Δύο νεαρές κοπέλες μιλούν για τις διαδηλώσεις του κινήματος φλαμίνγκο που ταράζουν το πολιτικό σκηνικό και πώς η γενιά τους ονειρεύεται καλύτερη και δικαιότερη τη χώρα τους.
Η πρωτεύουσα της Αλβανίας βρίσκεται στο επίκεντρο μαζικών κινητοποιήσεων με αφορμή την κατασκευή πολυτελούς θερέτρου αξίας 5 δισ. ευρώ, ένα σχέδιο από τον Τζάρεντ Κούσνερ, γαμπρό του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ.
Η χωροθέτηση κοντά στον προστατευόμενο υδροβιότοπο του Σβέρνετς προκάλεσε την άμεση απάντηση των πολιτών. Σύντομα το αίτημα για την προστασία του περιβάλλοντος μετεξελίχθηκε σε αντίδραση απέναντι στην αδιαφάνεια των ξένων επενδύσεων, φέρνοντας την κυβέρνηση του Εντι Ράμα αντιμέτωπη με την κοινωνική οργή για τα φαινόμενα διαφθοράς.
Μιλώντας στο Documento η δημοσιογράφος Κωνσταντίνα Ζύκα, μέλος της Πρωτοβουλίας Αλβανών και Αλληλέγγυων με ενεργό ρόλο στις κινητοποιήσεις στην Ελλάδα, εξηγεί το θεσμικό παρασκήνιο. Οσο για το πώς αυτή η θεσμική κρίση αποτυπώνεται στους δρόμους, τον λόγο έχουν οι άμεσα συμμετέχοντες. Η 24χρονη Πάολα Μέτκο, απόφοιτη Αγγλικής Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Τιράνων, που κατέβηκε και η ίδια στις πορείες, εξηγεί στο Documento πώς μια οικολογική διεκδίκηση μετεξελίχθηκε στην επανάσταση των φλαμίνγκο, αποκτώντας πολιτικά χαρακτηριστικά και εκφράζοντας τις προσδοκίες της γενιάς της.
Η Υπηρεσία κατά της Διαφθοράς και του Οργανωμένου Εγκλήματος (SPAK) ανακοίνωσε έρευνα για την υπόθεση. Υπάρχει ρεαλιστική πιθανότητα να μπλοκάρει μια επένδυση με τις πλάτες του Ράμα και των ΗΠΑ;
Κ. Ζύκα: Η σύντομη απάντηση είναι ναι, αν και το νομικό πλαίσιο έχει στρωθεί ήδη από το 2024, όταν η κυβέρνηση Ράμα τροποποίησε τη σχετική νομοθεσία για τις λεγόμενες «στρατηγικές επενδύσεις», ανοίγοντας τον δρόμο γι’ αυτό που συμβαίνει σήμερα. Πιστεύω ότι η έρευνα του SPAK ενδέχεται να φέρει στο φως και άλλα στοιχεία, αλλά για ασφαλή συμπεράσματα θα χρειαστεί να περιμένουμε την εξέλιξή της. Αν εξετάσει κανείς τις υποθέσεις με τις οποίες έχει ασχοληθεί το SPAK, μπορεί να απαντήσει καταφατικά, τουλάχιστον σε θεσμικό επίπεδο. Παρά τις κριτικές που έχουν διατυπωθεί εναντίον του, το SPAK έχει δείξει ότι δεν υπολογίζει εύκολα τις πολιτικές πιέσεις. Δεν είναι τυχαίο ότι έχει ερευνήσει ή ασκήσει διώξεις σε πρόσωπα που βρίσκονταν κοντά στον Ράμα ή ανήκαν στο πολιτικό σύστημα της χώρας, όπως η Μπελίντα Μπαλούκου και ο δήμαρχος Τιράνων Εριόν Βελιάι, αλλά και σε πρόσωπα της αντιπολίτευσης, όπως ο Ιλίρ Μέτα και ο Σαλί Μπερίσα.
Αφού οι πολίτες απορρίπτουν και τον Ράμα και την επίσημη αντιπολίτευση του Μπερίσα, ποιος ή τι μπορεί να καλύψει το πολιτικό κενό που δημιουργείται;
Κ. Ζύκα: Ο Ράμα και ο Μπερίσα ανήκουν στα κεντρικά πρόσωπα της αλβανικής πολιτικής σκηνής μετά την κατάρρευση του κομμουνιστικού συστήματος. Ανήκουν σε αυτό που ο κόσμος ονομάζει «παλιά Αλβανία». Το γεγονός ότι ο κόσμος βγαίνει στους δρόμους δείχνει όχι μόνο αποδοκιμασία προς το παλιό αλλά και εμπιστοσύνη στο ότι υπάρχουν νέα πρόσωπα που δεν βρίσκουν χώρο να βγουν μπροστά, δημιουργώντας ένα κενό ως προς τη «διάδοχη κατάσταση». Αυτό συμβαίνει επειδή ο δικομματισμός έχει ριζώσει βαθιά κατά τη διάρκεια 30 χρόνων της μεταβατικής δημοκρατίας της χώρας. Εχουν εμφανιστεί όμως νέα κόμματα, όπως το Lëvizja Bashkë (Κίνημα Μαζί), το οποίο είναι ενεργά παρών στις διαδηλώσεις. Το κόμμα υπερασπίζεται μεταξύ άλλων την προστασία του περιβάλλοντος, ενώ υποστηρίζει ότι ο δημοκρατικός σοσιαλισμός δεν είναι αυτό που γνώρισε η Αλβανία επί Χότζα, αλλά ένα σύστημα με ισότητα, δημοκρατία, δικαιοσύνη και ευημερία. Δεν μπορώ να ξέρω αν αυτό το κόμμα είναι έτοιμο να κυβερνήσει. Αλλά ποιος μπορεί; Και ποιος θα έλεγε ότι στη μικρή Αλβανία, λίγους μήνες μετά την εκλογή του Ράμα, θα ζούσαμε την επανάσταση των φλαμίνγκο;
Αρκεί να ακυρωθεί η επένδυση για να θεωρήσετε ότι το κίνημα πέτυχε ή ο αγώνας σας έχει γίνει πια κάτι μεγαλύτερο;
Π. Μέτκο: Η ακύρωση της επένδυσης θα ήταν σίγουρα μια σημαντική νίκη, αλλά πιστεύω ότι αυτό το κίνημα έχει ήδη μετεξελιχθεί σε κάτι πολύ μεγαλύτερο. Για μένα και πολλούς άλλους η διαμαρτυρία στο Σβέρνετς δεν αφορά μόνο ένα μεμονωμένο έργο, αλλά τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζουμε τη φυσική και την πολιτιστική μας κληρονομιά. Αυτός ο αγώνας έχει ενώσει φοιτητές, ακτιβιστές, κατοίκους της περιοχής και πολίτες από διάφορα μέρη. Ακόμη και Αλβανοί που ζουν στο εξωτερικό έχουν δραστηριοποιηθεί ή έχουν εκφράσει τη συμπαράστασή τους. Το ζήτημα έχει επίσης προσελκύσει την προσοχή ορισμένων διεθνών μέσων ενημέρωσης, κάνοντας τη συζήτηση πιο ορατή εκτός Αλβανίας. Υπό αυτή την έννοια η επιτυχία του δεν μετριέται μόνο από την τελική έκβαση της επένδυσης, αλλά και από την ευαισθητοποίηση και την ενεργή συμμετοχή των πολιτών που έχει προκαλέσει.
Από το «Δεν πωλείται» το σύνθημα άλλαξε σε «Νέα Αλβανία». Πώς ονειρεύεστε εσείς αυτή τη Νέα Αλβανία;
Π. Μέτκο: Για μένα η Νέα Αλβανία είναι μια χώρα που αναπτύσσεται χωρίς να χάνει αυτό που την κάνει μοναδική. Είναι ένας τόπος όπου η ανάπτυξη και οι επενδύσεις συμβαδίζουν με την προστασία της φύσης, της ιστορίας και της ταυτότητας των τοπικών κοινωνιών. Θα ήθελα να δω μια χώρα όπου οι αποφάσεις για περιοχές ιδιαίτερης αξίας λαμβάνονται με μεγαλύτερη διαφάνεια και με τη συμμετοχή των πολιτών. Πιστεύω ότι η ανάπτυξη δεν πρέπει να μετριέται μόνο με οικονομικούς όρους, αλλά και με τον αντίκτυπό της στις ζωές των ανθρώπων και στην κληρονομιά που αφήνουμε πίσω μας. Η Νέα Αλβανία είναι μια χώρα που επενδύει στους ανθρώπους της, διαφυλάσσει αυτό που την κάνει ξεχωριστή και χτίζει ένα μέλλον όπου η πρόοδος μετριέται όχι μόνο με το οικονομικό κέρδος, αλλά και με την ποιότητα ζωής και το κοινό καλό.
ΠΗΓΗ Documento