Η ΝΔ, το μακρινό….41% και η απόδειξη στην πράξη ότι η εξουσία δεν σημαίνει ασυλία. Υποθέσεις στελεχών επαναφέρουν το ερώτημα της λογοδοσίας και της πολιτικής ευθύνης.
Τρία περιστατικά που συνέβησαν τις τελευταίες μέρες δείχνουν σε μεγάλο βαθμό την αντίληψη που έχουν τα στελέχη της ΝΔ απέναντι στη λογοδοσία. Αρχικά ήταν η πρωτόδικη καταδίκη της Άννας Μισέλ Ασημακοπούλου για τη διαρροή των emails των αποδήμων, εν συνεχεία ακολούθησε το ευρωπαϊκό ένταλμα κατά του Δημήτρη Αβραμόπουλου, ενώ τη δική της σημειολογία είχε και η ομιλία του Μακάριου Λαζαρίδη στη Βουλή για το θέμα του πτυχίου του και του διορισμού του.
Το εμπόδιο της λογοδοσίας
Οι περιπτώσεις αυτές αν και δεν έχουν την ίδια βαρύτητα μεταξύ τους, αναδεικνύουν ωστόσο ένα κοινό μοτίβο: αντί η λογοδοσία να αντιμετωπίζεται ως αυτονόητη υποχρέωση, συχνά εμφανίζεται ως ενοχλητικό εμπόδιο που πρέπει να αμφισβητηθεί, να απαξιωθεί ή να μετατραπεί σε πεδίο επικοινωνιακής σύγκρουσης. Κι εν προκειμένω αυτό γίνεται πολλές φορές με την επίσημη κάλυψη της κυβέρνησης και της ΝΔ.
Φαίνεται πως στη ΝΔ έχουν ξεχάσει πως εξελέγησαν κυβέρνηση δύο φορές με κεντρικό σύνθημα την αριστεία, τη θεσμική σοβαρότητα και τον σεβασμό στους νόμους. Όταν όμως στελέχη της βρίσκονται αντιμέτωπα με δικαστικές ή θεσμικές διαδικασίες, η εικόνα που εκπέμπεται δεν είναι πάντοτε αυτή της ταπεινότητας απέναντι στους θεσμούς. Αντίθετα, διαμορφώνεται η εντύπωση ότι η πολιτική ισχύς θεωρείται επαρκής ασπίδα απέναντι στην κοινωνική και θεσμική κριτική.
Ας πάρουμε για παράδειγμα την περίπτωση της κας Ασημακοπούλου για το αδίκημα της διαρροής προσωπικών δεδομένων ψηφοφόρων. Έχει αξία να δούμε όχι τόσο τι έλεγε η ίδια για να υπερασπιστεί τον εαυτό της αλλά πως επιχείρησαν να την καλύψουν κεντρικά από το Μαξίμου και τη ΝΔ.
Η κάλυψη στην Άννα Μισέλ Ασημακοπούλου
Για παράδειγμα, ο κ. Μαρινάκης είπε ότι δεν μπορεί να σχολιάσει δικαστικές αποφάσεις, ωστόσο πολιτικά για τον ίδιο, δεν υπάρχει θέμα διαγραφής της κας Ασημακοπούλου. «Είναι απορίας άξιον το πώς αντιμετωπίζονται τα πρόσωπα αυτά και η κυρία Ασημακοπούλου και τα υπόλοιπα πρόσωπα, αν σκεφτεί κανείς ότι απλά μιλάμε για την αποστολή ενός mail», είπε, προσθέτοντας: «Όπως και να έχει, ισχύει το τεκμήριο αθωότητας. Φαντάζομαι ότι οι τέσσερις θα ασκήσουν έφεση, οπότε μέχρι να κριθεί τελεσίδικα ή αμετάκλητα η υπόθεση, είναι αθώοι μέχρι αποδείξεως του εναντίου».
Είναι εμφανής η προσπάθεια του κυβερνητικού εκπροσώπου να υποβιβάσει την υπόθεση, λέγοντας χαρακτηριστικά «μιλάμε για ένα mail». Αυτό όμως που προκαλεί εντύπωση και δη αρνητική είναι ότι φαίνεται πως έχει δύο μέτρα και σταθμά για τους πρωτόδικα καταδικασμένους. Έτσι, στην κα Ασημακοπούλου αναγνωρίζει το τεκμήριο της αθωότητας μέχρι την τελεσίδικη απόφαση, αποκαλώντας την «αθώα μέχρι αποδείξεως του εναντίου», την ώρα που για παράδειγμα όταν αναφέρεται στον Ταλ Ντίλιαν, λέει τα εξής: «Μιλάμε για έναν άνθρωπο ο οποίος έχει καταδικαστεί σε πρώτο βαθμό και έχει τη θέση του κατηγορούμενου σε δεύτερο βαθμό».
Είναι αθώα….
Από πλευράς κόμματος, ο αντιπρόεδρος της ΝΔ, Άδωνις Γεωργιάδης είχε εκφράσει μια περισσότερο… προχωρημένη άποψη για την κα Ασημακοπούλου. Εν ολίγοις ζήτησε να μην καταδικαστεί γιατί κατά την άποψή του δεν έκανε τίποτε το μεμπτό. «Αυτό δεν αφορά στην Άννα Ασημακοπούλου αλλά στην ίδια τη Δημοκρατία. Αν πρέπει να νομοθετήσουμε για να είναι ξεκάθαρο, να το κάνουμε, αλλά δεν γίνεται να ποινικοποιηθεί η πολιτική μας δραστηριότητα», είπε.
Αυτό που δεν είπε ο άνθρωπος που αν κι έγινε πολλάκις στόχος του Predator ουδέποτε κινήθηκε νομικά εναντίον των κατηγορούμενων γι’ αυτό, είναι πως δεν γίνεται να αποτελεί εμπόδιο η προστασία των προσωπικών δεδομένων σε μια Δημοκρατία. Εξαιρετικά προβληματικό είναι το σκέλος που λέει «αν πρέπει να νομοθετήσουμε, να το κάνουμε… ». Εν ολίγοις, αν δεν μας αρέσει μια απόφαση δικαστηρίου ας την προσαρμόσουμε στις ανάγκες της δικής μας εξουσίας… Αυτά από τον κ. Γεωργιάδη.
«Δεν θα απολογηθώ…»
Στην περίπτωση του κ. Αβραμόπουλου έκανε εντύπωση η αλλαγή της στάσης του σε εξαιρετικά σύντομο χρονικό διάστημα από την ώρα που ανακοινώθηκε ότι υπάρχει ένταλμα εναντίον του και πως αντιμετωπίζει βαριές κατηγορίες απ’ την περίοδο που βρισκόταν στις Βρυξέλλες. Έτσι, στην αρχή τον είδαμε να λέει πως θα ζητήσει την άρση της βουλευτικής του ασυλίας προκειμένου να ξεκαθαρίσει η υπόθεση, ενώ στη συνέχεια προσέφυγε στον Άρειο Πάγο με στόχο να εκδώσει ο τελευταίος απόφαση ακύρωσης του εντάλματος. Στο ενδιάμεσο εκστόμισε και τη μνημειώδη ατάκα «δεν θα απολογηθώ σε κανέναν κερατά» που διεκδικεί επάξια θέση στη λίστα με τίτλο «λόγια μεγάλων πολιτικών ανδρών».
Στα σοβαρά τώρα πρόκειται για δήλωση που εκπέμπει μια εικόνα απαξίωσης της δημόσιας λογοδοσίας. Όταν προέρχεται από έναν πρώην υπουργό Εξωτερικών, πρώην Επίτροπο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και πολιτικό με πολυετή θεσμική διαδρομή, η επιλογή αυτού του ύφους αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα. Προφανώς ο κ. Αβραμόπουλος -όπως κάθε κατηγορούμενος- έχει το τεκμήριο της αθωότητας. Αυτό όμως απέχει έτη φωτός απ’ τη συγκεκριμένη στάση του περί απολογίας. Η λογοδοσία, όμως, δεν είναι χάρη που κάνει ένας πολιτικός. Είναι αναπόσπαστο στοιχείο της δημοκρατικής λειτουργίας.
Η αποτυχία του κ. Λαζαρίδη
Αλγεινή εντύπωση προκάλεσε και η στάση του κ. Μακάριου Λαζαρίδη προ ημερών στη Βουλή. Ο άνθρωπος που υπό το βάρος των αποκαλύψεων για την υπόθεση του «πτυχίου» του και του διορισμού του σε θέσεις συμβούλων χωρίς να έχει τα προσόντα, δήλωνε «ζητώ τον πλήρη καταλογισμό οποιωνδήποτε αχρεωστήτως καταβληθέντων σε εμένα ποσών, προκειμένου να τα επιστρέψω εντόκως στο Ελληνικό Δημόσιο», πέρασε στην αντεπίθεση υποστηρίζοντας την αθωότητά του και αποδίδοντας όλες τις ευθύνες στο… Δημόσιο.
Όμως ένας πολιτικός δεν αξιολογείται μόνο από το αν ένα σύστημα δέχθηκε ή όχι τα απαραίτητα δικαιολογητικά. Αξιολογείται και από το αν ο ίδιος φρόντισε η δημόσια εικόνα του να είναι απολύτως καθαρή. Ιδιαίτερα όταν πρόκειται για πρόσωπα που βρίσκονται κοντά στην εξουσία, η απαίτηση δεν είναι απλώς να τηρούνται τα ελάχιστα όρια του νόμου. Είναι να υπάρχει υψηλότερο επίπεδο πολιτικής ευθύνης. Και σε ό,τι έχει να κάνει με την προσωπική του ευθύνη ο κ. Λαζαρίδης απέτυχε να πείσει ότι λειτούργησε σωστά.
Περί σεμνότητας
Ας κάνουμε μια παύση εδώ και ας πάμε λίγο πίσω στο χρόνο όταν ο Κυριάκος Μητσοτάκης δήλωνε – μετά τις εκλογές του 2023: «Το 41% είναι μεγάλη τιμή, αλλά για μας δεν είναι λευκή επιταγή και επιβάλλει να είμαστε δύο φορές πιο προσεκτικοί ως προς τη σεμνότητά μας και να μην το εκλάβουμε ως ένα ποσοστό που μας δίνει το δικαίωμα να κάνουμε ό,τι θέλουμε».
Το πολιτικό ερώτημα που τίθεται σήμερα είναι κατά πόσο αυτή η δέσμευση αντανακλάται στη συμπεριφορά στελεχών της κυβέρνησης και της ΝΔ όταν βρίσκονται αντιμέτωπα με θεσμικό έλεγχο, δικαστικές διαδικασίες ή δημόσια κριτική. Μια κυβέρνηση με μεγάλη πλειοψηφία δεν έχει μικρότερη υποχρέωση λογοδοσίας. Έχει μεγαλύτερη.
