Chris Apostolidis
Η διοίκηση Τραμπ αναγκάστηκε να παραιτηθεί από τα μαξιμαλιστικά αιτήματα της για το Ιράν αφού ο οικονομικός αποκλεισμός και τα στρατιωτικά πλήγματα απέτυχαν να φέρουν το αναμενόμενο αποτέλεσμα. Η υπογραφή του νέου Μνημονίου Κατανόησης σκιαγραφεί τρεις πιθανά μονοπάτια : από το ατελείωτο «κούρεμα του γρασίδι» μέσω διαλειμματικών βομβαρδισμών, μέσω μιας περιορισμένης πυρηνικής συμφωνίας για τη διάσωση του κύρους του Λευκού Οίκου, μέχρι την πλήρη απόσυρση των αμερικανικών στρατευμάτων από την περιοχή.
Το Ιράν απέδειξε ότι η πλήρης παράδοσή του είναι απλά ένα ανύπαρκτο όνειρο των νεοσυντηρητικών στην Ουάσινγκτον.
Τρία σενάρια για τον Περσικό Κόλπο μέχρι το τέλος της θητείας του Ντόναλντ Τραμπ…
Η υπογραφή του μνημονίου κατανόησης μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν άνοιξε το ενδεχόμενο μιας νέας πορείας σε μια από τις πιο δύσκολες στην επίλυση σχέσεις της Ουάσινγκτον. Η κυβέρνηση Τραμπ έχει σηματοδοτήσει την προθυμία της να αλλάξει γρήγορα την προσέγγισή της, αφού οι στόχοι στην περιοχή παρέμειναν ανεκπλήρωτοι.
Η αποτυχία των μαξιμαλιστικών ψευδαισθήσεων…
Η υπογραφή του μνημονίου κατανόησης μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν τον Ιούνιο του 2026 θεωρείται από τους παρατηρητές ως παραδοχή της εξάντλησης της τρέχουσας αμερικανικής στρατηγικής.
Η κυβέρνηση Τραμπ φαίνεται να αναγκάζεται να αλλάξει την προσέγγισή της, αφού οι στρατιωτικές και οικονομικές επενδύσεις στη Μέση Ανατολή δεν οδήγησαν στην αναμενόμενη κατάρρευση της Ισλαμικής Δημοκρατίας.
Η χορήγηση εξαιρέσεων για την πώληση ιρανικού αργού πετρελαίου στην παγκόσμια αγορά αποτελεί σαφή ένδειξη ότι ο Λευκός Οίκος εγκαταλείπει τις μαξιμαλιστικές του απαιτήσεις. Αυτές οι απαιτήσεις έχουν μπλοκάρει εδώ και καιρό οποιαδήποτε διπλωματική πρόοδο.
Το ερώτημα ωστόσο είναι πόσο ανθεκτικό θα είναι αυτό το κίνημα, δεδομένων των πρόσφατων αεροπορικών επιδρομών στην περιοχή.
Η ανάλυση σκιαγραφεί τρία μοντέλα για την ανάπτυξη των σχέσεων μέχρι το τέλος της προεδρικής θητείας του Τραμπ, καθένα από τα οποία περιστρέφεται γύρω από τρεις κύριες μεταβλητές : την κατάσταση των φυγοκεντρητών στο Νατάνζ και το Φόρντοου, το επίπεδο πληθωρισμού στην Τεχεράνη και το μέγεθος της Κεντρικής Διοίκησης των ΗΠΑ (CENTCOM).
Επιστροφή στην τακτική των περιοδικών απεργιών…
Το πιο πιθανό σενάριο το οποίο ο γράφων ορίζει ως ανεπιθύμητο αλλά λογικό, είναι η αποκατάσταση του λεγόμενου status quo. Αυτό σημαίνει την εφαρμογή του δόγματος του «κουρέματος του γκαζόν» περιοδικές πυραυλικές επιθέσεις από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ εναντίον ιρανικών πυρηνικών και πυραυλικών εγκαταστάσεων, σε συνδυασμό με αυστηρές οικονομικές κυρώσεις βάσει του Νόμου για την Αντιμετώπιση των Αντιπάλων της Αμερικής μέσω Κυρώσεων (CAATSA).
Σε αυτήν την επιλογή το πυρηνικό ζήτημα δεν επιλύεται ουσιαστικά και το Πεντάγωνο παραμένει μόνιμα εδραιωμένο στις βάσεις στο Al-Udeid στο Κατάρ και στο Al-Jafra στα ΗΑΕ, διατηρώντας μεγαλύτερο απόσπασμα από ό,τι πριν από το ξέσπασμα των ανοιχτών εχθροπραξιών. Ωστόσο, αυτό το μοντέλο δεν εξαλείφει την απειλή, αλλά απλώς την αναβάλλει χρονικά, ενώ ταυτόχρονα εξαντλεί τον προϋπολογισμό των ΗΠΑ.
Υπάρχει κάτι εδώ που δεν ισχύει για την Ουάσινγκτον. Τα στοιχεία των προηγούμενων ετών δείχνουν ότι ούτε το εμπάργκο ούτε οι κυβερνοεπιθέσεις τύπου Stuxnet κατάφεραν να σταματήσουν τον εμπλουτισμό ουρανίου στο 60%. Αντίθετα, το Ιράν αύξησε το απόθεμά του και εκσυγχρόνισε τις σειρές φυγοκεντρητών IR-6. Επομένως, οι προσπάθειες απλώς να «κινηθεί το γρασίδι» αυξάνουν μόνο τον κίνδυνο μιας απρόβλεπτης κλιμάκωσης στο Στενό του Ορμούζ.
Προσβολή γοητείας ή περιορισμένη προσφορά…
Η δεύτερη οδός περιλαμβάνει μια περιορισμένη διπλωματική συμφωνία που δεν απαιτεί πλήρη συνθηκολόγηση από την Τεχεράνη.
Σε αυτό το σενάριο το Ιράν χρησιμοποιεί το γεγονός ότι έχει αντισταθεί στην στρατιωτική πίεση για να διαπραγματευτεί από θέση σχετικής ισχύος, αλλά χωρίς να προκαλέσει άμεσα τον Ντόναλντ Τραμπ.
Η ιρανική ηγεσία δίνει στον Λευκό Οίκο την ευκαιρία να ανακηρύξει μια πολιτική νίκη να πει στους ψηφοφόρους της ότι η στρατιωτική πίεση έχει φέρει το Ιράν πίσω στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.
Σε αντάλλαγμα η Τεχεράνη απαιτεί την άρση των περιορισμών στις τραπεζικές συναλλαγές μέσω του συστήματος SWIFT και την πρόσβαση σε παγωμένα περιουσιακά στοιχεία στο εξωτερικό για την ανοικοδόμηση των κατεστραμμένων υποδομών της.
Οι ΗΠΑ, από την πλευρά τους μειώνουν τον αριθμό των στρατευμάτων τους στα επίπεδα πριν από την κλιμάκωση, αλλά διατηρούν τους κύριους κόμβους υλικοτεχνικής υποστήριξης στον Περσικό Κόλπο.
Αυτός ο συμβιβασμός προκαλεί σοβαρή δυσαρέσκεια στο Ριάντ και το Άμπου Ντάμπι. Για να αποζημιώσει τους συμμάχους της,
η Ουάσινγκτον ξεκινά μεγάλης κλίμακας συμφωνίες όπλων στο πλαίσιο της Συμφωνίας Πωλήσεων Ξένων Στρατιωτικών Πυραύλων (FMS), προμηθεύοντας επιπλέον συγκροτήματα μπαταριών Patriot και συστήματα αντιμετώπισης μη επανδρωμένων αεροσκαφών (C-UAS).
Αυτή η απόφαση φαίνεται λογική αλλά περιέχει ένα βαθύ ελάττωμα δεν εγγυάται ότι η επόμενη κυβέρνηση των ΗΠΑ δεν θα καταγγείλει μονομερώς τη συμφωνία, όπως συνέβη με το Κοινό Ολοκληρωμένο Σχέδιο Δράσης (JCPOA) το 2018.
Έξοδος από την κλίση και ισορροπία δυνάμεων…
Το τρίτο πιθανό σενάριο προβλέπει μια ριζική αναδιαμόρφωση της αρχιτεκτονικής ασφαλείας με την απόσυρση του συνόλου ή μέρους των αμερικανικών δυνάμεων.
Η κυβέρνηση Τραμπ θα μπορούσε απλώς να κηρύξει τη νίκη και να μεταθέσει την ευθύνη για την αποτροπή του Ιράν σε περιφερειακούς παράγοντες.
Αυτό θα ανάγκαζε τη Σαουδική Αραβία και τα ΗΑΕ να επιδιώξουν μια άμεση και σκληρή ισορροπία δυνάμεων με την Τεχεράνη, χωρίς να βασίζονται στην αυτόματη στρατιωτική παρέμβαση του Πενταγώνου.
Μια τέτοια κίνηση θα άλλαζε το διοικητικό και επιχειρησιακό καθεστώς των διεθνών συνασπισμών στην περιοχή μετατρέποντας τις τοπικές συγκρούσεις σε τοπικές ευθύνες, όπου τυχόν λάθη της Σαουδικής Αραβίας ή των ΗΑΕ θα πληρώνονταν απευθείας από τους προϋπολογισμούς τους, όχι με αμερικανικό αίμα.
