Οι σκηνές που έστησαν οι φοιτητές στο Σύνταγμα, μπροστά στη Βουλή, είναι ίσως η πιο αποκαλυπτική εικόνα της Ελλάδας του 2026. Στη χώρα όπου η κυβέρνηση πανηγυρίζει για την ανάπτυξη, τις επενδύσεις και την αναβάθμιση της οικονομίας, νέοι άνθρωποι κατασκηνώνουν στον δρόμο για να διεκδικήσουν το δικαίωμα να έχουν ένα σπίτι στην πόλη όπου σπουδάζουν.
Η αντίφαση είναι σχεδόν προκλητική. Η κυβέρνηση που με τις επιλογές της υποβαθμίζει τη δημόσια παιδεία, αφήνει τώρα το κόστος κατοικίας να περιορίζει και την πραγματική δυνατότητα πρόσβασης σε αυτήν. Το δημόσιο πανεπιστήμιο παραμένει τυπικά ανοιχτό σε όλους. Στην πράξη, όμως, η φοίτηση σε άλλη πόλη μετατρέπεται σε οικονομικό προνόμιο.
Και δεν μιλάμε μόνο για τις οικογένειες με τα χαμηλότερα εισοδήματα. Μιλάμε και για εκείνες που μέχρι χθες αισθάνονταν οικονομικά ασφαλείς. Για τη μεσαία τάξη, την οποία η κυβέρνηση επικαλείται σε κάθε ευκαιρία, αλλά την αφήνει να αναμετριέται μόνη της με το κόστος ενός δεύτερου νοικοκυριού.
Δύο εργαζόμενοι γονείς, με δύο μέσους μισθούς, μπορεί να δυσκολεύονται να καλύψουν τις σπουδές ενός παιδιού μακριά από το σπίτι. Ένα ενοίκιο 500 ευρώ σημαίνει 6.000 ευρώ τον χρόνο. Προσθέστε λογαριασμούς, διατροφή, μετακινήσεις. Και ξαφνικά, η επιτυχία στις πανελλαδικές, αντί να αποτελεί μόνο μια στιγμή χαράς, γίνεται η αρχή μιας πολυετούς οικονομικής αγωνίας. Οικογένειες περιορίζουν βασικές ανάγκες, εξαντλούν αποταμιεύσεις, αναβάλλουν σχέδια και υποβαθμίζουν το επίπεδο ζωής τους για να μπορέσουν να σπουδάσουν τα παιδιά τους. Για να πάει μπροστά το παιδί, καλείται να γυρίσει πίσω ολόκληρη η οικογένεια. Και για ορισμένους νέους το πρόβλημα είναι ακόμα πιο σκληρό. Δεν φτάνουν καν στο πρώτο αμφιθέατρο. Στο Πανεπιστήμιο Πατρών, σύμφωνα με τον πρύτανη Χρήστο Μπούρα, περίπου 400 επιτυχόντες δεν προχώρησαν φέτος στην εγγραφή τους, ανάμεσά τους και εννέα επιτυχόντες στην Ιατρική. Οι λόγοι δεν είναι ίδιοι για όλους και δεν γνωρίζουμε πόσοι δεν εγγράφηκαν εξαιτίας οικονομικής αδυναμίας. Το κόστος στέγασης και μετακίνησης, ωστόσο, περιλαμβάνεται στους παράγοντες που έχουν επισημανθεί.
Το ερώτημα είναι αμείλικτο: πόσοι νέοι εγκαταλείπουν τη σχολή που κέρδισαν επειδή η οικογένειά τους δεν μπορεί να χρηματοδοτήσει τις σπουδές τους;
Δεν χρειάζεται να επιβάλεις δίδακτρα για να δημιουργήσεις ταξικούς φραγμούς στην εκπαίδευση. Αρκεί να αφήσεις τη στέγη να γίνει απλησίαστη. Και ποια είναι η απάντηση της κυβέρνησης; Κυρίως επιδόματα.
Το φοιτητικό στεγαστικό επίδομα κυμαίνεται από 1.500 έως 2.500 ευρώ ετησίως. Η κυβέρνηση επικαλείται την αύξηση των σχετικών πιστώσεων από περίπου 42 εκατομμύρια ευρώ το 2019 σε 90 εκατομμύρια το 2026. Πρόκειται για αύξηση που πρέπει να αναγνωριστεί. Αλλά δεν μπορεί να παρουσιάζεται ως επαρκής λύση. Για έναν δικαιούχο φοιτητή στην Αθήνα που πληρώνει 500 ευρώ τον μήνα, το βασικό επίδομα καλύπτει μόλις τρία από τα δώδεκα ενοίκια. Τα υπόλοιπα εννέα τα πληρώνει η οικογένεια. Και υπάρχει μια ακόμη σοβαρότερη αντίφαση. Όταν επιδοτείς τα ενοίκια χωρίς να αυξάνεις την προσφορά προσιτών κατοικιών, κινδυνεύεις να χρηματοδοτείς και την ακρίβεια που υποτίθεται ότι καταπολεμάς. Σε μια αγορά με περιορισμένα διαθέσιμα σπίτια, μέρος της κρατικής ενίσχυσης μπορεί να απορροφηθεί από υψηλότερα μισθώματα. Έτσι, χρήματα που προορίζονται για την ανακούφιση των οικογενειών ενδέχεται να ενισχύουν έμμεσα τις αποδόσεις των ακινήτων.
Δεν είναι επιχείρημα κατά των επιδομάτων. Είναι κριτική σε μια πολιτική που επιδοτεί τις συνέπειες της κρίσης, αλλά δεν αντιμετωπίζει τις αιτίες της. Το κράτος πληρώνει, η αγορά καθορίζει τους όρους και οι οικογένειες εξακολουθούν να πληρώνουν τον λογαριασμό.
Στην Ευρώπη υπάρχουν διαφορετικά παραδείγματα. Στην Ολλανδία, την Αυστρία και τη Δανία, η κοινωνική κατοικία αποτελεί οργανωμένο τμήμα της στεγαστικής πολιτικής. Στη Γαλλία, το δίκτυο CROUS διαθέτει περίπου 177.000 θέσεις φοιτητικής κατοικίας. Στη Γερμανία, οι οργανισμοί Studierendenwerke προσφέρουν στέγαση και κοινωνικές υπηρεσίες. Δεν έχουν εξαφανίσει τη στεγαστική κρίση. Έχουν, όμως, αναγνωρίσει ότι η αγορά δεν μπορεί να αποτελεί τον μοναδικό ρυθμιστή της πρόσβασης στην κατοικία.
Στην Ελλάδα, οι υφιστάμενες φοιτητικές εστίες έχουν δηλωμένη δυναμικότητα περίπου 12.100 ωφελούμενων, χωρίς να είναι σαφές πόσες θέσεις λειτουργούν σήμερα. Η κυβέρνηση εξαγγέλλει νέες εστίες και χιλιάδες θέσεις μέσω συμπράξεων δημόσιου και ιδιωτικού τομέα. Αλλά οι φοιτητές πληρώνουν ενοίκιο κάθε μήνα, όχι όταν ολοκληρωθούν οι εξαγγελίες. Και έπειτα από περισσότερα από επτά χρόνια διακυβέρνησης, η Νέα Δημοκρατία δεν μπορεί να επικαλείται μόνο όσα σχεδιάζει να παραδώσει στο μέλλον. Οφείλει να λογοδοτήσει και για όσα δεν έχει εξασφαλίσει σήμερα.
Χρειάζεται άμεση ουσιαστική στεγαστική στήριξη, με εισοδηματικά κριτήρια που ανταποκρίνονται στο πραγματικό κόστος διαβίωσης και δεν αποκλείουν οικογένειες με δύο εργαζόμενους γονείς. Δημόσια μίσθωση διαθέσιμων κατοικιών, επαναλειτουργία κλειστών θέσεων στις εστίες και αξιοποίηση δημόσιων ακινήτων.
Κυρίως, όμως, απαιτείται ένα μόνιμο πρόγραμμα δημόσιας και κοινωνικής φοιτητικής κατοικίας, με συμμετοχή πανεπιστημίων, δήμων και μη κερδοσκοπικών φορέων.
Γιατί το επίδομα εξαντλείται. Η δημόσια κατοικία παραμένει και στεγάζει διαδοχικές γενιές φοιτητών.
Εδώ βρίσκεται η ουσία της πολιτικής διαφωνίας. Η κυβέρνηση αντιμετωπίζει τη στεγαστική κρίση κυρίως ως πρόβλημα οικονομικής ενίσχυσης του πολίτη ώστε να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις της αγοράς. Μια διαφορετική πολιτική θα αντιμετώπιζε τη στέγη ως κοινωνική ανάγκη που απαιτεί δημόσια παρέμβαση, υποδομές και μακροχρόνιο σχεδιασμό. Η πρώτη προσέγγιση διαχειρίζεται την ανισότητα. Η δεύτερη επιχειρεί να την περιορίσει.
Οι σκηνές στο Σύνταγμα δεν είναι μια γραφική διαμαρτυρία. Είναι μια πολιτική προειδοποίηση. Ότι η πρόσβαση στην ανώτατη εκπαίδευση κινδυνεύει να εξαρτάται ολοένα περισσότερο από την οικονομική κατάσταση της οικογένειας. Γιατί όταν ένα παιδί κερδίζει με την προσπάθειά του μια θέση στο πανεπιστήμιο, αλλά δεν μπορεί να πληρώσει για να σπουδάσει, δεν έχει αποτύχει το παιδί. Έχει αποτύχει η πολιτεία να εξασφαλίσει την ουσιαστική ισότητα των ευκαιριών.
Πηγή: popaganda.gr. Documento
