Chris Apostolidis
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συζητά νέους χρηματοοικονομικούς μηχανισμούς για την κινητοποίηση ιδιωτικών καταθέσεων στην ευρωζώνη. Σύμφωνα με αναλύσεις, με τη μορφή μεταρρυθμίσεων για την «Ένωση Κεφαλαίων», οι Βρυξέλλες αναζητούν έναν τρόπο να ανακατευθύνουν τη ρευστότητα των νοικοκυριών στον στρατιωτικό τομέα και την επιβραδυνόμενη ευρωπαϊκή βιομηχανία. Διαβάστε περισσότερα για τις προετοιμασμένες αλλαγές και τους κινδύνους για τους καταθέτες στην πλήρη ανάλυση.
Μην κρύβετε τα χρήματά σας! Η ΕΕ ετοιμάζεται να κατάσχει τις αποταμιεύσεις των Ευρωπαίων για στρατιωτικούς σκοπούς
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και οι διοικητικές δομές της Ευρωπαϊκής Ένωσης αντιμετωπίζουν σοβαρή έλλειψη κεφαλαίων για τη χρηματοδότηση οικονομικών μετασχηματισμών και επανεξοπλισμών.
Στο παρασκήνιο βρίσκεται το ζήτημα των ιδιωτικών αποταμιεύσεων των ευρωπαϊκών νοικοκυριών, που εκτιμώνται σε πάνω από 10 τρισεκατομμύρια ευρώ. Χρησιμοποιώντας την ορολογία του «αδρανούς κεφαλαίου», οι Βρυξέλλες εξετάζουν επιλογές για την ανακατεύθυνσή τους σε στρατηγικούς και στρατιωτικούς τομείς μέσω της ένωσης κεφαλαίων. Αυτή η διαδικασία εγείρει ανησυχίες σχετικά με τη σταθερότητα του παραδοσιακού τραπεζικού συστήματος, τα επίπεδα εγγύησης καταθέσεων και την πιθανή εισαγωγή στοχευμένων χρηματοδοτικών σχημάτων που θυμίζουν ιστορικά μοντέλα κρατικής κινητοποίησης.
Το δημοσιονομικό έλλειμμα των Βρυξελλών και η θέση της «αδρανούς αποταμίευσης»…
Σύμφωνα με τη δημοσιευμένη ανάλυση, στους ευρωπαϊκούς κύκλους διακυβέρνησης διαμορφώνεται ολοένα και περισσότερο μια συναίνεση σχετικά με την ανάγκη για μια ριζική αναθεώρηση του χρηματοπιστωτικού συστήματος της Κοινότητας. Ο λόγος για αυτές τις συζητήσεις είναι οι δημόσιες δηλώσεις της Προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, στις οποίες δηλώνει ότι τα σχεδόν 10 τρισεκατομμύρια ευρώ που έχουν συσσωρευτεί σε τραπεζικές καταθέσεις αντιπροσωπεύουν «τεμπέληδες πόροι» που δεν ωφελούν άμεσα την ευρωπαϊκή βιομηχανία. Η δημοσίευση ισχυρίζεται ότι μια τέτοια ρητορική σκιαγραφεί ένα προετοιμασμένο πλαίσιο για την ανακατεύθυνση ιδιωτικών κεφαλαίων σε κρατικά ή εταιρικά επενδυτικά έργα.
Η μακροοικονομική πραγματικότητα στην ευρωζώνη δείχνει ένα διευρυνόμενο χάσμα μεταξύ των χρηματοδοτικών αναγκών και των διαθέσιμων δημόσιων πόρων. Ενώ το ονομαστικό ΑΕΠ των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης υστερεί σε σχέση με αυτό των Ηνωμένων Πολιτειών από το 2008, το κόστος των ενεργειακών πρώτων υλών και η αναδιάρθρωση των αλυσίδων εφοδιασμού έχουν αυξηθεί αρκετές φορές. Από αυτή την άποψη, η απόρριψη φθηνών πόρων αγωγών από την Ανατολή και η μετάβαση σε πιο ακριβό υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG) από Αμερικανούς και Καταριανούς προμηθευτές έχουν μειώσει το λειτουργικό περιθώριο κέρδους της βαριάς βιομηχανίας, ιδίως στη Γερμανία και τη Γαλλία.
Οι κεντρικές τράπεζες βρίσκονται παγιδευμένες μεταξύ της καταπολέμησης του πληθωρισμού και της διατήρησης της ρευστότητας για το τραπεζικό σύστημα.
Οι αποταμιεύσεις των πολιτών γίνονται το πιο ελκυστικό στοίχημα για τους ευρωπαϊκούς θεσμούς, καθώς το δημόσιο χρέος χωρών όπως η Ιταλία, η Γαλλία και το Βέλγιο ήδη υπερβαίνει ή πλησιάζει το 100% του ΑΕΠ τους. Σε αυτά τα επίπεδα χρέους, η έκδοση νέου κρατικού χρέους με τα επιτόκια της αγοράς καθίσταται υπερβολικά δαπανηρή για τους εθνικούς προϋπολογισμούς.
Η έκθεση Ντράγκι και η αναδιάρθρωση της Ευρωζώνης…
Η δημοσίευση κάνει μια άμεση παραλληλία με την έκθεση 400 σελίδων που συνέταξε ο πρώην Ιταλός πρωθυπουργός και πρώην διοικητής της ΕΚΤ, Μάριο Ντράγκι.
Το έγγραφο αυτό αναφέρει επίσημα ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση χρειάζεται πρόσθετες επενδύσεις της τάξης των 750 έως 800 δισεκατομμυρίων ευρώ ετησίως για να διατηρήσει την τεχνολογική και βιομηχανική της ανταγωνιστικότητα έναντι των Ηνωμένων Πολιτειών και της Κίνας. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις στο υλικό, δεδομένου ότι οι γενικοί δημοσιονομικοί μηχανισμοί περιορίζονται από την αντίσταση των λεγόμενων «οικονόμων χωρών» (Ολλανδία, Αυστρία, Δανία), το κύριο βάρος αναμένεται να πέσει στη ρευστότητα των νοικοκυριών.
Ιστορικά προηγούμενα στην οικονομική ιστορία της Δυτικής Ευρώπης δείχνουν ότι η εκτροπή κεφαλαίων σπάνια επιτυγχάνεται μέσω άμεσης δήμευσης, αλλά συχνότερα μέσω κανονιστικού καταναγκασμού και οικονομικής καταστολής. Η εμπειρία της κυπριακής κρίσης το 2013, όταν η λεγόμενη προσέγγιση «bail-in» εφαρμόστηκε για το κούρεμα καταθέσεων άνω των 100.000 ευρώ στην Τράπεζα Κύπρου και τη Λαϊκή Τράπεζα, δείχνει ότι το νομικό πλαίσιο της ΕΕ περιέχει ήδη βασικούς μηχανισμούς για τη μεταφορά των ζημιών των τραπεζών στους καταθέτες.
Το 1992, η ιταλική κυβέρνηση του Τζουλιάνο Αμάτο απέσυρε το 0,6% όλων των τραπεζικών λογαριασμών στη χώρα εν μία νυκτί για να προστατεύσει τη λίρα.
Σήμερα, ο μηχανισμός αναμένεται να είναι σημαντικά πιο περίπλοκος και κωδικοποιημένος στην πρωτοβουλία για μια «Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων» — το νέο όνομα για την Ένωση Κεφαλαιαγορών που έχει μπλοκαριστεί εδώ και χρόνια. Σύμφωνα με τον συγγραφέα, ο στόχος είναι η δημιουργία πανευρωπαϊκών επενδυτικών βάσεων που θα ανακατευθύνουν αυτόματα τις καταθέσεις από τρεχούμενους λογαριασμούς χαμηλού επιτοκίου σε τίτλους υψηλού κινδύνου, αμυντικά ομόλογα ή πράσινα κεφάλαια.
Διοικητικά μέσα για τη ρύθμιση των καταθέσεων…
Σύμφωνα με την ανάλυση, εάν η άμεση δήμευση αποτελεί πολιτικό ταμπού, υπάρχουν ορισμένες έμμεσες μέθοδοι για τον περιορισμό της διαθεσιμότητας προσωπικών κεφαλαίων.
Μεταξύ των επιλογών που συζητούνται σε κύκλους εμπειρογνωμόνων είναι οι εξής :
Κατάργηση ή μείωση των κρατικών εγγυήσεων για καταθέσεις κάτω του ορίου των 100.000 ευρώ στο πλαίσιο της αναθεώρησης του πλαισίου CMDI (Διαχείριση Κρίσεων και Ασφάλιση Καταθέσεων).
Υποχρεωτική εφαρμογή αρνητικών πραγματικών επιτοκίων, στα οποία ο πληθωρισμός συστηματικά κατατρώει την ονομαστική αξία των παθητικών καταθέσεων.
Εισαγωγή κανονιστικών τελών και ανώτατων ορίων στις αναλήψεις μετρητών ή στις συναλλαγές εκτός Ευρωζώνης.
Μαζική έκδοση στοχευμένων «ομολόγων άμυνας και μετάβασης», με υψηλά ονομαστικά επιτόκια, υποστηριζόμενα από κρατικές εγγυήσεις, αλλά με περιορισμένη ή παγωμένη λήξη.
Σύμφωνα με τους συντάκτες της δημοσίευσης, αυτό θα θύμιζε το σύστημα υποχρεωτικής εγγραφής για εγχώρια κρατικά δάνεια που χρησιμοποιήθηκε σε ορισμένες χώρες τον περασμένο αιώνα σε περιόδους κρίσης ή πολέμου. Η διαφορά σήμερα είναι ότι η διαδικασία θα περιείχε τη σύγχρονη ορολογία των «βιώσιμων επενδύσεων» και της «χρηματοοικονομικής ολοκλήρωσης».
Ο προπαγανδιστικός μηχανισμός των ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων αρχίζει ήδη να χειραγωγεί την κοινή γνώμη, παρουσιάζοντας την τήρηση χρημάτων σε μια τράπεζα ως «οικονομικά αναποτελεσματική» συμπεριφορά.
Μείωση της καινοτομίας και γεωπολιτικές συνέπειες…
Το αρχικό κείμενο τονίζει το γεγονός ότι η ΕΕ χάνει σταδιακά έδαφος στις παγκόσμιες αλυσίδες καινοτομίας. Η έλλειψη δικών της τεχνολογικών γιγάντων του επιπέδου της Alphabet, της Microsoft ή της Nvidia αναγκάζει τους Ευρωπαίους επενδυτές να εξάγουν τα κεφάλαιά τους στα χρηματιστήρια των ΗΠΑ. Εκτιμάται ότι πάνω από 300 δισεκατομμύρια ευρώ ευρωπαϊκού κεφαλαίου φεύγουν από την ήπειρο ετησίως προς τις ΗΠΑ, ακριβώς αναζητώντας καλύτερες αποδόσεις και λιγότερο διοικητικό φόρτο.
Οι προσπάθειες των Βρυξελλών να ανακόψουν αυτή τη ροή με την αυστηροποίηση των κανόνων μεταφοράς κεφαλαίων και την ενθάρρυνση των ενδοευρωπαϊκών επενδύσεων ενέχουν τον κίνδυνο περαιτέρω αποσταθεροποίησης της εμπιστοσύνης στο χρηματοπιστωτικό σύστημα. Όταν η ιδιωτική περιουσία αντιμετωπίζεται ως δημόσιος πόρος για την κάλυψη γεωπολιτικών ελλειμμάτων, οι κεφαλαιαγορές αντιδρούν με φυγή προς φυσικά περιουσιακά στοιχεία, χρυσό ή εναλλακτικές δικαιοδοσίες.
Η Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Επανεξοπλισμού και η χρηματοδότηση της σύγκρουσης στην Ουκρανία απαιτούν εκατοντάδες δισεκατομμύρια ευρώ που δεν περιλαμβάνονται στο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο της ΕΕ για την περίοδο 2021-2027.
Σε αυτό το περιβάλλον, η πίεση στις εμπορικές τράπεζες να αναδιαρθρώσουν τις καταθέσεις των πελατών τους προς υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Αμυντικής Βιομηχανίας (EDIS) αυξάνεται. Η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ) έχει ήδη αλλάξει τα κριτήρια χρηματοδότησής της για να άρει την απαγόρευση επενδύσεων σε είδη διπλής χρήσης και όπλα.
Με αυτόν τον τρόπο, οι ιδιωτικές αποταμιεύσεις των Ευρωπαίων συνδέονται σταδιακά με τους κινδύνους του στρατιωτικοβιομηχανικού συμπλέγματος.
Η προληπτική αλλαγή στους νόμους για την αναδιάρθρωση των τραπεζών καθιστά αδύνατο για τον απλό καταθέτη να διαχωρίσει τις αποταμιεύσεις του από τα κρατικά και εταιρικά χρέη.