Οι περιορισμοί στις βίζες, τα υψηλά ποσοστά απορρίψεων, οι ταξιδιωτικές απαγορεύσεις και οι γεωπολιτικές εξελίξεις έχουν δημιουργήσει την αίσθηση ότι το Μουντιάλ δεν θα είναι προσβάσιμο για όλους όσοι θα ήθελαν να το παρακολουθήσουν από κοντά.
Όταν η εθνική ομάδα του Ιράκ εξασφάλισε την πρόκρισή της στο Παγκόσμιο Κύπελλο στα τέλη Μαρτίου, ο Αμπντουλά Αντνάν δεν έχασε χρόνο. Αγόρασε εισιτήρια για τους αγώνες της χώρας του απέναντι στη Νορβηγία και τη Γαλλία που θα διεξαχθούν στη Βοστώνη και τη Φιλαδέλφεια των Ηνωμένων Πολιτειών, όπως εξήγησε σε μεγάλο ρεπορτάζ του BBC, σχετικό με το θέμα.
Για το Ιράκ, αυτή είναι μόλις η δεύτερη συμμετοχή σε τελική φάση Παγκοσμίου Κυπέλλου. Η προηγούμενη ήταν το 1986.
Ωστόσο, η έκδοση βίζας αποδείχθηκε πολύ πιο δύσκολη από την αγορά των εισιτηρίων. «Το να βρίσκομαι σε έναν αγώνα, μέσα σε ένα γήπεδο γεμάτο κόσμο, να φωνάζω συνθήματα και να βλέπω την ομάδα μου να αγωνίζεται, αξίζει τα πάντα για μένα», είπε χαρακτηριστικά και πρόσθεσε: «Είναι ένα συναίσθημα που δεν συγκρίνεται με κανένα άλλο».
Απαγορεύσεις, έλεγχοι και απόρριψη αιτήσεων βίζας
Σύμφωνα με την ανάλυση ταξιδιωτικών δεδομένων του BBC, φίλαθλοι από περισσότερες από το ένα τέταρτο των χωρών που έχουν προκριθεί στο Μουντιάλ βρίσκονται αντιμέτωποι με ταξιδιωτικές απαγορεύσεις, αυστηρότερους ελέγχους ή ιδιαίτερα υψηλά ποσοστά απόρριψης αιτήσεων βίζας.
Παρότι το Ιράκ δεν περιλαμβάνεται στη λίστα χωρών που υπόκεινται σε ταξιδιωτικούς περιορισμούς από την κυβέρνηση Τραμπ, ο Αντνάν βρέθηκε αντιμέτωπος με ένα διαφορετικό εμπόδιο.
Μετά την έναρξη του πολέμου μεταξύ ΗΠΑ, Ισραήλ και Ιράν, οι Ηνωμένες Πολιτείες ανέστειλαν τις συνήθεις προξενικές υπηρεσίες στο Ιράκ, επικαλούμενες λόγους ασφαλείας. Αυτό σημαίνει ότι οι Ιρακινοί πολίτες δεν μπορούν πλέον να ολοκληρώσουν στη χώρα τους τη διαδικασία έκδοσης βίζας, η οποία απαιτεί προσωπική συνέντευξη.
Ο Αντνάν ταξίδεψε στην Ιορδανία, ελπίζοντας ότι θα μπορούσε να εξυπηρετηθεί από την αμερικανική πρεσβεία. Όταν όμως παρουσιάστηκε στο ραντεβού του, ενημερώθηκε ότι η αίτησή του δεν μπορούσε να εξεταστεί επειδή δεν ήταν πολίτης της Ιορδανίας.
Μέχρι εκείνη τη στιγμή είχε ήδη ξοδέψει περίπου 1.800 δολάρια για τα εισιτήρια των αγώνων και το ταξίδι του στην Ιορδανία. Σκέφτηκε να δοκιμάσει την τύχη του στην Τουρκία, όπου επίσης θα μπορούσε να υποβάλει αίτηση. Όμως η διαδικασία ενδέχεται να διαρκέσει έως και δύο εβδομάδες, κάτι που θα τον κρατούσε μακριά από το σπίτι και τη δουλειά του για μεγάλο χρονικό διάστημα. Τελικά εγκατέλειψε την προσπάθεια.
«Γιατί μόνο η Αφρική;»
Φίλαθλοι από άλλες χώρες περιέγραψαν επίσης στο BBC τις μεγάλες δυσκολίες προκειμένου να μπορέσουν να δώσουν το παρών στο Μουντιάλ, την υποτιθέμενη γιορτή του ποδοσφαίρου.
Ένα από τα σημαντικότερα εμπόδια είναι οι ταξιδιωτικοί περιορισμοί που επιβλήθηκαν από την κυβέρνηση Τραμπ σε ορισμένες χώρες, ανάμεσά τους τέσσερις που συμμετέχουν στο Μουντιάλ, την Αϊτή, το Ιράν, τη Σενεγάλη και την Ακτή Ελεφαντοστού.
Οι πολίτες αυτών των χωρών δεν μπορούν να αποκτήσουν τον τύπο τουριστικής βίζας που προτείνουν οι αμερικανικές αρχές για τους φιλάθλους.
Οι αυστηρές μεταναστευτικές πολιτικές και η καταπολέμηση της παράτυπης μετανάστευσης αποτέλεσαν βασικό στοιχείο της προεκλογικής εκστρατείας του Ντόναλντ Τραμπ το 2024. Η αμερικανική κυβέρνηση υποστηρίζει ότι οι περιορισμοί είναι απαραίτητοι για την προστασία των συνόρων και τη διαχείριση των μεταναστευτικών ροών.
Ο Ζιλιέν Κουαντιό Αντονίς, μέλος της Εθνικής Επιτροπής Υποστήριξης των «Ελεφάντων» της Ακτής Ελεφαντοστού, θεωρεί ότι τα μέτρα αυτά αποτελούν μορφή διάκρισης.
«Είναι ένας διαχωρισμός που δεν τολμά να πει το όνομά του, αλλά τα στοιχεία είναι ξεκάθαρα», δηλώνει. «Καμία ευρωπαϊκή χώρα δεν αντιμετωπίζει αντίστοιχους περιορισμούς. Γιατί συμβαίνει αυτό μόνο στην Αφρική;», αναρωτιέται ενώ θεωρεί ότι μια χώρα που δεν είναι πρόθυμη να υποδεχθεί τους υποστηρικτές των ομάδων που προκρίθηκαν δεν θα έπρεπε να φιλοξενεί το κορυφαίο ποδοσφαιρικό γεγονός του πλανήτη. «Το ποδόσφαιρο είναι θέαμα και κάθε θέαμα χρειάζεται θεατές», τονίζει.
Οι εύπορες χώρες απαλλάσσονται από τη βίζα
Σαράντα δύο, κυρίως εύπορες, χώρες συμμετέχουν στο πρόγραμμα απαλλαγής από την υποχρέωση βίζας των ΗΠΑ (Visa Waiver Program). Οι πολίτες τους μπορούν να υποβάλουν ηλεκτρονικά αίτηση μέσω του συστήματος ESTA, πληρώνοντας περίπου 40 δολάρια.
Καμία αφρικανική χώρα δεν περιλαμβάνεται σε αυτό το πρόγραμμα. Αντίθετα, οι φίλαθλοι από χώρες που χρειάζονται βίζα πρέπει να πληρώσουν 185 δολάρια για την αίτηση και να περάσουν από προσωπική συνέντευξη σε αμερικανική πρεσβεία ή προξενείο.
Το Μουντιάλ θα έπρεπε να είναι συνάντηση πολιτισμών
Το αμερικανικό Υπουργείο Εξωτερικών απαιτεί από τους αιτούντες να αποδείξουν ότι σκοπεύουν να εγκαταλείψουν τις Ηνωμένες Πολιτείες μετά το ταξίδι τους και ότι διαθέτουν επαρκείς οικονομικούς πόρους για να καλύψουν τα έξοδά τους.
Τον Μάιο, οι αμερικανικές αρχές ανακοίνωσαν ότι δεν θα ζητούν πλέον εγγυήσεις έως και 15.000 δολαρίων από πολίτες της Αλγερίας, του Πράσινου Ακρωτηρίου, της Ακτής Ελεφαντοστού, της Σενεγάλης και της Τυνησίας, εφόσον διαθέτουν έγκυρα εισιτήρια για το Παγκόσμιο Κύπελλο.
Ωστόσο, για πολλούς φιλάθλους η αλλαγή αυτή ήρθε πολύ αργά. Ο Αλιού Νγκομ από τη Σενεγάλη έχει παρακολουθήσει τα δύο προηγούμενα Μουντιάλ, στο Κατάρ και τη Ρωσία.Για εκείνον, ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία της διοργάνωσης είναι η συνάντηση διαφορετικών πολιτισμών.«Το καλύτερο στοιχείο στο Παγκόσμιο Κύπελλο είναι ότι βλέπεις ανθρώπους από όλο τον κόσμο να συναντιούνται και να γιορτάζουν μαζί», λέει. Παρ’ όλα αυτά, δεν μπήκε στη διαδικασία να υποβάλει αίτηση για βίζα.
Το 2025, ένα προπονητικό καμπ της εθνικής ομάδας μπάσκετ γυναικών της Σενεγάλης στις ΗΠΑ ακυρώθηκε όταν αρκετές αθλήτριες δεν κατάφεραν να λάβουν βίζα. Αυτό ενίσχυσε την πεποίθησή του ότι οι πιθανότητες έγκρισης θα ήταν ελάχιστες.
40% το ποσοστό απόρριψης
Η ανάλυση του BBC σε δεδομένα του αμερικανικού Υπουργείου Εξωτερικών έδειξε ότι για 11 από τις 48 χώρες που προκρίθηκαν στο Μουντιάλ, το ποσοστό απόρριψης βίζας ξεπερνά το 40%. Ο μέσος όρος απορρίψεων για όλες τις χώρες ανέρχεται στο 34%.
Οι 11 χώρες με τα υψηλότερα ποσοστά είναι:
Σενεγάλη
Γκάνα
Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό
Ιράν
Ιορδανία
Πράσινο Ακρωτήρι
Ουζμπεκιστάν
Αλγερία
Αϊτή
Αίγυπτος
Ισημερινός
Στη Σενεγάλη το ποσοστό απόρριψης ξεπερνά το 70%. Για τους φιλάθλους αυτών των χωρών, η κατάσταση δημιουργεί ένα σοβαρό δίλημμα. Να ξοδέψουν χιλιάδες ευρώ για εισιτήρια και ταξίδια χωρίς να γνωρίζουν αν τελικά θα πάρουν βίζα ή όχι;
Η FIFA επιτρέπει τη μεταπώληση εισιτηρίων μέσω της επίσημης πλατφόρμας της, ενώ δημιούργησε και το σύστημα FIFA Pass, το οποίο βοηθά τους κατόχους εισιτηρίων να κλείνουν συντομότερα ραντεβού για συνέντευξη βίζας. Ωστόσο, η ειδικός σε θέματα μετανάστευσης Σελίν Αταλάχ εξηγεί ότι το FIFA Pass απλώς επιταχύνει τη διαδικασία. Δεν αυξάνει τις πιθανότητες έγκρισης. «Το σύστημα βίζας είναι ο αόρατος θυρωρός του Παγκοσμίου Κυπέλλου», λέει.
«Η FIFA μπορεί να πουλήσει ένα εισιτήριο, αλλά η αμερικανική κυβέρνηση αποφασίζει ποιος θα πάρει βίζα και η Συνοριοφυλακή αποφασίζει ποιος τελικά θα περάσει τα σύνορα».
Ακόμη και η κατοχή βίζας δεν εγγυάται την είσοδο στις ΗΠΑ, καθώς οι συνοριακοί υπάλληλοι μπορούν να αρνηθούν την είσοδο κατά την άφιξη.
«Αυτό το Μουντιάλ δεν είναι για εμάς»
Ο Αμπού Κας είναι επικεφαλής της ένωσης φιλάθλων της Ιορδανίας.
Στη χώρα του, το 57% των αιτήσεων βίζας για τις Ηνωμένες Πολιτείες απορρίφθηκε κατά την περίοδο Οκτωβρίου 2024 – Σεπτεμβρίου 2025. «Τους τελευταίους τρεις με τέσσερις μήνες απορρίπτουν συνεχώς αιτήσεις», λέει. Σύμφωνα με τον ίδιο, δεν γνωρίζει ούτε έναν φίλαθλο που να έλαβε βίζα. Ακόμη και η ιορδανική κοινότητα φιλάθλων στις ΗΠΑ δήλωσε στο BBC ότι γνωρίζει μόλις έναν Ιορδανό που κατάφερε να εξασφαλίσει άδεια εισόδου.
Ο Κας προσήλθε στο ραντεβού του στην αμερικανική πρεσβεία στο Αμμάν με περισσότερα από 42 έγγραφα. Παρά τα στοιχεία που προσκόμισε, η αίτησή του απορρίφθηκε.Όπως συμβαίνει συνήθως, οι αμερικανικές αρχές δεν του εξήγησαν τον λόγο.
«Αυτό το Παγκόσμιο Κύπελλο δεν είναι δικό μας», δηλώνει. «Δεν είναι Μουντιάλ για τους Άραβες. Είναι για άλλους. Αν απορρίφθηκε ο επικεφαλής της ένωσης φιλάθλων, τότε ποιος θα εγκριθεί;»
Η Ιορδανία προκρίθηκε για πρώτη φορά στην ιστορία της σε τελική φάση Παγκοσμίου Κυπέλλου, μετά τη νίκη της επί του Ομάν τον Ιούνιο του 2025.
Οι ισχυρισμοί της αμερικανικής πλευράς
Εκπρόσωπος του αμερικανικού Υπουργείου Εξωτερικών δήλωσε στο BBC ότι η κυβέρνηση είναι «έτοιμη να υποδεχθεί επισκέπτες από ολόκληρο τον κόσμο για το μεγαλύτερο και σημαντικότερο Παγκόσμιο Κύπελλο στην ιστορία».
Παράλληλα, υποστήριξε ότι οι περισσότεροι φίλαθλοι από το εξωτερικό δεν χρειάζεται καν να χρησιμοποιήσουν το σύστημα FIFA Pass, καθώς είτε είναι πολίτες του Καναδά ή μίας από τις 42 χώρες που απαλλάσσονται από την υποχρέωση βίζας, είτε διαθέτουν ήδη έγκυρη βίζα για τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Οι αμερικανικές αρχές τονίζουν ότι κάθε αίτηση εξετάζεται ξεχωριστά και ότι απαιτούνται αυστηροί έλεγχοι για λόγους ασφάλειας. «Θα αφιερώσουμε τον χρόνο που χρειάζεται ώστε να διασφαλίσουμε ότι ο αιτών δεν αποτελεί κίνδυνο για την ασφάλεια των Ηνωμένων Πολιτειών», ανέφερε το Υπουργείο Εξωτερικών.
Σύμφωνα με την ίδια ανακοίνωση, κάθε αίτηση υποβάλλεται σε λεπτομερή αξιολόγηση προκειμένου να διαπιστωθεί εάν ο ενδιαφερόμενος πληροί τις προϋποθέσεις που προβλέπει η αμερικανική νομοθεσία.
Ο φόβος της παραμονής μετά τη λήξη της βίζας
Το Υπουργείο Εσωτερικής Ασφάλειας των ΗΠΑ ανησυχεί ιδιαίτερα για τους επισκέπτες που παραμένουν στη χώρα μετά τη λήξη της άδειας παραμονής τους.
Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, μεταξύ Οκτωβρίου 2023 και Σεπτεμβρίου 2024 καταγράφηκαν περισσότερα από 538.000 περιστατικά υπέρβασης της διάρκειας παραμονής που προβλεπόταν από τις βίζες.
Το Μουντιάλ του 2026 διοργανώνεται από κοινού από τις Ηνωμένες Πολιτείες, τον Καναδά και το Μεξικό. Παρόλα αυτά, οι ΗΠΑ φιλοξενούν τη συντριπτική πλειονότητα των αγώνων. 78 από τα συνολικά 104 παιχνίδια της διοργάνωσης, συμπεριλαμβανομένου και του τελικού.
ΠΗΓΗ TVXS