Γιάννης Παρασκευόπουλος
Στο στόχαστρό τους, το 100χρονο καθεστώς του 3ου ιερότερου ισλαμικού τεμένους παγκοσμίως.
Για τους Μουσουλμάνους όλου του κόσμου, το Τέμενος Αλ Άκσα στην Ανατολική Ιερουσαλήμ είναι το σημείο όπου θεωρείται ότι αναλήφθηκε στον ουρανό ο Μωάμεθ για να παραλάβει τις θρησκευτικές του αποκαλύψεις [1].
Πρόκειται για το τρίτο ιερότερο ισλαμικό προσκύνημα σε όλο τον κόσμο, μετά τη Μέκκα και τη Μεδίνα, το πιο “φορτισμένο” και πολιτικά ευαίσθητο. Είναι επίσης το εμβληματικότερο εθνικό μνημείο για τους Παλαιστίνιους, ακόμη και τους Χριστιανούς.
Για την εβραϊκή θρησκεία, το υπερυψωμένο τεχνητό πλάτωμα με το Αλ Άκσα και τα άλλα ισλαμικά συγκροτήματα, είναι το Όρος του Ναού.
Το εβραϊκό προσκύνημα γίνεται στο πλευρικό του Δυτικό Τείχος, παλιότερα γνωστό ως «Τείχος των Δακρύων». Στη θέση του τεμένους φαίνεται ότι υπήρχε μέχρι το 70 μ.Χ. κάποια από τις εξωτερικές στοές του αρχαίου Ναού του Σολομώντα, αλλά όχι ο ίδιος ο Ναός.
Από το 1924 το ευρύτερο συγκρότημα του Αλ Άκσα διοικείται από θρησκευτικό ίδρυμα της βασιλικής οικογένειας της Ιορδανίας, ως μακρινών απογόνων του Μωάμεθ: στο ίδιο ιορδανικό ίδρυμα υπάγονται και τα χριστιανικά μνημεία της Ιερουσαλήμ.
Η ιορδανική προστασία επαναβεβαιώθηκε επίσημα και από το Ισραήλ το 1967, όταν κατέλαβε στρατιωτικά την Ανατολική Ιερουσαλήμ. Δεν αμφισβητήθηκε ούτε με την παράνομη μονομερή προσάρτησή της, το 1983.
Τη λεπτή αυτή ισορροπία επιχειρούν τώρα να ανατρέψουν το Ισραήλ και οι Ευαγγελικοί φονταμενταλιστές του Τραμπ: σχεδιάζουν να καταργήσουν την ιορδανική προστασία και να επιβάλουν εβραϊκή θρησκευτική συγκυριαρχία σε όλο το συγκρότημα: επισήμως θα μετατραπεί “πολυθρησκευτικό” (εβραϊκό/ισλαμικό) χώρο προσευχής εκ περιτροπής. Αναζητούν μάλιστα συμμετοχή και μουσουλμανικών χωρών στο νέο σχήμα, σε σύμπραξη με το Ισραήλ: μέχρι στιγμής, μόνο τα Εμιράτα και το Μπαχρέιν φαίνονται να το συζητούν. [2]
Το πλαίσιο, οι αντιδράσεις, και το κόστος
Για να έχουμε όλη την εικόνα:
Στους 13 αιώνες της ιστορίας του, το Αλ Άκσα δεν είχε ποτέ εβραϊκή θρησκευτική χρήση.
Οι Παλαιστίνιοι αποκλείονται ακόμη και από απλή επίσκεψη: Στη Δυτική Όχθη το Ισραήλ δίνει άδεια μια μόνο φορά στη ζωή τους, αν είναι ήδη 55 ετών και δεν έχουν “απασχολήσει” τις αρχές. Στη Γάζα αποκλείονταν πλήρως, ήδη πριν την 7.10.
Την τελευταία 5ετία, οργανώνονται συστηματικά βίαιες “θρησκευτικές” εισβολές φονταμενταλιστών Εβραίων στο τέμενος, υπό ένοπλη κρατική προστασία. Για τους Μουσουλμάνους, αυτό αποτελεί βάναυση βεβήλωση.
Ανάλογη «μεικτή» εβραϊκή/ισλαμική χρήση στο Σπήλαιο των Πατριαρχών στη Χεβρώνα, έχει συρρικνώσει σταδιακά την Παλαιστινιακή παρουσία σε λιγότερο από 1/3. Στο Σπήλαιο είχαν ξεκινήσει το 1994 και οι επιθέσεις αυτοκτονίας, με εν ψυχρώ σφαγή 29 Παλαιστινίων από Ισραηλινό έποικο. [3]
Από άποψη Διεθνούς Δικαίου τα θρησκευτικά προσκυνήματα παραμένουν κατεχόμενο Παλαιστινιακό Έδαφος μαζί με όλη την Ανατολική Ιερουσαλήμ, όπως επιβεβαίωσε το 2024 το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης. [4]
Στην τελευταία διαπραγμάτευση για το Παλαιστινιακό, το 2008, οι δυο πλευρές είχαν συγκλίνει για Διεθνοποιημένη Ζώνη στην Παλιά Πόλη της Ιερουσαλήμ με τα προσκυνήματα, (χωρίς αμφισβήτηση της ιορδανικής προστασίας). [5] Το σημείο αυτό ήταν και ο καταλύτης για την πτώση της τότε κυβέρνησης Όλμερτ, και το τελικό ναυάγιο των συνομιλιών.
Για το σχέδιο ανατροπής στο Αλ Άκσα, έχει ήδη διαμαρτυρηθεί και η Παλαιστινιακή Αρχή. [6] Κίνδυνοι δημιουργούνται και για τα μεγάλα χριστιανικά μνημεία, καθώς υπάγονται στην ίδια (υπό κατάργηση) ιορδανική προστασία. Η Ιορδανία είναι ο επίσημος εγγυητής, και για το ελληνορθόδοξο Πατριαρχείο Ιεροσολύμων.
Η ανατροπή αποτελεί απρόκλητη επίθεση και κατά της Ιορδανίας, παρά τη συμμαχία της με τις ΗΠΑ και την εξαιρετικά μετριοπαθή στάση της απέναντι στο Ισραήλ.
Το 2024, το 2025 και το 2026, μάλιστα, η Ιορδανία στήριξε και αμυντικά το Ισραήλ απέναντι στα ιρανικά στρατιωτικά αντίποινα.
Αν αμέσως μετά, Ισραήλ και ΗΠΑ πρωταγωνιστούν σε τέτοιο βαρύ πλήγμα στα ζωτικά πολιτικά της συμφέροντα και στο διεθνές της κύρος, τότε καμιά φιλοδυτική χώρα στην περιοχή δεν μπορεί να αισθάνεται ασφαλής.
Σε κανονικές συνθήκες, βίαιη ανατροπή των θρησκευτικών ισορροπιών θα ήταν καταστροφική και για τα διεθνή συμφέροντα του ίδιου του Ισραήλ: η επιμελημένη εικόνα κοσμικής χώρας, που τουλάχιστον σέβεται τα ιερά των άλλων θρησκειών και εγγυάται τη συνύπαρξή τους, δίνει τη θέση της σε έναν απροκάλυπτα ακόρεστο κατακτητή, θρησκευτικά φανατισμένο και με ισχυρούς διεθνείς συνενόχους.
Πυροδοτώντας Πόλεμο Πολιτισμών;
Για τους Μουσουλμάνους όλου του κόσμου και όλων των ρευμάτων, το να τους επιβληθεί να μοιραστούν το 3ο σημαντικότερο ιερό τους με άλλο θρήσκευμα, και μάλιστα με την ισχύ κατοχικής δύναμης, αποτελεί βαρύτατη θρησκευτική και πολιτισμική προσβολή: τι θα λέγαμε, αν ισλαμιστές καταλάμβαναν για “από κοινού χρήση” τον Ναό της Ανάστασης, ή την εκκλησία της Γέννησης στη Βηθλεέμ;
Κάτι τέτοιο, έχει τη δυναμική να εξαπολύσει κύματα μίσους και, νέες γενιές τζιχαντιστών σε όλο τον κόσμο.
Το αφήγημά τους δύσκολα θα μείνει μόνο στο Ισραήλ και τον Τραμπ: κινδυνεύει να φθάσει σε λογικές ότι «Εβραίοι και Χριστιανοί συνωμοτούν κατά των ιερών τόπων του Ισλάμ» και να συμπαρασύρει δεκάδες χώρες σε ολικό Πόλεμο Πολιτισμών: σαν αυτόν που προσπαθούσε να πυροδοτήσει ο ISIS την δεκαετία του 2010.
Απέναντι στα εφιαλτικά αυτά ενδεχόμενα, ο ισραηλινός εθνικισμός φαίνεται να ελπίζει ότι ενδεχόμενος Πόλεμος Πολιτισμών θα τον κατοχύρωνε ως προχωρημένο Δυτικό φυλάκιο σε «επικίνδυνη» περιοχή.
Στη φονταμελιστική ακροδεξιά του Τραμπ, είναι αμφίβολο αν έχουν καν όλη την εικόνα του ρίσκου: πιθανότερο είναι να υπολογίζονται μόνο στρεβλές θρησκευτικές εμμονές, πολιτικοί δωρητές από το ισραηλινό λόμπυ, ή και προσδοκίες ότι καταστάσεις «εκτάκτου ανάγκης» εξυπηρετούν τελικά την ενίσχυση όσων ασκούν ήδη την εξουσία.
Για όλους εμάς τους υπόλοιπους, το σίγουρο είναι ότι η λογική της Σύγκρουσης των Πολιτισμών, είναι από τους πιο θανάσιμους κινδύνους για την ανθρωπότητα. Η ώρα λοιπόν να εναντιωθούμε, είναι τώρα.
ΠΗΓΗ TVXS
