Από την κλιμάκωση των επιθέσεων στο Ιράν, ο Τραμπ πέρασε στη μονομερή ανακήρυξη συμφωνίας για το τέλος του πολέμου – Τι αναφέρουν αμερικανικά ΜΜΕ για τις διαπραγματεύσεις
Στις 7 Ιουνίου οι ΗΠΑ πίεζαν το Ισραήλ να απέχει από αντίποινα εναντίον του Ιράν αλλά μέχρι τις 9 Ιουνίου ήταν οι ΗΠΑ που ξεκίνησαν επιθέσεις στο Ιράν. Στις 10 Ιουνίου εξαπέλυσαν νέα πλήγματα και στις 11 Ιουνίου ο Τραμπ απείλησε ότι ο αμερικανικός στρατός θα «χτυπήσει σκληρά» και θα καταλάβει το νησί Χαργκ.
Λίγο αργότερα όμως ανακοίνωσε ότι αποφάσισε να αναστείλει τις επιθέσεις στο Ιράν καθώς όπως είπε η ηγεσία της Ισλαμικής Δημοκρατίας ενέκρινε τη συμφωνία, η οποία «μπορεί να υπογραφεί και μέσα στο Σαββατοκύριακο».
Ώρες αργότερα δήλωνε με σιγουριά ότι ο πόλεμος τελείωσε.
«Δεν ξέρω αν το ακούσατε, αλλά τερματίσαμε τον πόλεμο με το Ιράν σήμερα και συμφώνησαν να μην έχουν ποτέ πυρηνικά όπλα, κάτι στο οποίο εμείς επιμείναμε», είπε ο Τραμπ, ενώ σε επόμενες δηλώσεις επιβεβαίωνε τον ενθουσιασμό του:
«Σήμερα, συμβιβαστήκαμε με το Ιράν. Κάναμε μια σπουδαία συμφωνία. Δεν θα υπάρχουν πυρηνικά όπλα. Οι άνθρωποι θα αρχίσουν να επιστρέφουν σπίτι πολύ σύντομα. Έχει σχεδόν ολοκληρωθεί. Πήραμε όλα όσα θέλαμε».
Παρά τις δηλώσεις Τραμπ για τέλος του πολέμου η Τεχεράνη συνεχίζει να είναι επιφυλακτική. Σε δηλώσεις τους ανώτεροι αξιωματούχοι του Ιράν χαρακτήρισαν αρκετά αισιόδοξα τα σχόλια του Τραμπ και ξεκαθάρισαν ότι παρά το γεγονός ότι οι δύο πλευρές βρίσκονται κοντά σε συμφωνία, αυτή δεν έχει οριστικοποιηθεί ενώ εξέφρασαν την επιφυλακτικότητά τους για τη φερεγγυότητα των ΗΠΑ.
Αν και στις πάνω από 100 μέρες που διαρκεί ο πόλεμος στο Ιράν, ο πρόεδρος των ΗΠΑ έχει δηλώσει δεκάδες φορές ότι επίκειται συμφωνία φαίνεται πως η κατάσταση έχει φτάσει σε τέτοιο σημείο που η ισορροπία σε μία ενδιάμεση κατάσταση δεν μπορεί πλέον να τηρηθεί.
«Ούτε πόλεμος, ούτε ειρήνη»
«Σε λιγότερο από μία εβδομάδα υπήρξε ραγδαία μεταβολή τακτικής» σημειώνει στο Al Jazeera ο Άρμαν Μαχμουντιάν, καθηγητής διεθνών υποθέσεων στο Πανεπιστήμιο της Νότιας Φλόριντα.
«Αυτό δείχνει ότι το τρέχον status quo – “ούτε πόλεμος, ούτε ειρήνη” – δεν ήταν βιώσιμο. Είτε θα επιλυθεί με πόλεμο, είτε πρέπει να υπάρξει μια συμφωνία που θα προκύψει από αυτόν. Δεν υπάρχει τρίτη επιλογή».
Ο αμερικανικός ιστότοπος Axios που επικαλείται διπλωμάτη από τις μεσολαβήτριες χώρες (Πακιστάν και Κατάρ) αναφέρει ότι ΗΠΑ και Ιράν έχουν συμφωνήσει στο κείμενο το οποίο όμως χρειάζεται την τελική έγκριση από τον Μοτζταμπά Χαμενεΐ.
Τι περιλαμβάνει η συμφωνία
Σύμφωνα με την ίδια πηγή το μνημόνιο συμφωνίας αναφέρει την άμεση επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ χωρίς διόδια και την ελάφρυνση των κυρώσεων για το Ιράν βάσει της προόδου που θα σημειώνεται στα συμφωνηθέντα.
Το μνημόνιο συμφωνίας θα παρατείνει την εκεχειρία για 60 ημέρες, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου, κατά τη διάρκεια της οποίας θα διεξαχθούν διαπραγματεύσεις για τα πυρηνικά. Το κείμενο περιλαμβάνει ένα πλαίσιο για την αντιμετώπιση του αποθέματος εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν, αν και οποιαδήποτε δράση σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης θα εξαρτηθεί από μια δεύτερη, πιο λεπτομερή συμφωνία.
Ανώτερος αξιωματούχος των ΗΠΑ δήλωσε στο Axios ότι ο Τραμπ συμφώνησε σε μία από τις εναλλακτικές για να λυθεί το ζήτημα του εμπλουτισμένου ουρανίου, το οποίο μέχρι πρότινος έλεγε ότι έπρεπε να παραδοθεί στην Ουάσιγκτον.
Η εναλλακτική τώρα φαίνεται να είναι να μειωθεί ο βαθμός εμπλουτισμού εντός του Ιράν υπό την εποπτεία επιθεωρητών του ΟΗΕ.
Οποιαδήποτε μέτρα σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν θα ληφθούν μόνο εάν επιτευχθεί μια δεύτερη συμφωνία — μια αβέβαιη προοπτική, δεδομένου πόσο δύσκολες αποδείχθηκαν οι διαπραγματεύσεις για το Μνημόνιο Κατανόησης.
Τα δεσμευμένα κεφάλαια του Ιράν
Αναφορικά δε με τα ζητήματα που θέτει μετ’ επιτάσεως το Ιράν σε σχέση με τις κυρώσεις, το κείμενο προβλέπει ότι με το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ θα χορηγηθεί προσωρινή απαλλαγή από κυρώσεις, ώστε να επιτραπεί στην Τεχεράνη να πουλήσει πετρέλαιο για 60 ημέρες. Η ελάφρυνση των κυρώσεων θα συνεχιστεί εφόσον το Ιράν «συμμορφωθεί» με τη συμφωνία και δείξει «καλή πίστη» στις επακόλουθες διαπραγματεύσεις.
Αυτό που παραμένει ασαφές είναι τι θα συμβεί με την αποδέσμευση των ιρανικών κεφαλαίων που η Τεχεράνη έθετε το προηγούμενο διάστημα ως απαραίτητο όρο οικοδόμησης εμπιστοσύνης για να προχωρήσει σε μία συμφωνία.
Το Ιράν επιμένει ότι πρέπει να λάβει ένα μέρος των χρημάτων αμέσως μετά την υπογραφή οποιασδήποτε αρχικής συμφωνίας, ενώ οι ΗΠΑ έχουν δηλώσει ότι τα χρήματα θα αποδεσμευτούν τμηματικά, ανάλογα με τη «συμμόρφωση» της Τεχεράνης.
Μια αμερικανική πηγή εκτός της κυβέρνησης εξέφρασε την ανησυχία της ότι το ζήτημα των δεσμευμένων κεφαλαίων ενδέχεται να ρυθμιστεί μέσω μιας μυστικής παράπλευρης συμφωνίας. Ένας αμερικανός αξιωματούχος αρνήθηκε πρόσφατα αυτή την πιθανότητα στο Axios.
Οι ΗΠΑ, το Ιράν και το Κατάρ συζήτησαν τις τελευταίες ημέρες έναν μηχανισμό μέσω του οποίου το Ιράν θα αποκτήσει πρόσβαση σε μέρος των δεσμευμένων κεφαλαίων του στο Κατάρ για την αγορά ανθρωπιστικών αγαθών, σύμφωνα με έναν αξιωματούχο των ΗΠΑ και μια πηγή από τις μεσολαβήτριες χώρες.
Ο διπλωμάτης που μίλησε στο Axios εξέφρασε την αισιοδοξία του ότι αυτή τη φορά η συμφωνία θα υπογραφεί. Ταυτόχρονα υπάρχει η πληροφορία ότι τέσσερα αεροσκάφη C-17 της Πολεμικής Αεροπορίας των ΗΠΑ αναχώρησαν για την Ευρώπη την Πέμπτη, μεταφέροντας εξοπλισμό ενόψει ενδεχόμενης επίσκεψης του αντιπροέδρου Βανς σε τελετή υπογραφής συμφωνίας στη Γενεύη τις επόμενες ημέρες.
