Όμως πίσω από τη διπλωματική γλώσσα της Ουάσιγκτον κρύβεται μια πολύ διαφορετική πραγματικότητα: η Ρωσία υποστηρίζει ότι έκανε συγκεκριμένα βήματα συμβιβασμού, αποδέχθηκε αμερικανικές προτάσεις ως βάση εργασίας, αλλά στη συνέχεια δεν έλαβε καμία ουσιαστική απάντηση.
Ο Rubio δήλωσε ότι «υπήρξε πρόταση στην Αλάσκα, αλλά δεν υπήρξε συμφωνία», προσθέτοντας πως, αν υπήρχε συμφωνία, ο πόλεμος θα είχε τελειώσει.
Την ίδια στιγμή, επανέλαβε ότι οι ΗΠΑ είναι έτοιμες να διαδραματίσουν «οποιονδήποτε εποικοδομητικό ρόλο» για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία.
Η διατύπωση ακούγεται ειρηνευτική, όμως στην πράξη μοιάζει περισσότερο με προσπάθεια αποποίησης ευθυνών.
Διότι, σύμφωνα με τη ρωσική πλευρά, το πρόβλημα δεν ήταν η απουσία προτάσεων, αλλά η αδυναμία ή η απροθυμία της Ουάσιγκτον να επιβάλει συνέχεια στη διαδικασία.
O Lavrov ξεσκεπάζει την υποκρισία των ΗΠΑ
Ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών Sergei Lavrov παρουσίασε μια εντελώς διαφορετική εικόνα.
Όπως ανέφερε, πριν από τη συνάντηση στην Αλάσκα ο ειδικός απεσταλμένος Steve Witkoff μετέφερε «απολύτως συγκεκριμένες» προτάσεις, τις οποίες ο Vladimir Putin πήρε προς επεξεργασία.
Στη συνέχεια, κατά τη συνάντηση με τον Donald Trump, ο Ρώσος πρόεδρος φέρεται να αποδέχθηκε αυτές τις προτάσεις, θέτοντας μόνο ορισμένες επιμέρους παρατηρήσεις.
Σύμφωνα με τον Lavrov, αυτό αποτελούσε ήδη έναν συμβιβασμό από τη ρωσική πλευρά.
Η ουσία της ρωσικής θέσης είναι σαφής: η Μόσχα δεν αρνήθηκε τη διαπραγμάτευση.
Αντίθετα, δέχθηκε να κινηθεί πάνω σε ένα πλαίσιο που είχε προταθεί από τις ίδιες τις ΗΠΑ.
Παρ’ όλα αυτά, όπως υποστηρίζει η ρωσική διπλωματία, δεν υπήρξε συνέχεια.
Η Ουάσιγκτον δεν κατάφερε ούτε να απαντήσει καθαρά ούτε να επηρεάσει πραγματικά το Κίεβο.
Αντί να υπάρξει πρόοδος, η Δύση άρχισε ξανά να ζητά νέες υποχωρήσεις από τη Ρωσία.
Η φράση του Lavrov ότι «η μπάλα δεν είναι στο δικό μας γήπεδο» αποτυπώνει ακριβώς αυτή την εικόνα.
Η Ρωσία θεωρεί ότι έχει ήδη κάνει το δικό της βήμα και πως τώρα η άλλη πλευρά επιχειρεί να μεταφέρει τεχνητά την ευθύνη στη Μόσχα.
Αμέτοχοι οι Αμερικανοί – Οι Ευρωπαίοι τελικά επηρέασαν τον Trump
Με άλλα λόγια, η Ουάσιγκτον εμφανίζεται να ζητά από τη Ρωσία να κάνει διαρκώς νέες παραχωρήσεις, ενώ η ίδια δεν μπορεί ή δεν θέλει να εγγυηθεί ότι η Ουκρανία και οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες θα ακολουθήσουν οποιαδήποτε συμφωνία.
Το κεντρικό πρόβλημα είναι ότι οι ΗΠΑ δεν επηρέασαν ουσιαστικά το Κίεβο.
Ο Yuri Ushakov, στενός συνεργάτης και σύμβουλος του Ρώσου προέδρου είχε αναφέρει ότι στην Αλάσκα οι ηγέτες των δύο πλευρών είχαν φτάσει σε μια κατανόηση για το τι θα έκανε κάθε πλευρά στο πλαίσιο της διευθέτησης.
Όμως αυτή η κατανόηση δεν μετατράπηκε ποτέ σε πρακτική διαδικασία.
Η εικόνα που προκύπτει είναι ότι ο Donald Trump είτε δεν μπόρεσε να ελέγξει τον Volodymyr Zelensky, είτε βρέθηκε εγκλωβισμένος στις πιέσεις της Ευρώπης και των πιο σκληρών κύκλων της Δύσης.
Ο Vladimir Dzhabarov μέλος της Γερουσίας υποστήριξε ότι η Μόσχα προχώρησε σε ορισμένους συμβιβασμούς μετά τη σύνοδο, αλλά ο Trump δεν κατάφερε να ασκήσει την αναγκαία επιρροή ούτε στον Zelensky ούτε στους Ευρωπαίους.
Ακόμη πιο χαρακτηριστική είναι η εκτίμηση ότι, αντί ο Trump να επηρεάσει τους συμμάχους του, τελικά εκείνοι επηρέασαν αυτόν.
Αυτό σημαίνει ότι η αμερικανική πολιτική εμφανίζεται διχασμένη: από τη μία μιλά για ειρήνη, από την άλλη παραμένει όμηρος των δυνάμεων που θέλουν συνέχιση του πολέμου.
Ο Alexei Chepa από τη Ρωσική Δούμα αποδίδει την αδυναμία εφαρμογής των συνεννοήσεων της Αλάσκα στην πίεση της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η θέση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, διότι δείχνει ότι η διαπραγμάτευση δεν εξαρτάται μόνο από τη Μόσχα και την Ουάσιγκτον.
Εξαρτάται και από τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις που έχουν επενδύσει πολιτικά, οικονομικά και στρατηγικά στη συνέχιση της σύγκρουσης.
Για αυτές, μια γρήγορη συμφωνία με τη Ρωσία θα ισοδυναμούσε με παραδοχή αποτυχίας.
Το πνεύμα της Αλάσκας πέθανε
Ο πολιτικός αναλυτής Konstantin Blokhin περιγράφει την κατάσταση ακόμη πιο ωμά: το «πνεύμα της Αλάσκας» έχει εξανεμιστεί.
Οι ΗΠΑ έχουν πλέον άλλα προβλήματα, όπως το μέτωπο με το Ιράν, ενώ η Ουκρανία και η Ευρωπαϊκή Ένωση αισθάνονται πιο τολμηρές όσο συνεχίζεται η ροή δυτικού χρήματος προς το Κίεβο.
Με απλά λόγια, όσο η Δύση πληρώνει και εξοπλίζει την Ουκρανία, το Κίεβο δεν έχει λόγο να δείξει ρεαλισμό.
Αυτό είναι και το βαθύτερο αδιέξοδο της αμερικανικής στάσης.
Ο Rubio μιλά για «εποικοδομητικό ρόλο», αλλά η πολιτική των ΗΠΑ εξακολουθεί να κινείται σε δύο αντίθετες κατευθύνσεις: δηλώσεις υπέρ της ειρήνης από τη μία, στήριξη της ουκρανικής πολεμικής προσπάθειας από την άλλη.
Η Ουάσιγκτον θέλει να εμφανίζεται ως διαμεσολαβητής, ενώ στην πραγματικότητα παραμένει βασικός πολιτικός και στρατιωτικός υποστηρικτής του Κιέβου.
Αυτό υπονομεύει την αξιοπιστία κάθε αμερικανικής πρωτοβουλίας.
Από ρωσική σκοπιά, η κατάσταση είναι ξεκάθαρη: η Μόσχα δεν πρόκειται να δεχθεί ένα μοντέλο διαπραγμάτευσης όπου θα κάνει συνεχώς παραχωρήσεις, ενώ η άλλη πλευρά θα καθυστερεί, θα υπαναχωρεί και θα ζητά περισσότερα.
Η Ρωσία θεωρεί ότι έχει ήδη αποδείξει πως είναι έτοιμη να συζητήσει, αλλά όχι να υποκύψει.
Και όσο το Κίεβο ενθαρρύνεται από τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες και την αμερικανική διγλωσσία, τόσο η λύση θα απομακρύνεται.
Η Ρωσία εγκαταλείπει τις αυταπάτες για τις ΗΠΑ και μεταφέρει το βάρος στη στρατιωτική αναμέτρηση – Ο χάρτης Gerasimov περιλαμβάνει την Οδησσό
Αν μέχρι πρότινος υπήρχε έστω μια περιορισμένη ελπίδα ότι η αμερικανική πλευρά θα μπορούσε να πιέσει το Κίεβο και να μετατρέψει την Αλάσκα σε αφετηρία μιας σταδιακής αποκλιμάκωσης, τώρα στο ρωσικό στρατόπεδο ενισχύεται η πεποίθηση ότι το ζήτημα θα κριθεί αλλού: όχι στα τραπέζια των συνομιλιών, αλλά στο πεδίο της μάχης, στην παραγωγική ικανότητα του στρατιωτικοβιομηχανικού συμπλέγματος και στην αντοχή της ρωσικής οικονομίας απέναντι στον μακρό πόλεμο φθοράς.
Η λογική αυτή μεταφράζεται ήδη σε πιο ξεκάθαρες στρατιωτικές προτεραιότητες.
Η ρωσική πλευρά θεωρεί ότι η μόνη πραγματική απάντηση στην αμερικανική υπαναχώρηση και στη δυτική διγλωσσία είναι η συνέχιση της μεθοδικής πίεσης στα βασικά στρατηγικά μέτωπα.
Στο επίκεντρο μπαίνουν κατευθύνσεις όπως η Zaporizhia, το Dnipropetrovsk και οι παραμεθόριες περιοχές του Sumy με γενική κατεύθυνση προς το Kharkiv, όπου η Μόσχα εκτιμά ότι μπορεί να διαβρώσει σταδιακά την ουκρανική άμυνα αξιοποιώντας την υπεροχή της σε drones, κατευθυνόμενες βόμβες, πυραυλικά μέσα και διαθέσιμο ανθρώπινο δυναμικό.
Αυτό συνδέεται με μια ακόμη πιο βαθιά στρατηγική μετατόπιση: την ενίσχυση της εσωτερικής παραγωγικής βάσης της Ρωσίας.
Στο ρωσικό επιτελικό σκεπτικό, η σύγκρουση με τη Δύση δεν αντιμετωπίζεται πλέον ως κρίση που θα λυθεί μέσα από έναν γρήγορο πολιτικό συμβιβασμό, αλλά ως μακρά αντιπαράθεση στην οποία καθοριστικό ρόλο θα παίξουν η εγχώρια αμυντική παραγωγή, η μαζική κατασκευή drones, η αύξηση των βαρέων τεθωρακισμένων, η ανάπτυξη πυραυλικών συστημάτων μεγάλου βεληνεκούς και ακόμη και η ενίσχυση διαστημικών και δορυφορικών υποδομών. Με απλά λόγια, η Ρωσία δείχνει να περνά σε φάση πλήρους προσαρμογής σε πόλεμο μεγάλης διάρκειας, θεωρώντας ότι η διπλωματία δεν μπορεί πλέον να αποτελεί το βασικό εργαλείο διαχείρισης της σύγκρουσης.
Από αυτή την άποψη, η αναφορά στον λεγόμενο «χάρτη του Gerasimov» έχει ιδιαίτερη πολιτική και ψυχολογική αξία.
Το γεγονός ότι σε παλαιότερη ενημέρωση του ρωσικού Γενικού Επιτελείου είχε εμφανιστεί χάρτης με ριζικά διαφορετικά κρατικά σύνορα — όπου οι περιοχές της Οδησσού και του Mykolaiv εμφανίζονταν ενταγμένες στη Ρωσική Ομοσπονδία, μαζί με ολόκληρες τις διοικητικές ζώνες της Zaporizhia και της Kherson — αντιμετωπίστηκε από πολλούς όχι ως τεχνικό λάθος, αλλά ως προειδοποιητικό πολιτικό σήμα προς τη Δύση και το Κίεβο.
Το μήνυμα που εξέπεμπε εκείνος ο χάρτης ήταν σαφές: αν η διπλωματία αποτύχει και αν η Δύση συνεχίσει να εμποδίζει κάθε ρεαλιστικό συμβιβασμό, η Ρωσία διατηρεί το δικαίωμα να επανακαθορίσει πολύ πιο ριζικά τη γεωγραφία της σύγκρουσης.
Μία μεγάλη χαμένη ευκαιρία
Το συμπέρασμα είναι βαρύ για τη Δύση.
Η Αλάσκα θα μπορούσε να είχε αποτελέσει σημείο καμπής.
Θα μπορούσε να είχε ανοίξει τον δρόμο για παύση των εχθροπραξιών και έναρξη πραγματικών διαπραγματεύσεων.
Αντί γι’ αυτό, μετατράπηκε σε ακόμη μία χαμένη ευκαιρία, κυρίως επειδή η Ουάσιγκτον δεν κατάφερε να μετατρέψει τις προτάσεις της σε δεσμευτική πολιτική γραμμή.
Η Ρωσία σήμερα εμφανίζεται να περιμένει καθαρές απαντήσεις, όχι νέες απαιτήσεις. Και όσο η Δύση προσπαθεί να πετάξει την «μπάλα» πίσω στη Μόσχα, τόσο πιο προφανές γίνεται ότι το πρόβλημα δεν βρίσκεται στην έλλειψη ρωσικής διάθεσης για διαπραγμάτευση, αλλά στην αδυναμία των ΗΠΑ, της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του Κιέβου να αποδεχθούν την πραγματικότητα στο πεδίο.
Αν οι ΗΠΑ επιθυμούν πράγματι να παίξουν «εποικοδομητικό ρόλο», όπως λέει ο Marco Rubio, τότε πρέπει να σταματήσουν να κρύβονται πίσω από ασαφείς δηλώσεις και να απαντήσουν συγκεκριμένα στις πρωτοβουλίες που, σύμφωνα με τη Μόσχα, έχουν ήδη τεθεί στο τραπέζι.
Διαφορετικά, η ρητορική περί ειρήνης θα παραμένει απλώς ένα διπλωματικό άλλοθι για τη συνέχιση ενός πολέμου που η Δύση δεν μπορεί να κερδίσει, αλλά δεν θέλει ακόμη να τερματίσει.
