Πυρκαγιές «μικτής ζώνης», όπως αυτή στο Ωραιόκαστρο, που ξεκινούν από αγροτοδασικές εκτάσεις και καταλήγουν σε βιομηχανικούς χώρους, πολλαπλασιάζονται τα τελευταία χρόνια. Πόσο θωρακισμένοι είναι οι περιβάλλοντες χώροι αυτών των μονάδων και ποιος τους ελέγχει;
Η καταστροφική φωτιά στο Ωραιόκαστρο είχε ως αποτέλεσμα την απώλεια δασικών εκτάσεων, κατεστραμμένες βιοτεχνίες και σπίτια, ζημιές σε υποδομές ηλεκτροδότησης και ένα εργοστάσιο ανακύκλωσης ολοσχερώς καμμένο.
Πώς έφτασε όμως η φωτιά στη Βιομηχανική Περιοχή Ωραιοκάστρου; Ξεκίνησε από ξερά χόρτα (από αμέλεια ενός 76χρονου), στη συνέχεια μετατράπηκε σε δασική πυρκαγιά, μετά έγινε οικιστική και στο τέλος βιομηχανική.
Αθωράκιστο το εργοστάσιο;
Οι συνθήκες που φαίνεται πως επικρατούσαν πέριξ αλλά και εντός του εργοστασίου το περασμένο Σαββατοκύριακο, όπου ο χάρτης επικινδυνότητας για εκδήλωση πυρκαγιάς ήταν στην κατηγορία 4, δημιουργήσαν την τέλεια καταιγίδα.
Σύμφωνα με πηγές που μίλησαν στο in, τόσο από την τοπική αυτοδιοίκηση όσο και από την Πυροσβεστική, ο περιφραγμένος χώρος πέριξ του εργοστασίου δεν ήταν καθαρισμένος όσον αφορά τα ξερά χόρτα.
Στον αύλειο χώρο, πάντα σύμφωνα με τις πηγές του in, υπήρχαν ανακυκλώσιμα και άλλα υλικά (υφάσματα κ.τ.λ), αποθηκεμένα με τρόπο πρόχειρο και εκτεθειμένα.
Το δε ρέμα στο οποίο «έπεσε» η φωτιά πριν περάσει στο εργοστάσιο ήταν, όπως φαίνεται, επίσης ακαθάριστο.
Το αποτέλεσμα ήταν η φωτιά να πάρει ανεξέλεγκτες διαστάσεις.
Καθ’ όλη τη διάρκεια της δραματικής νύχτας μέσα από το φλεγόμενο εργοστάσιο ακούγονταν εκρήξεις.
Σημειώνεται πως φωτιές σαν και αυτή στη βιομηχανική ζώνη του Ωραιοκάστρου θεωρούνται πολύ επικίνδυνες και δυσκολεύουν πολύ την Πυροσβεστική στην αντιμετώπιση τους.
«Πώς μπορεί να επιχειρήσει ένα εναέριο μέσο πάνω από μια περιοχή με τόσους κατοίκους να κινούνται στο πεδίο, για να αναφέρω μόνο μία από τις δυσκολίες;» λέει στο in ο Πύραρχος Βασίλης Βαθρακογιάννης.
Πυρκαγια στο Ωραιόκαστρο Θεσσαλονίκης. Αεροφωτογραφίες από τα σημεία της πυρκαγιάς. Δευτέρα 6 Ιουλίου 2026 (ΒΑΣΙΛΗΣ ΒΕΡΒΕΡΙΔΗΣ / ΜΟΤΙΟΝ ΤΕΑΜ)
Αύξηση των πυρκαγιών που καταλήγουν σε βιομηχανικούς χώρους
Οι πυρκαγιές μικτής ζώνης, όπως ονομάζονται αυτές που ξεκινούν από μια αγροτοδασική ή δασική έκταση και καταλήγουν σε ένα βιομηχανικό χώρο/εργοστάσιο, έχουν αυξηθεί τα τελευταία χρόνια, σύμφωνα με τον πυρομετεωρολόγο της ομάδας FLAME της μονάδας ΜΕΤΕΟ του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, Θοδωρή Μ. Γιάνναρο.
Τον Ιούλιο του 2023 ένα χαώδες πύρινο μέτωπο σε διαφορετικά σημεία της Μαγνησίας κατέληξε σε αποθήκη πυρομαχικών της Πολεμικής Αεροπορίας στη Νέα Αγχίαλο.
Τον Αύγουστο του 2024, ασταμάτητη πυρκαγιά που ξέσπασε στον Νταού Πεντέλης επεκτάθηκε ταχύτατα και εισήλθε στον αστικό ιστό του Χαλανδρίου, καίγοντας σπίτια και επιχειρήσεις. Οι φλόγες μπήκαν ορμητικά στο ρέμα του Χαλανδρίου. Μια γυναίκα βρέθηκε απανθρακωμένη μέσα σε βιοτεχνία στην περιοχή Πάτημα.
Τον Αύγουστο του 2025 ένα διαρκώς διογκούμενο πύρινο μέτωπο που ξεκίνησε από την Αχαΐα και έκαιγε για περισσότερες από 48 ώρες, εισήλθε στον αστικό ιστό της Πάτρας και έφτασε στη Βιομηχανική Περιοχή Πατρών. Οι φλόγες μπήκαν σε προαύλιους χώρους επιχειρήσεων, καίγοντας ολοσχερώς ένα ανενεργό (κλειστό) εργοστάσιο και μία αποθήκη με λιπάσματα.
Όσο για τις πυρκαγιές στον περιβάλλοντα χώρο της ΒΙΠΕ Βόλου (βιομηχανικές περιοχές Βόλου) χτυπούν σταθερά κάθε χρόνο τουλάχιστον από το 2022.
Ποιος ελέγχει;
Ποιος ελέγχει όμως την κατάσταση της βλάστησης εντός, εκτός και πέριξ ενός βιομηχανικού χώρου; Ποιες είναι οι υποχρεώσεις του ιδιοκτήτη όσον αφορά τον καθαρισμό στα όρια του οικοπέδου του;
Σύμφωνα με την ΚΥΑ που δημοσιεύθηκε στις 24 Απριλίου 2026, οι ιδιοκτήτες των παραπάνω επιχειρήσεων έχουν τις ίδιες υποχρεώσεις με τους πολίτες όσον αφορά τον καθαρισμό οικοπεδικών και ακάλυπτων χώρων.
Όπως θα μας πουν από την Πυροσβεστική, κλιμάκιο του Πυροσβεστικού Σώματος μπορεί να κάνει έλεγχο όποτε το θελήσει και χωρίς προειδοποίηση μόνο στο κομμάτι της πυρασφάλειας εντός εργοστασίου, για τη λειτουργία της μονάδας δηλαδή.
Ο έλεγχος του καθαρισμού του οικοπέδου ενός τόσο υψηλής σημασίας χώρου θα έλθει από την Πυροσβεστική μόνο αν προηγηθεί μία καταγγελία.
Διαφορετικά, ο έλεγχος εξαρτάται από το αν ο Δήμος στον οποίο βρίσκεται η μονάδα αποφασίσει δειγματοληπτικά να εξετάσει τον χώρο. Κάθε Δήμος είναι υποχρεωμένος να κάνει δειγματοληπτικούς ελέγχους στην περιοχή του σε ποσοστό 5%.
Όπως αναφέρεται στο Άρθρο 6/ Αρμοδιότητες Δήμων της ΚΥΑ:
Οι Δήμοι διενεργούν δειγματοληπτικούς ελέγχους από τη 16η Ιουνίου έως την 31η Οκτωβρίου κάθε έτους, σε ποσοστό τουλάχιστον ίσο με πέντε τοις εκατό (5%) επί του αριθμού των υπευθύνων δηλώσεων, που έχουν υποβληθεί στο Εθνικό Μητρώο Τήρησης Μέτρων Προληπτικής Πυροπροστασίας Ιδιοκτησιών του άρθρου 53Α του ν. 4662/2020, μέσω της ειδικής ηλεκτρονικής πλατφόρμας του Υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, για τους χώρους της παρ. 1 του άρθρου 3, που κείνται εντός των ορίων της εδαφικής τους αρμοδιότητας, συντάσσοντας σχετική πράξη, σύμφωνα με το Παράρτημα Α. […]
Για την επιλογή των ακινήτων που πρόκειται να ελεγχθούν δειγματοληπτικά, τα αρμόδια όργανα των δήμων ιεραρχούν την ανάγκη καθαρισμού των οικοπεδικών και λοιπών ακάλυπτων χώρων της παρ. 1 του άρθρου 3 και προβαίνουν στην χαρτογράφηση σημείων επέμβασης, λαμβάνοντας υπόψη ιδίως τα κάτωθι κριτήρια:
α) Τη ζώνη μίξης δάσους – οικισμού,
β) την ευφλεκτότητα του είδους της δασικής βλάστησης, τη συνέχεια και την πυκνότητά της,
γ) τη γειτνίαση με δάση, δασικές εκτάσεις, πάρκα, άλση,
δ) τη γειτνίαση με ευαίσθητες εγκαταστάσεις, όπως νοσοκομεία, σχολεία, μονάδες φροντίδας ηλικιωμένων παιδικές κατασκηνώσεις, περιοχές μεγάλης συγκέντρωσης πληθυσμού, εκτάσεις με ειδικό καθεστώς προστασίας, όπως Εθνικά Πάρκα, εθνικοί δρυμοί, περιοχές Natura, καταφύγια άγριας ζωής, προστατευόμενα τοπία και προστατευόμενοι φυσικοί σχηματισμοί, αρχαιολογικοί χώροι, ιστορικοί τόποι, τοπία ιδιαίτερου φυσικού κάλλους, βιομηχανικά πάρκα και εγκαταστάσεις με επικίνδυνα, εύφλεκτα, χημικά υλικά,
ε) την πυκνότητα δομημένου περιβάλλοντος και ύπαρξης πολλών οικοπεδικών και ακάλυπτων χώρων και γηπέδων με συνέχεια και πυκνότητα της φυτικής καύσιμης ύλης,
στ) την ύπαρξη εναερίων καλωδίων υψηλής ή μέσης τάσης,
ζ) τη συχνότητα εκδήλωσης πυρκαγιάς στην περιοχή, τη δυσκολία στις οδούς απομάκρυνσης πληθυσμού και πρόσβασης οχημάτων έκτακτης ανάγκης.
Εν ολίγοις, στο 5% των ελέγχων που οφείλουν να κάνουν οι Δήμοι, ο έλεγχος στους βιομηχανικούς χώρους πρέπει να προτεραιοποιείται.
Σε κάθε περίπτωση, η πορεία που ακολούθησε η φωτιά στο Ωραιόκαστρο δείχνει, σύμφωνα με πηγές του in, πως ακαθάριστο δεν ήταν μόνο το οικόπεδο του εργοστασίου και η παρακείμενη ρεματιά, αλλά ενδεχομένως και άλλες εκτάσεις χαμηλής βλάστησης από τις οποίες πέρασε η πυρκαγιά και για τις οποίες την αρμοδιότητα για να καθαριστούν μπορεί να είχε ο Δήμος της εν λόγω περιοχής, η Περιφέρεια ή κάποιος άλλος ιδιώτης.
Η αλυσίδα που οδηγεί σε έναν χώρο όπως μια βιομηχανία μπορεί να περιλαμβάνει δηλαδή πολλούς και διάφορους παίκτες, οι οποίοι όλοι έχουν την υποχρέωση καθαρισμού του δικού τους οικοπέδου.
Αρκεί αυτό για να θεωρούμε πως έχουμε θωρακίσει τα ερηοστάσια που βρίσκονται πέριξ αγροτοδασικών εκτάσεων;
Η περίπτωση της πυρκαγιάς που ξέσπασε τον Ιούλιο του 2024 στο Μενίδι από υπαίθριο ακαθάριστο χώρο εγκαταλειμμένου εργοστασίου και πέρασε στη συνέχεια στο ρέμα Χελιδονούς, το οποίο ήταν επίσης για καιρό ακαθάριστο, με τη φωτιά να επεκτείνεται καταστρέφοντας τρία εν ενεργεία εργοστάσια (ξυλείας, πλαστικών και χαρτικών) είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα της απουσίας θωράκισης αυτών των περιοχών.
Στο θέμα του καθαρισμού του ρέματος της Χελιδονούς, το οποίο λειτούργησε σαν διάδρομος πάνω στον οποίο έτρεξε με μεγάλη ταχύτητα η πυρκαγιά, η Περιφέρεια έδειχνε ως υπεύθυνο τον Δήμο Αχαρνών και ο Δήμος Αχαρνών την Περιφέρεια.
Συνολικά μιλώντας, οι δήμοι θεωρούν εαυτούς «απονευρωμένους», με λίγους πόρους, προσωπικό και μέσα στη διάθεση τους για να μπορούν να καθαρίζουν ό, τι τους αναλογεί και επιπροσθέτως να κάνουν και εκτεταμένους ελέγχους.
Οι κακές σχέσεις που έχουν διαμορφωθεί τα τελευταία δύο χρόνια ανάμεσα σε κυβέρνηση και ΚΕΔΕ (Κεντρική Ενωση Δήμων Ελλάδας) δυσχεραίνει την κατάσταση.
Χωρίς ολοκληρωμένο σχέδιο η πυροπροστασία των περιοχών με βιομηχανίες
Μιλώντας στο in, ο πυρομεωρολόγος της ομάδας FLAME τονίζει πως είναι επιτακτική ανάγκη να ληφθούν μέτρα για τέτοιου είδους χώρους σε περίπτωση που τους πλησιάσει μια δασική/αγροτοδασική πυρκαγιά.
«Απαιτείται ένα ολοκληρωμένο σχέδιο πυροπροστασίας για τις βιομηχανικές ζώνες. Είναι καταρχάς απαραίτητη μια “ζώνη άμυνας” έξω από τα όρια αυτού του οικοπέδου, 5-10 μέτρων μήκους τουλάχιστον. Πρέπει να διασφαλιστεί πως δεν θα υπάρχει χαμηλή βλάστηση γύρω από την μονάδα, έτσι ώστε να μην βρίσκει η φωτιά υλικό να κάψει. Να μην μπορεί δηλαδή η πυρκαγιά να εισέλθει σε ένα εργοστάσιο από την επιφάνεια τουλάχιστον, γιατί ο φόβος των κηλιδώσεων πάντα υπάρχει» εξηγεί ο κ. Γιάνναρος.
Εξίσου επιτακτική ανάγκη είναι σύμφωνα με τον κ. Γιάνναρο να προηγηθεί των ειδικών μέτρων μια χαρτογράφηση αυτών των χώρων στην Ελλάδα.
«Διαφορετικά μιλάμε… στα τυφλά» σχολιάζει ο ίδιος.
Όπως προσθέτει: «Δεν πρόκειται για μια “φοβερή” εργασία. Βάσει της χαρτογράφησης, θα πρέπει να ακολουθήσει μια ανάλυση της τρωτότητας/διακινδύνευσης αυτών των χώρων και να προτεραιοποιηθούν οι περιοχές για τις οποίες πρέπει να λάβουμε μέτρα. Τα εργοστάσια επεκτάθηκαν στις αγροτοδασικές εκτάσεις σε μια εποχή που δεν προέβλεπε μέτρα προστασίας. Τώρα πρέπει να λάβουμε αυτά τα μέτρα».
Για πολλούς, ο έλεγχος καθαρισμού των οικοπέδων αυτών των χώρων πρέπει να γίνει υποχρεωτικός, δεδομένου πως όπως μας είπαν και από την Πυροσβεστική: «Σε γενικές γραμμές, δυστυχώς δεν υπάρχει κουλτούρα ασφάλειας σε αυτές τις επιχειρήσεις».
ΠΗΓΗ in.gr
