Η καταγγελία περί ενοικίασης ακινήτου της οικογένειας Ανδρουλάκη σε φορέα του Δημοσίου θα μπορούσε, ακριβώς λόγω της θεσμικής του θέσης, να αποτελέσει αφετηρία ενός ουσιαστικού δημόσιου διαλόγου για τις οικονομικές σχέσεις πολιτικών προσώπων με το κράτος. Αυτό όμως δεν φαίνεται να ενδιαφέρει κανέναν. Η «σκόνη» σηκώνεται από την πλευρά της κυβέρνησης αποκλειστικά για μικροπολιτικά οφέλη, με στόχο να παρουσιαστεί ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ ως μέρος ενός συστήματος που έχει προνομιακές σχέσεις με το Δημόσιο, ενώ δημόσια τις καταγγέλλει.
* Η περίπτωση Ανδρουλάκη είναι, όπως όλα δείχνουν μέχρι στιγμής, νόμιμη. Δεν άφησαν άλλωστε αιχμές περί παρανομίας ούτε ο Άδωνης Γεωργιάδης που «σήκωσε» το θέμα, ούτε ο Παύλος Μαρινάκης κατά την ενημέρωση των πολιτικών συντακτών. Αμφότεροι επιχείρησαν να μεταφέρουν τη συζήτηση στο πεδίο της πολιτικής και ηθικής τάξης. Και εδώ ακριβώς αρχίζει το πραγματικά αστείο μέρος της υπόθεσης.
* Οι ίδιοι άνθρωποι που κανονικοποίησαν τις απευθείας αναθέσεις, έστησαν «φωτογραφικούς» διαγωνισμούς για φίλους και ημέτερους, βάφτισαν την αδιαφάνεια «επιτελικό κράτος» και το «σκόιλ ελικίκου» success story, που είχαν στις τάξεις τους στελέχη να κάνουν business με το Δημόσιο και εξακολουθούν να βλέπουν συγγενείς κυβερνητικών στελεχών να κινούνται μονίμως πέριξ του κρατικού χρήματος, εμφανίζονται τώρα έτοιμοι να παραδώσουν και μαθήματα πολιτικής ηθικής. Γελάμε ελεύθερα, αν και θα έπρεπε να κλαίμε…
* Ναι στον έλεγχο, ναι στη διαφάνεια, ναι στην πλήρη δημοσιοποίηση τέτοιων οικονομικών σχέσεων και ναι σε σαφή ασυμβίβαστα όπου προκύπτει πραγματική σύγκρουση συμφερόντων. Η «ηθική αυστηρότητα», όμως, περί καθολικής απαγόρευσης οικονομικών συναλλαγών των πολιτικών και των οικογενειών τους με το Δημόσιο μπορεί να συγκρουστεί με βασικές αρχές ισονομίας και επαγγελματικών δικαιωμάτων. Αν θεσπιστεί απόλυτος αποκλεισμός οποιασδήποτε οικονομικής σχέσης πολιτικών και των συγγενών τους με το Δημόσιο, τότε υπάρχει κίνδυνος να «τιμωρηθούν» άνθρωποι όχι απλά επειδή επέλεξαν να ασχοληθούν με την πολιτική, αλλά και για το ποιον συγγενή έχουν. Την ίδια στιγμή δημιουργείται αντικίνητρο για ανθρώπους με επαγγελματική δραστηριότητα να μπουν στην πολιτική και ενδεχομένως στο τέλος να ευνοηθούν μόνο όσοι είναι ήδη οικονομικά ισχυροί και δεν χρειάζονται καμία επαγγελματική σχέση με το κράτος.
* Αντιλαμβάνομαι ότι πολλοί θα προτιμούσαν υπερβολικά αυστηρό νομικό πλαίσιο για τέτοιες συναλλαγές, αλλά αυτό δεν συμβαίνει λόγω των ίδιων των συναλλαγών – εφόσον βέβαια τηρούνται όλοι οι κανόνες – αλλά επειδή είναι βαθύ το αίσθημα δυσπιστίας προς το πολιτικό σύστημα και επειδή πολλοί πολίτες θεωρούν, και όχι άδικα, πως πάντα θα υπάρχουν «παράθυρα» για τους προύχοντες. Αλλά αυτό είναι ένα άλλο πρόβλημα, πολύ μεγαλύτερο και πιθανότατα άλυτο. Μέχρι να ανοίξει πραγματικά αυτή η συζήτηση – που φυσικά δεν θα ανοίξει ποτέ – η Νέα Δημοκρατία και τα στελέχη της καλό θα ήταν να αντιμετωπίζουν με λίγη περισσότερη φειδώ τη λέξη «ηθική» και όλα τα παράγωγά της.
* Όλα τα παραπάνω δεν τα γράφω για να υπερασπιστώ τον Νίκο Ανδρουλάκη ή το ΠΑΣΟΚ και δεν θα στεκόμουν απέναντι σε όσους ζητούν ασυμβίβαστο για τα πολιτικά πρόσωπα στις οικονομικές συναλλαγές με το Δημόσιο. Τα γράφω γιατί κάποια στιγμή πρέπει να ξεχωρίσουμε την πραγματική σύγκρουση συμφερόντων από τη μικροπολιτική εργαλειοποίηση, την ουσιαστική αδιαφάνεια από την επικοινωνιακή φασαρία και το πραγματικό ηθικό ζήτημα από την επιλεκτική επίκληση της «ηθικής».
