Ερχο­νται λου­κέτα και… ευερ­γέτες στα σχολεία

Εκπαι­δευ­τι­κοί, μαθη­τές και γονείς καταγ­γέλ­λουν ότι η κυβέρ­νηση ετοι­μάζει νέες συγ­χω­νεύσεις και μετα­κυ­λίει σε ιδι­ώ­τες οικο­νο­μι­κές υπο­χρε­ώ­σεις.

Δημήτρης Κούλαλης

Ανα­στάτωση επι­κρα­τεί στην εκπαι­δευ­τική κοι­νότητα αλλά και σε γονείς και μαθη­τές, μεσούσης της περιόδου των εξε­τάσεων.

Αφορμή ήταν οι πρόσφα­τες δια­κη­ρύξεις της υπουρ­γού Παι­δείας Σοφίας Ζαχα­ράκη σχε­τικά με την ανα­γκαιότητα «επα­να­σχε­δια­σμού του εκπαι­δευ­τι­κού χάρτη» σε βάθος εικο­σα­ε­τίας λόγω δημο­γρα­φι­κού και την «ενίσχυση της παι­δα­γω­γι­κής και διοι­κη­τι­κής αυτο­νο­μίας των σχο­λείων» (όπως ορίζε­ται στους άξο­νες της μεθο­δο­λο­γίας κατα­γρα­φής).

Όπως καταγ­γέλ­λε­ται, πίσω από τις τοπο­θε­τήσεις της υπουρ­γού κρύβο­νται πολι­τι­κές νέων συγ­χω­νεύσεων και λου­κέτων σε δημόσια σχο­λεία, αλλά και το βάθεμα της παι­δείας των… χορη­γών.

Τα παρα­πάνω ήρθαν ως αντίδραση στην ανα­κοίνωση του υπουρ­γείου Παι­δείας στις 18 Μαΐου 2026 με την οποία το ΥΠΑΙΘ απη­ύθυνε πρόσκληση προς τα ΑΕΙ της χώρας για την εκπόνηση εξει­δι­κευ­μένης επι­στη­μο­νι­κής μελέτης σχε­τικά με τα οικο­νο­μικά της εκπαίδευ­σης.

«Θα υπάρ­ξουν καταρ­γήσεις»

Εκπαι­δευ­τι­κοί παράγο­ντες ανα­φέρουν ότι βάσει των απο­φάσεων που έχουν ληφθεί μέχρι τώρα, λόγω των επι­πτώ­σεων της μείω­σης του μαθη­τι­κού πλη­θυ­σμού (κατά 45.000 από το 2010-11, σύμ­φωνα με δημο­σιεύματα που επι­κα­λούνται στοι­χεία του υπουρ­γείου), όλα δείχνουν ότι «θα υπάρ­ξουν καταρ­γήσεις σχο­λείων στην πρω­το­βάθμια εκπαίδευση στις αστι­κές και ημια­στι­κές περιο­χές, ενώ στη δευ­τε­ρο­βάθμια θα προ­χω­ρήσουν σε συνε­νώ­σεις τμη­μάτων με τη στα­διακή λει­τουρ­γία μεγα­λύτε­ρων σχο­λείων».

Έτσι, η με προ­ϋπο­λο­γι­σμό 300.000 ευρώ μελέτη (η χρη­μα­το­δότηση θα γίνει μέσω Εθνι­κού Προ­γράμ­μα­τος Ανάπτυ­ξης του ΥΠΑΙΘΑ) εντάσ­σε­ται στον στρα­τη­γικό σχε­δια­σμό του υπουρ­γείου και απο­σκο­πεί μεταξύ άλλων «στην ανάπτυξη μεθο­δο­λο­γίας και δει­κτών για την εκτίμηση του κόστους λει­τουρ­γίας των σχο­λι­κών μονάδων».

Εσω­τε­ρι­κός αντα­γω­νι­σμός

Το Documento ρώτησε τον Μενέλαο Γκίβαλο, ανα­πλη­ρωτή καθη­γητή Πολι­τι­κής Επι­στήμης στο Πανε­πι­στήμιο Αθη­νών, ειδικό στην Κοι­νω­νιο­λο­γία της Εκπαίδευ­σης, τι σημαίνει για ένα εκπαι­δευ­τικό σύστημα να σχε­διάζε­ται με βάση το κόστος λει­τουρ­γίας και τους οικο­νο­μι­κούς δείκτες.

Για το πρώτο τονίζει την απόσυρση και την υπο­βάθμιση του συνταγ­μα­τι­κού ρόλου του κράτους να παρέχει ίση και δωρεάν πρόσβαση σε όλους τους πολίτες σε καλής ποιότη­τας παι­δεία: «Το σχο­λείο μετα­τρέπε­ται σε πεδίο εσω­τε­ρι­κού αντα­γω­νι­σμού. Ετσι δεν θα μας φανεί παράξενο αν σε ορι­σμένα σχο­λεία παρου­σια­στούν εφε­ξής ιδι­ώ­τες χρη­μα­το­δότες».

Για το δεύτερο τονίζει ότι η συρ­ρίκνωση του δημόσιου σχο­λείου είναι πολ­λα­πλή. «Μάλι­στα συν­δυ­άζε­ται με την έμμεση ιδι­ω­τι­κο­ποίηση του χώρου» σημει­ώ­νει. «Αυτό είναι πάρα πολύ σοβαρό πρόβλημα». Παράλ­ληλα στέκε­ται στην παρα­μέληση από την πλευρά του σχο­λείου των δύο κύριων ρόλων του.

«Ο ένας» εξη­γεί «είναι η παροχή γνώ­σης, κρι­τι­κής σκέψης και κοι­νω­νι­κο­ποίη­σης των παι­διών ώστε αυτά να μπο­ρούν να εντα­χθούν ομαλά στον μετέπειτα βίο. Ο δεύτε­ρος είναι να κατα­στεί το σχο­λείο ισχυ­ρός παράγο­ντας ανάδει­ξης μιας νέας δυνα­μι­κής μέσα από την οποία θα εμπλου­τι­στεί και η ανα­πτυ­ξιακή μας δια­δι­κα­σία και η κοι­νω­νική μας ανα­βάθμιση, καθώς και οι θεσμοί. Χωρίς παι­δεία κανένας τομέας δεν μπο­ρεί να προ­κόψει» συμπλη­ρώ­νει εμφα­τικά o Μεν. Γκίβα­λος.

Την ίδια ώρα οι γονείς ανη­συ­χούν, καθώς η υπουρ­γός στο πλαίσιο της εισήγη­σής της στο συνέδριο «Δημο­γρα­φικό 2026» αφε­νός υπο­γράμ­μισε τη σημα­σία του –εν πολ­λοίς αμφι­λε­γόμε­νου– προ­γράμ­μα­τος «Μαριέττα Γιαν­νάκου», αφε­τέρου φέρε­ται να δήλωσε ότι η ιδι­ω­τική αρωγή λει­τουρ­γεί ως «κομ­μάτι πολύ σημα­ντικό ενός παζλ που σημαίνει: ένα κράτος που νοιάζε­ται για τον πολίτη του οπου­δήποτε κι αν μένει».

Στην ίδια εκδήλωση προ­α­νήγ­γειλε τη λει­τουρ­γία της ψηφια­κής πλατ­φόρ­μας με την ονο­μα­σία «Δίπλα». Γνώ­στες των εκπαι­δευ­τι­κών θεμάτων επι­ση­μαίνουν ότι σκο­πός της πλατ­φόρ­μας φαίνε­ται να είναι η άμεση, ψηφιακή και ανα­λυ­τική χαρ­το­γράφηση των ελλείψεων και των ανα­γκών των δημόσιων σχο­λείων προ­κει­μένου ιδι­ώ­τες, επι­χει­ρήσεις και θεσμι­κοί φορείς να μπο­ρούν να συνει­σφέρουν στο­χευ­μένα στη βελ­τίωσή τους.

Γονείς και σύλ­λο­γοί τους ανα­ρω­τούνται: «Άραγε το υπουρ­γείο δεν γνω­ρίζει για τα οικο­νο­μικά των σχο­λείων και χρειάζε­ται μελέτες και νέα πλη­ρο­φο­ριακά συστήματα για να απο­κτήσει εικόνα της πραγ­μα­τι­κότη­τας;».

Άλλω­στε υπάρ­χει ανάλογη έρευνα της Διδα­σκα­λι­κής Ομο­σπον­δίας Ελλάδας (ΔΟΕ) που δημο­σιεύτηκε μόλις τον Μάρ­τιο του 2026. Εκεί ανα­φέρε­ται: α) Το 60, 77% των σχο­λείων απάντησε ότι η χρη­μα­το­δότηση δεν επαρ­κεί καθόλου, ενώ μόλις το 3,3% ότι επαρ­κεί. β) Οι εκπαι­δευ­τι­κοί κατά 95,5% δήλω­σαν ότι συμ­φω­νούν για άμεσο διπλα­σια­σμό των κον­δυ­λίων για τα σχο­λεία. γ) Σε ποσο­στό 91,28% δήλω­σαν ότι οι περι­κο­πές δεν απο­τε­λούν λύση. δ) Σε ποσο­στό 85, 87% δήλω­σαν ότι η παι­δα­γω­γική λει­τουρ­γία βάλ­λε­ται από την υπο­χρη­μα­το­δότηση.

Η ίδια έρευνα φανέρωνε ακόμη το κοινό μυστικό που η κυβέρ­νηση κάνει ότι δεν βλέπει: Το 76% των σχο­λείων δήλωσε ότι κατέφυγε στον σύλ­λογο γονέων προ­κει­μένου να στη­ρίξει οικο­νο­μικά τη λει­τουρ­γία του, το 60% ότι κατέφυγε σε δωρεές και ότι το 33,55% των εκπαι­δευ­τι­κών πλη­ρώ­νει από την τσέπη του για να καλύψει τις ανάγκες των σχο­λείων.

Γονείς χρη­μα­το­δότες

Για τον Φίλιππο Φλου­σκούνη, πρόε­δρο ΔΣ Ομο­σπον­δίας Γονέων Περι­φέρειας Αττι­κής, οι γονείς κιν­δυ­νεύουν να κατα­στούν οι μόνι­μοι χρη­μα­το­δότες των σχο­λείων. «Το κύριο πρόβλημα που υπάρ­χει αυτήν τη στιγμή στα σχο­λεία είναι η υπο­χρη­μα­το­δότηση σε όλα τα επίπεδα» ανα­φέρει.

Μάλι­στα εξη­γεί στο Documento γιατί φέτος η κατάσταση χει­ρο­τέρεψε και πώς έφτα­σαν οι γονείς να αγο­ράζουν σαπούνια για το σχο­λείο των παι­διών τους. «Λόγω του πολέμου και της κατάστα­σης με την ακρίβεια στο ρεύμα και το αέριο, έχουν αυξη­θεί οι λογα­ρια­σμοί ενέρ­γειας στα σχο­λεία. Την ίδια ώρα όμως δεν αυξήθηκε η χρη­μα­το­δότηση των δήμων προς τα σχο­λεία. Ετσι περι­κόπτο­νται πόροι από άλλα λει­τουρ­γικά έξοδα. Αυτήν τη στιγμή δεν υπάρ­χει σχο­λείο στην Ελλάδα που οι γονείς να μην πηγαίνουν χαρτί Α4, χαρτί του­α­λέτας, ακόμη και σαπούνια».

Περι­γράφει ακόμη πώς χρήματα που συλ­λέγο­νται αυτό το διάστημα στο πλαίσιο των απο­χαι­ρε­τι­στήριων σχο­λι­κών εορ­τών προ­ο­ρίζο­νται ακόμη και για αγο­ρές κουρ­τι­νών για τις αίθου­σες. «Είμα­στε στην περίοδο που γίνο­νται οι τελι­κές γιορ­τές των σχο­λείων.

Έχουν βγει ανα­κοι­νώ­σεις οι οποίες ανα­φέρουν ότι τα έσοδα αυτών θα δια­τε­θούν για να επι­σκευ­α­στεί το προ­αύλιο του σχο­λείου ή για να τοπο­θε­τη­θεί κλι­μα­τι­σμός στον χώρο του σχο­λείου ή για να βάλουμε κουρ­τίνες. Πρόκει­ται για μια κατάσταση που δεν έχει τέλος. Δυστυ­χώς δεν καλύπτο­νται βασι­κές ανάγκες των σχο­λείων. Ανα­γκα­ζόμα­στε εμείς, οι γονείς, να βάλουμε χρήματα από την τσέπη μας».

Για τις πανελ­λήνιες που ξεκίνη­σαν προ­χθές, Παρα­σκευή, ο Φιλ. Φλου­σκούνης θύμισε τις περ­σι­νές εικόνες με γονείς να φέρ­νουν ανε­μι­στήρες στο σχο­λείο ενόσω τα παι­διά τους έγρα­φαν μέσα στον καύσωνα. «Θα ζήσουμε πάλι τα ίδια;» ανα­ρω­τιέται. Κατά τη συζήτησή μας σημείωσε και τη συνει­σφορά των εκπαι­δευ­τι­κών. «Βάζουν και οι ίδιοι χρήματα» τονίζει.

Ανα­φο­ρικά με τα διθυ­ραμ­βικά σχόλια της υπουρ­γού για το πρόγραμμα «Μαριέττα Γιαν­νάκου» και το σενάριο να απο­τε­λέσει οδηγό για το μέλ­λον ο Φιλ. Φλου­σκούνης δήλωσε: «Αν οι τράπε­ζες ήθε­λαν να συμ­βάλουν στην επι­σκευή των σχο­λείων, ας έδι­ναν τον φόρο που έπρεπε να δίνουν, που είναι ανα­βαλ­λόμε­νος εδώ και πολλά χρόνια, ώστε το κράτος να έπαιρνε τα χρήματα και να τα έδινε στην παι­δεία. Δεν μπο­ρούμε να δημιουρ­γήσουμε σχο­λεία που θα στη­ρίζο­νται σε ευερ­γέτες. Τα σχο­λεία είναι ευθύνη του κράτους».

Τέλος, περιέγραψε την Ελλάδα ως κράτος που επι­λέγει να δίνει χρήματα στον πόλεμο και όχι στην παι­δεία. «Πλη­ρώ­νουμε φόρους, δημο­τικά τέλη, ΦΠΑ. Αυτά τα χρήματα απαι­τούμε να κατευ­θύνο­νται στα σχο­λεία, στην υγεία και όχι για πολε­μι­κούς σκο­πούς. Τα στοι­χεία δείχνουν ότι η χώρα μας βρίσκε­ται ανάμεσα στις έξι χώρες που έχουν δαπα­νήσει χρήματα σε πολέμους που μαίνο­νται αυτήν τη στιγμή».

«Κρυφή ιδι­ω­τι­κο­ποίηση»

Για τον δάσκαλο και γραμ­μα­τέα του Α΄ Συλ­λόγου Αθη­νών Δημήτρη Μαριόλη η συζήτηση περί «καλύτε­ρης δια­χείρι­σης πόρων» και «αυτο­νο­μίας» σε καθε­στώς υπο­χρη­μα­το­δότη­σης των σχο­λείων απο­τε­λεί πολι­τική κρυ­φής ιδι­ω­τι­κο­ποίη­σης της εκπαίδευ­σης. «Το κράτος απο­ποιείται στα­διακά τις ευθύνες του για το δημόσιο σχο­λείο, το οποίο οφείλει, λει­τουρ­γώ­ντας ως μικρή επι­χείρηση, να ανα­ζη­τήσει πόρους ακόμη και για τα πιο στοι­χει­ώδη. Επο­μένως, η “αυτο­νο­μία” των σχο­λείων συν­δέε­ται τόσο με την υπο­χρη­μα­το­δότησή τους όσο και με την εμπο­ρευ­μα­το­ποίηση της εκπαίδευ­σης. Προ­τρέπει στην εμπο­ρική εκμε­τάλ­λευση των δομών του δημόσιου σχο­λείου, την εκμίσθωση χώρων για να δια­σφα­λίζε­ται η χρη­μα­το­δότηση, την εξα­σφάλιση χορη­γιών».

Για τον ίδιο εκεί απο­βλέπει και η νέα ψηφιακή πλατ­φόρμα Δίπλα. «Μοιάζει με λίστα μικρών αγγε­λιών, όπου κάθε σχο­λείο θα κατα­γράφει τις ελλείψεις του ώστε ιδι­ώ­τες και επι­χει­ρήσεις να προ­σφέρουν τον οβολό τους».

«Εκπαι­δευ­τικά γκέτο»

Ο έμπει­ρος εκπαι­δευ­τι­κός μιλά και για τον κίν­δυνο να υπάρ­ξουν ζώνες προ­νο­μιούχων σχο­λείων και τεράστιες περιο­χές εκπαι­δευ­τι­κών γκέτο όπου οι γονείς θα πλη­ρώ­νουν για τα στοι­χει­ώδη από το υστέρημά τους. «Επειδή οι οικο­νο­μι­κοί πόροι δεν είναι απε­ριόρι­στοι, το απο­τέλε­σμα του αδυ­σώ­πη­του αντα­γω­νι­σμού θα είναι το κάθε σχο­λείο, ανάλογα με την περιοχή όπου λει­τουρ­γεί, να έχει και την αντίστοιχη χρη­μα­το­δότηση. Όπως συμ­βαίνει και στις χώρες που εφαρ­μόστη­καν αυτές οι πολι­τι­κές».

Παράλ­ληλα περι­γράφει την κατάσταση οικο­νο­μι­κής ασφυ­ξίας που δημιούρ­γησε η καθο­λική κατάρ­γηση των σχο­λι­κών επι­τρο­πών. «Στους δήμους όπου ήδη έχουν καταρ­γη­θεί οι σχο­λι­κές επι­τρο­πές βλέπουμε τι συμ­βαίνει. Οι πάγιες πλη­ρω­μές κυμαίνο­νται στα 500 ευρώ για σχο­λική μονάδα έως και δέκα αίθου­σες και στα 1.000 ευρώ για πάνω από έντεκα αίθου­σες. Μιλάμε για ψίχουλα».

Σε αυτό το πλαίσιο θα είχε ενδια­φέρον να μάθουμε πόσο θα κοστίσει η νέα πλατ­φόρμα, σημει­ώ­νει ο ίδιος.

Οι υπουρ­γι­κές εξαγ­γε­λίες ολο­κλη­ρώ­νουν τον τέλειο φαύλο κύκλο ανα­φέρει ο Μεν. Γκίβα­λος. Παράλ­ληλα χαρα­κτη­ρίζει την ανα­φορά στο δημο­γρα­φικό ως πρόσχημα συρ­ρίκνω­σης της εκπαίδευ­σης. «Προ­χω­ρούν σε συγ­χω­νεύσεις σχο­λείων. Μάλι­στα σε μερικά υπερ­φορ­τώ­νο­νται οι τάξεις. Έπειτα μετα­κι­νούν μαθη­τές και κλείνουν άλλα σχο­λεία».

Το πρώτο βήμα προς αυτή την κατεύθυνση, ανα­φέρει ο ακα­δη­μαϊκός, είναι η χρη­μα­το­δότηση των σχο­λι­κών μονάδων ανάλογα με τον αρι­θμό των μαθη­τών τους. «Ό,τι λείπει (πόροι για θέρ­μανση, επι­σκευές στο κτίριο κ.λπ.) θα υπο­χρε­ώ­νο­νται οι γονείς να το χρη­μα­το­δο­τούν είτε έχουν είτε δεν έχουν χρήματα».

Όμως ο σημα­ντι­κότε­ρος για εκείνον κίν­δυ­νος είναι η είσο­δος του ιδι­ω­τι­κού κεφα­λαίου όχι μόνο στις υπο­δο­μές ενός σχο­λείου αλλά και στο εκπαι­δευ­τικό έργο.

ΠΗΓΗ Documento