Από τα μέτρα για τους πυρόπληκτους και την ακρίβεια, ως τα εργατικά ατυχήματα και τις παροχές της ΔΕΘ, η ίδια άνιση μεταχείριση
Καθώς μπαίνουμε στο τελευταίο δεκαπενθήμερο του Αυγούστου, η εικόνα για τον κόσμο της εργασίας παραμένει σκληρή. Οι συνέπειες των πυρκαγιών συνεχίζονται, η ακρίβεια ροκανίζει τους μισθούς, τα εργατικά ατυχήματα δεν σταματούν ούτε μέσα στο καλοκαίρι, ενώ η κυβέρνηση ετοιμάζει τις εξαγγελίες της για τη ΔΕΘ. Παντού ο ίδιος κοινός παρονομαστής: γενναία μέτρα και ανοιχτό χέρι για τις επιχειρήσεις, ψίχουλα και ανασφάλεια για τους εργαζόμενους. Στο δελτίο αυτό καταγράφουμε τι ισχύει, ποιος επιβαρύνεται και τι διεκδικούμε.
1. Μέτρα για τους πυρόπληκτους: γενναιοδωρία στις επιχειρήσεις, 534 ευρώ στους εργαζόμενους
Μετά τις μεγάλες πυρκαγιές, η Κυβερνητική Επιτροπή Κρατικής Αρωγής ανακοίνωσε ένα πλαίσιο μέτρων στήριξης. Για τις επιχειρήσεις και τις αγροτικές εκμεταλλεύσεις προβλέπεται επιχορήγηση έως και 70% της εκτιμηθείσας ζημιάς, με ανώτατο όριο ενίσχυσης 500.000 ευρώ ανά δικαιούχο, μαζί με αναστολή φορολογικών και ασφαλιστικών οφειλών για έξι μήνες και πάγωμα των πλειστηριασμών για έναν χρόνο. Πρόκειται, σε γενικές γραμμές, για μια ουσιαστική και άμεση στήριξη προς την πλευρά των επιχειρήσεων.
Για τους εργαζόμενους των ίδιων επιχειρήσεων, όμως, η εικόνα αλλάζει δραματικά. Το βασικό μέτρο που τους αφορά είναι η αναστολή των συμβάσεων εργασίας, με αποζημίωση ειδικού σκοπού ύψους μόλις 534 ευρώ τον μήνα, ποσό χαμηλότερο ακόμη και από τον κατώτατο μισθό. Ο εργαζόμενος δηλαδή, χωρίς δική του ευθύνη, καλείται να ζήσει με λιγότερα από όσα ήδη μετά βίας του έφταναν, με το διαρκή φόβο ότι, όταν λήξει η αναστολή, ενδέχεται να μη γυρίσει καν στη δουλειά του.
Η αντίθεση είναι αποκαλυπτική. Στην ίδια καταστροφή, το κράτος δείχνει ανοιχτό χέρι όταν πρόκειται για την περιουσία και τα κέρδη των επιχειρήσεων, αλλά σφίγγει τη ζώνη όταν φτάνει στο εισόδημα και στην επιβίωση των εργαζομένων. Ζητάμε πλήρη προστασία των θέσεων εργασίας των πυρόπληκτων εργαζομένων, αποζημίωση ίση τουλάχιστον με τον πλήρη μισθό τους για όσο διαρκεί η αναστολή, και ρητή εγγύηση επιστροφής στη δουλειά μόλις ξαναλειτουργήσει η επιχείρηση. Η στήριξη της πολιτείας δεν μπορεί να σταματά, εκεί όπου αρχίζει το εργατικό εισόδημα.
2. Ακρίβεια: το «θερινό φρένο» που δεν φτάνει στο τραπέζι των εργαζομένων
Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, ο πληθωρισμός τον Ιούλιο υποχώρησε στο 3,4%, από 4,4% τον Ιούνιο, σημειώνοντας επιβράδυνση για τρίτο συνεχόμενο μήνα. Η κυβέρνηση έσπευσε να το παρουσιάσει ως επιτυχία. Πίσω όμως από τον γενικό δείκτη, η καθημερινότητα των εργαζομένων παραμένει ακριβή, καθώς η επιβράδυνση οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στις θερινές εκπτώσεις και όχι σε ουσιαστική αποκλιμάκωση των τιμών στις βασικές ανάγκες.
Τα ίδια τα στοιχεία το επιβεβαιώνουν. Η στέγαση ήταν τον Ιούλιο ακριβότερη κατά 8,8% σε σχέση με έναν χρόνο πριν, αποτελώντας τη μεγαλύτερη επιβάρυνση για τα νοικοκυριά. Το πετρέλαιο κίνησης αυξήθηκε κατά 12,1%, ενώ ανατιμήσεις καταγράφηκαν και στα καύσιμα, στις μετακινήσεις, στην εστίαση και σε βασικά τρόφιμα όπως τα αυγά, το χοιρινό κρέας και τα τυριά. Ο μέσος πληθωρισμός του δωδεκαμήνου ανήλθε στο 3,3%, από 2,6% την προηγούμενη περίοδο, ενώ η ίδια η ΕΛΣΤΑΤ σημειώνει ότι ο δείκτης εξακολουθεί να κινείται με ταχύτητα ανάλογη με εκείνη του 2023.
Με άλλα λόγια, η «αποκλιμάκωση» υπάρχει κυρίως στα δελτία τύπου. Στην πραγματικότητα, ο μισθός εξακολουθεί να μη φτάνει για το ενοίκιο, το ρεύμα, τη μετακίνηση και το καλάθι του σούπερ μάρκετ. Όσο οι μισθοί μένουν πίσω από τις τιμές, η ανακοίνωση για «μείωση του πληθωρισμού» λέει ελάχιστα σε όσους μετρούν κάθε ευρώ ως το τέλος του μήνα. Χρειάζονται ουσιαστικές αυξήσεις στους μισθούς, μέτρα ελέγχου των τιμών στα είδη πρώτης ανάγκης και στη στέγη, και επαναφορά ισχυρών συλλογικών συμβάσεων που να προστατεύουν πραγματικά το εισόδημα.
3. Η μεγάλη εικόνα των μισθών: τελευταίοι στην Ευρώπη σε αγοραστική δύναμη
Πέρα από τους μηνιαίους δείκτες, η συνολική εικόνα των μισθών είναι ακόμη πιο αποκαλυπτική. Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία, ο μέσος πραγματικός ετήσιος μισθός στην Ελλάδα έφτασε το 2025 στα 14.998 ευρώ, παραμένοντας περίπου 31% χαμηλότερος σε σχέση με το 2009. Δηλαδή, δεκαέξι χρόνια μετά την αρχή της κρίσης, ο εργαζόμενος εξακολουθεί να έχει χάσει πάνω από το ένα τέταρτο της αγοραστικής του δύναμης, παρά τις όποιες ονομαστικές αυξήσεις.
Η σύγκριση με την υπόλοιπη Ευρώπη είναι ντροπιαστική για μια χώρα που πανηγυρίζει για «ανάπτυξη». Η αγοραστική δύναμη του μέσου μισθού στην Ελλάδα αντιστοιχεί μόλις στο 68% του ευρωπαϊκού μέσου όρου, με τη χώρα να έχει πέσει στις τελευταίες θέσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης, εκεί όπου πλέον μας ανταγωνίζεται και η Βουλγαρία. Ενώ το 2009 η Ελλάδα βρισκόταν ανάμεσα στις υψηλότερες θέσεις σε όρους αγοραστικής δύναμης, σήμερα έχει βρεθεί στον πάτο. Αυτή είναι η πραγματική κληρονομιά μιας πολιτικής που στήριξε τα κέρδη και συμπίεσε τους μισθούς.
Η Ε.Α.Κ. το επαναλαμβάνει: η ανάκαμψη των αριθμών του ΑΕΠ δεν σημαίνει τίποτα όσο δεν φτάνει στην τσέπη του εργαζόμενου. Χρειάζεται γενναία αύξηση των μισθών, επαναφορά των κλαδικών συλλογικών συμβάσεων με υποχρεωτική ισχύ, και έναν κατώτατο μισθό που να καθορίζεται με ουσιαστική διαπραγμάτευση και όχι με κυβερνητικές αποφάσεις-βιτρίνα.
4. Εργατικά ατυχήματα: ο θάνατος στη δουλειά δεν κάνει διακοπές
Ακόμη και μέσα στον Αύγουστο, ο μακάβριος κατάλογος των εργατικών ατυχημάτων δεν σταματά. Στα Φίχτια Αργολίδας, την 1η Αυγούστου, εργαζόμενος σε τεχνικό συνεργείο του ΔΕΔΔΗΕ καταπλακώθηκε από μισοκαμένο κορμό δέντρου την ώρα που αποκαθιστούσε ζημιές του δικτύου ηλεκτρισμού από την πυρκαγιά, και μεταφέρθηκε σοβαρά τραυματισμένος στο νοσοκομείο. Το περιστατικό δείχνει με τον πιο άμεσο τρόπο ότι η καταστροφή δεν τελειώνει όταν σβήνει η φωτιά: συνεχίζεται στους εργαζόμενους που καλούνται, συχνά χωρίς επαρκή μέτρα, να αποκαταστήσουν τις ζημιές.
Και ο κατάλογος μεγαλώνει μέρα με τη μέρα. Μόλις την Παρασκευή 14 Αυγούστου, σε αρτοποιείο στο κέντρο του Βόλου, ένας 60χρονος εργαζόμενος ακρωτηριάστηκε, χάνοντας τρία δάχτυλα όταν το χέρι του πιάστηκε σε μηχάνημα. Την ίδια περίοδο, σοβαρό ατύχημα σημειώθηκε και στην Υπηρεσία Καθαριότητας του Δήμου Καλλιθέας, ενώ λίγες εβδομάδες νωρίτερα, στην «εμβληματική επένδυση» του Ελληνικού, εργαζόμενος έπεσε από σκαλωσιά και του καρφώθηκαν σίδερα. Διαφορετικοί χώροι, κοινός παρονομαστής: η εντατικοποίηση, η ελλιπής προστασία και η υποβάθμιση της ασφάλειας στη δουλειά. Στις 16 Αυγούστου είχαμε ακόμα δυο εργαζόμενους με εγκαύματα, αποτέλεσμα έκρηξης σε εργοστάσιο στα Οινόφυτα.
Τα στοιχεία επιβεβαιώνουν, οδηγούμαστε σε διαρκή επιδείνωση. Σύμφωνα με την ίδια την Επιθεώρηση Εργασίας, τα εργατικά ατυχήματα έφτασαν τα 20.500 το 2025, αυξημένα κατά περίπου 70% μέσα σε τέσσερα χρόνια, φτάνοντας στο υψηλότερο επίπεδο εδώ και δεκαετίες. Οι εργαζόμενοι δεν έχουν ανάγκη από ημέρες μνήμης, αλλά από μέτρα που θα τους κρατούν ζωντανούς. Επαναλαμβάνουμε τα διαρκή αιτήματά μας: ουσιαστικοί και τακτικοί έλεγχοι, πραγματική στελέχωση της Επιθεώρησης Εργασίας, σαφής απόδοση ευθυνών σε όλη την αλυσίδα ανάθεσης των έργων, εφαρμογή των μέτρων κατά της θερμικής καταπόνησης τις μέρες του καύσωνα, και μέτρα υγείας και ασφάλειας που θα εφαρμόζονται στην πράξη, όχι μόνο στα χαρτιά μετά από κάθε δυστύχημα.
5. MERE: 170 εργαζόμενοι πληρώνουν μια σύγκρουση που δεν τους αφορά
Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα του πώς οι εργαζόμενοι πληρώνουν αποφάσεις που παίρνονται πάνω από τα κεφάλια τους ,είναι το αιφνίδιο λουκέτο στην αλυσίδα σούπερ μάρκετ MERE. Και τα 11 καταστήματα στην Ελλάδα ανέστειλαν τη λειτουργία τους, αφήνοντας περίπου 170 εργαζόμενους και δεκάδες προμηθευτές στον αέρα. Αιτία ήταν η ένταξη των ιδιοκτητών του ρωσικού ομίλου Svetofor στην 21η δέσμη ευρωπαϊκών κυρώσεων. Οι εργαζόμενοι βρέθηκαν ξαφνικά χωρίς δουλειά, χωρίς να ξέρουν αν θα πάρουν δεδουλευμένα, αποζημιώσεις, ή έστω τα χαρτιά που χρειάζονται για να κάνουν αίτηση για επίδομα ανεργίας.
Δεν είναι μόνο ελληνικό φαινόμενο. Η ίδια αλυσίδα έκλεισε ταυτόχρονα σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες: στη Λιθουανία, όπου έχασαν τη δουλειά τους περίπου 250 εργαζόμενοι, στη Λετονία, στην Τσεχία, στη Σλοβακία και στην Ουγγαρία. Παντού το ίδιο σκηνικό: εργαζόμενοι που δεν έχουν καμία σχέση με τη ρωσική ιδιοκτησία και τη γεωπολιτική, βρίσκονται από τη μια μέρα στην άλλη χωρίς εισόδημα. Η Ε.Α.Κ. ζητά η πολιτεία να αναλάβει άμεσα πρωτοβουλία ώστε να διασφαλιστούν οι μισθοί, οι ασφαλιστικές εισφορές και τα δικαιώματα των εργαζομένων, και να μη μείνει κανείς απλήρωτος επειδή οι ισχυροί τα βρήκαν ή τα χάλασαν μεταξύ τους.
6. Δασμοί ΕΕ-ΗΠΑ: μια συμφωνία που κλείνουν άλλοι και πληρώνουν οι εργαζόμενοι
Το ίδιο μοτίβο το βλέπουμε και σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Η εμπορική συμφωνία ΕΕ-ΗΠΑ, που τέθηκε σε ισχύ την 1η Ιουλίου, επιβάλλει δασμό 15% στα περισσότερα ευρωπαϊκά προϊόντα που φτάνουν στην αμερικανική αγορά. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τη διαφημίζει ως επιτυχία, επειδή απέτρεψε τον υψηλότερο δασμό του 30% που είχε απειλήσει η κυβέρνηση Τραμπ. Το κόστος, όμως, δεν εξαφανίζεται επειδή αποφεύχθηκε ένα χειρότερο σενάριο.
Οι επιπτώσεις θα τις νιώσουν κατευθείαν οι εργαζόμενοι. Η ίδια η ETUC, η Ευρωπαϊκή Συνομοσπονδία Συνδικάτων, προειδοποιεί ότι ο δασμός θα οδηγήσει σε απώλειες θέσεων εργασίας και σε πάγωμα προσλήψεων στη μεταποίηση και στις εξαγωγικές βιομηχανίες, ενώ θα πιέσει προς τα κάτω και τους μισθούς μέσα από την επιβράδυνση της οικονομίας. Σύμφωνα με εκτιμήσεις που επικαλείται, ο δασμός του 15% μπορεί να στοιχίσει στην ευρωζώνη ανάπτυξη της τάξης του 1,5% έως το 2027, δηλαδή περίπου 240 δισεκατομμύρια ευρώ που δεν θα γίνουν ποτέ δουλειές και εισοδήματα.
Το πιο προκλητικό είναι πού κατευθύνονται τα χρήματα. Στο πλαίσιο της ίδιας συμφωνίας, η ΕΕ δεσμεύτηκε να διοχετεύσει εκατοντάδες δισεκατομμύρια στις Ηνωμένες Πολιτείες, σε επενδύσεις και σε αγορές ενέργειας και στρατιωτικού εξοπλισμού. Είναι κεφάλαια που, αντί να δημιουργούν ποιοτικές θέσεις εργασίας στην Ευρώπη, φεύγουν στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού. Όπως εύστοχα σημειώνει το ευρωπαϊκό συνδικαλιστικό κίνημα, οι θεσμοί της ΕΕ δεν μπορούν να ζητούν από τους εργαζόμενους να πληρώσουν την αδυναμία τους να διαπραγματευτούν με ίσους όρους.
7. Ενόψει ΔΕΘ: προσοχή στις παροχές-βιτρίνα
Πλησιάζει η Διεθνής Έκθεση Θεσσαλονίκης και η κυβέρνηση προετοιμάζει το πακέτο των εξαγγελιών της, που σύμφωνα με τις πληροφορίες θα κινηθεί γύρω στα 1,9 δισεκατομμύρια ευρώ, με φοροελαφρύνσεις, μειώσεις εισφορών και νέους στόχους για τον κατώτατο μισθό. Η Ε.Α.Κ. θα κρίνει τα μέτρα όταν ανακοινωθούν, με ένα όμως σταθερό κριτήριο: αν φτάνουν πραγματικά στους εργαζόμενους ή αν είναι για άλλη μια φορά παροχές-βιτρίνα.
Ήδη διαφαίνονται δύο προβλήματα. Πρώτον, μεγάλο μέρος των παρεμβάσεων παρουσιάζεται σε ορίζοντα τετραετίας, μέχρι το 2030, τη στιγμή που η ακρίβεια χτυπάει σήμερα. Δεν μπορεί ο εργαζόμενος να περιμένει τέσσερα χρόνια για μια ανάσα που τη χρειάζεται τώρα. Δεύτερον, το βάρος της στήριξης δίνεται και πάλι κυρίως σε φορολογικές ελαφρύνσεις που ευνοούν περισσότερο όσους έχουν υψηλότερα εισοδήματα, ενώ οι χαμηλόμισθοι, που πλήττονται περισσότερο από την ακρίβεια, βλέπουν τα λιγότερα. Η Ε.Α.Κ. θα διεκδικήσει μέτρα που στηρίζουν πρώτα και κύρια τη μισθωτή εργασία και τους χαμηλόμισθους, όχι εξαγγελίες που εντυπωσιάζουν στη ΔΕΘ και ξεχνιούνται τον χειμώνα.
8. Στην Ευρώπη: η «εταιρεία-φάντασμα» που απειλεί τα δικαιώματά μας
Κλείνουμε με μια εξέλιξη στις Βρυξέλλες που θα μας απασχολήσει το επόμενο διάστημα. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προωθεί μια νέα εταιρική μορφή, γνωστή ως «EU Inc.» ή «28ο καθεστώς». Με το πρόσχημα της απλοποίησης, μια εταιρεία θα μπορεί να γράφεται σε όποιο κράτος της ΕΕ θέλει, μέσα σε 48 ώρες και με μόλις 100 ευρώ, ακόμα κι αν οι εργαζόμενοί της δουλεύουν σε άλλη χώρα. Ο κίνδυνος είναι σοβαρός: οι εργαζόμενοι να καλύπτονται από το εργατικό δίκαιο της χώρας όπου είναι γραμμένη η εταιρεία στα χαρτιά, και όχι της χώρας όπου πραγματικά δουλεύουν. Έτσι, μια εταιρεία θα μπορεί να διαλέγει τους πιο φθηνούς και χαλαρούς κανόνες, αφήνοντας τον εργαζόμενο απροστάτευτο.
Υπάρχει όμως και μια θετική εξέλιξη. Στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ο εισηγητής René Repasi κατέθεσε πρόταση που βάζει «τείχος προστασίας» για το εργατικό δίκαιο, διαγράφοντας ακριβώς τη διάταξη που συνέδεε την εταιρεία με το δίκαιο της χώρας εγγραφής. Τα ευρωπαϊκά συνδικάτα ζητούν να παγώσει η διαδικασία μέχρι να μπουν δεσμευτικές εγγυήσεις. Η Ε.Α.Κ. στηρίζει αυτόν τον αγώνα και ζητά από την ελληνική κυβέρνηση να πάρει ξεκάθαρη θέση υπέρ των εργαζομένων: το εργατικό δίκαιο και οι συλλογικές συμβάσεις να ισχύουν πάντα εκεί όπου πραγματικά γίνεται η δουλειά, όχι εκεί που βολεύει την εταιρεία.
Συμπέρασμα
Μέτρα μετά τις πυρκαγιές, ακρίβεια, χαμένη αγοραστική δύναμη, ασφάλεια στη δουλειά, εμπορικές συμφωνίες, παροχές της ΔΕΘ: όσο διαφορετικά κι αν φαίνονται, καταλήγουν στο ίδιο σημείο. Το βάρος πέφτει στους εργαζόμενους, ενώ η προστασία και το ανοιχτό χέρι κρατιούνται για την πλευρά του εργοδοτικού κεφαλαίου. Η Ε.Α.Κ. θα συνεχίσει να το αναδεικνύει και να διεκδικεί μισθούς που να φτάνουν, ασφαλείς συνθήκες εργασίας, προστασία κάθε θέσης εργασίας και ένα κράτος που θα στέκεται στο πλευρό της εργασίας και όχι μόνο των επιχειρήσεων.
ΕΝΩΤΙΚΗ ΑΓΩΝΙΣΤΙΚΗ ΚΙΝΗΣΗ (Ε.Α.Κ.)
