Του Κώστα Ράπτη
Πόσα προβλήματα της Μέσης Ανατολής μπορεί να επιλύσει το στρατιωτικό “Σύμφωνο της Μέκκας”, το οποίο συνυπογράφηκε την Παρασκευή ανάμεσα στη Σαουδική Αραβία, την Τουρκία και το Πακιστάν; Όχι απαραιτήτως πολλά.
Οι ίδιοι οι οικοδεσπότες της συνάντησης της Παρασκευής έχουν άμεσες εκκρεμότητες που δυσκολεύονται να αντιμετωπίσουν.
Την Κυριακή, το σιιτικό κίνημα Ανσαρουλλάχ (Χούθι), που ελέγχει την κυβέρνηση και τον στρατό της Υεμένης ανακοίνωσε ότι επιτέθηκε με drone στο διυλιστήριο Τζαζάν της Saudi Aramco, το οποίο επεξεργάζεται περίπου 400.000 βαρέλια πετρελαίου την ημέρα, με αποτέλεσμα να ξεσπάσει πυρκαγιά, χωρίς αυτή, κατά τη σαουδαραβική πλευρά, να επεκταθεί και να υπάρξουν τραυματισμοί.
Αιματηρή, ωστόσο, υπήρξε η κατοπινή επίθεση των Χούθι στο σαουδαραβικό λιμάνι της Μόκα, όπου επτά άνθρωποι σκοτώθηκαν, στρατιωτικοί και όχι μόνο, ενώ άλλοι 30 περίπου τραυματίσθηκαν, από συνδυασμένα πλήγματα πυραύλων και 20 drones.
Είχε προηγηθεί την Πέμπτη επίθεση στην επαρχία της Νατζράν, στο νότιο τμήμα του βασιλείου, που άφησε πίσω της 11 τραυματίες και οδήγησε σε επ’ αόριστον κλείσιμο του εκεί αεροδρομίου.
Την Παρασκευή δε, στρατιωτικές εγκαταστάσεις της διεθνώς αναγνωρισμένης και υποστηριζόμενης από τη Σαουδική Αραβία εξόριστης κυβέρνησης της Υεμένης δέχθηκαν μαζικές πυραυλικές επιθέσεις στο Αλ-Ρουβάικ, την Αλ-Θανίγια και το Αλ-Αμπρ, με αποτέλεσμα τον θάνατο τουλάχιστον 58 στρατιωτών, σε μια από τις χειρότερες κλιμακώσεις στην περιοχή εδώ και χρόνια.
Η Μόκα, ελέγχεται από τις δυνάμεις της φιλο-σαουδαραβικής εξόριστης κυβέρνησης και βρίσκεται κοντά στο Στενό του Μπαμπ ελ Μαντέμπ, στην έξοδο της Ερυθράς Θάλασσας.
Στην Ερυθρά Θάλασσα βρίσκεται και η Τζαζάν που έχει πληγεί και στα τέλη Ιουλίου, με αποτέλεσμα το διυλιστήριο να παραμένει έκτοτε κλειστό, όπως στοχοποιήθηκαν και οι αντίστοιχες εγκαταστάσεις της Saudi Aramco στο Γιάνμπου. Το μήνυμα είναι ότι η Σανάα σκοπεύει να στερήσει από τη Σαουδική Αραβία την εναλλακτική οδό της Ερυθράς Θάλασσας για τις πετρελαϊκές εξαγωγές της, υλοποιώντας το εμπάργκο που έχει κηρύξει κατά του Ριάντ και βεβαίως ενισχύοντας την πίεση που ασκεί στη διεθνή οικονομία η σύμμαχος Τεχεράνη δια του έτερου κρίσιμου Στενού του Ορμούζ.
Ο “Άξονας της Αντίστασης” που συναπαρτίζουν το Ιράν, οι Χούθι, η Χεζμπολλάχ του Λιβάνου και οι ιρακινές σιιτικές πολιτοφυλακές έχει το πλεονέκτημα της ευελιξίας και της “διαψευσιμότητας”.
Οι Χούθι δεν φέρονται διατεθειμένοι να υποχωρήσουν μέχρι τουλάχιστον να επιτύχουν την άρση του αεροπορικού αποκλεισμού των δικών τους εδαφών από τη Σαουδική Αραβία. Και πάντως, δεν δείχνουν να πτοούνται από τις νέες συμμαχίες τις οποίες επιδεικνύει ο Οίκος των Σαούντ.
Ασαφές παραμένει εάν ή πώς το Πακιστάν ή η Τουρκία θα συμμετάσχουν σε οποιαδήποτε σαουδαραβική απάντηση στις τελευταίες επιθέσεις.
Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν δήλωσε την Παρασκευή, καθώς ανακοινώθηκε η συμμαχία, ότι αυτή δεν στρέφεται εναντίον οποιουδήποτε τρίτου μέρους αλλά μάλλον χρησιμεύει ως γενική δέσμευση για την υποστήριξη της ασφάλειας των τριών συμμάχων. Πρόσθεσε ότι οι σύμμαχοι θα αποφασίσουν μέσω διαβουλεύσεων ποιο βαθμό, μορφή και μορφή υποστήριξης θα ζητήσουν σε περίπτωση επίθεσης εναντίον οποιουδήποτε από αυτούς.
Το αποκαλούμενο ήδη “σουνιτικό ΝΑΤΟ”, το οποίο ανακοινώθηκε στη Μέκκα, απέχει ακόμη πολύ από το να αποτελεί μια πλήρως συγκροτημένη και λειτουργική στρατιωτική συμμαχία. Και οι περιορισμοί δεν είναι απλώς επιχειρησιακοί, αλλά (μένει να φανεί σε ποιο βαθμό) και πολιτικοί. Το αμφίσημο μήνυμα προς ΗΠΑ, Ιράν, αλλά και Ισραήλ ότι οι τρεις σύμμαχοι προτίθενται να έχουν δικό τους λόγο στα της περιοχής είναι απλώς μια αρχή.
Κατά την γεωπολιτική αναλύτρια Πατρίσια Μαρίνς από τη Βραζιλία, η Συμφωνία της Μέκκας δεν εκφοβίζει τους Χούθι ακριβώς επειδή το Ιράν γνωρίζει ότι πρόκειται για μια συμμαχία που αποβλέπει πολύ περισσότερο σε μια συνδιαλλαγή με το ίδιο. Ούτε οι Τούρκοι ούτε οι Πακιστανοί θα εμπλακούν σε πόλεμο εναντίον του Ιράν, πόσο μάλλον οι Σαουδάραβες. Το αγκάθι είναι η αποτροπή και η διαχείριση της σχέσης με τους Υεμενίτες.
Αλλά πώς μπορεί να γίνει αυτό χωρίς οι Σαουδάραβες να καθίσουν στο τραπέζι και να άρουν τον αεροπορικό αποκλεισμό στην Υεμένη; Το Ριάντ δεν θα δεχτεί την ενοποίηση της Υεμένης υπό την ηγεσία των Χούθι, ούτε είναι σε θέση να κερδίσει σήμερα έναν πόλεμο που δεν κατάφερε να κερδίσει πριν από χρόνια. Δεν υπάρχει βραχυπρόθεσμη ή μεσοπρόθεσμη λύση για την Υεμένη, όπως ακριβώς δεν υπάρχει σταθεροποίηση για τον Λίβανο και δεν υπάρχει αποχώρηση των ισραηλινών στρατευμάτων από τη νότια Συρία, επισημαίνει χαρακτηριστικά η Μαρίνς.