Η ΜΕΤΑ, μητρική εταιρία του Facebook και του Instagram επιχείρησε να εξασφαλίσει ανεξέλεγκτη πρόσβαση στο περιεχόμενο των ειδήσεων που διακινούν στα social media οι ειδησεογραφικές ιστοσελίδες, μέσω μιας αλλαγής στους εμπορικούς όρους χρήσης των υπηρεσιών της.
Οι εκδότες, που κλήθηκαν να δώσουν συναίνεση στους “επικαιροποιημένους όρους χρήσης” καταγγέλλουν ότι ανοίγει ο δρόμος για αξιοποίηση της δημοσιογραφικής παραγωγής από συστήματα τεχνητής νοημοσύνης, χωρίς ειδική άδεια ή αποζημίωση.
Μετά τις προσφυγές στις ευρωπαϊκές και βρετανικές αρχές ανταγωνισμού, η Meta ανακοίνωσε αναβολή της εφαρμογής των όρων.
Σύμφωνα με δημοσίευμα του Reuters στις 22 Οκτωβρίου, η οργάνωση Movement for an Open Web προσέφυγε στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και στη βρετανική Αρχή Ανταγωνισμού (CMA), ζητώντας την αναστολή των νέων όρων.
Αντίστοιχες ανησυχίες διατύπωσαν ευρωπαϊκές ενώσεις εκδοτών, προειδοποιώντας ότι η Meta θα μπορούσε να αξιοποιεί το περιεχόμενο των ιστοσελίδων τους για την ανάπτυξη δικών της υπηρεσιών, συμπεριλαμβανομένων εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης.
Την Παρασκευή, στις 23 Οκτωβρίου, η Meta ανακοίνωσε ότι μεταθέτει την εφαρμογή των όρων από τις 30 Οκτωβρίου στις 20 Νοεμβρίου.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή χαιρέτισε την αναβολή, ενώ οι εκδότες επέμειναν ότι το πρόβλημα παραμένει. Η εταιρεία δεν απέσυρε τις επίμαχες διατάξεις αλλά υποσχέθηκε περαιτέρω διευκρινίσεις.
Η υπόθεση είχε αποκαλυφθεί λίγες ημέρες νωρίτερα από το Nieman Journalism Lab του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ, το οποίο ζήτησε από τρεις νομικούς ειδικούς να εξετάσουν τους νέους όρους: Το συμπέρασμά τους ήταν ιδιαίτερα ανησυχητικό: η διατύπωση θα μπορούσε να επιτρέψει στη Meta να συλλέγει περιεχόμενο όχι μόνο από όσα δημοσιεύουν οι εκδότες στο Facebook ή στο Instagram, αλλά και απευθείας από το περιεχόμενο στους ειδησεογραφικούς ιστοτόπους.
Οι νέοι όροι θα μπορούσαν να επιτρέψουν στη Meta ακόμη και να δημιουργεί λογαριασμούς για να αποκτά πρόσβαση σε περιεχόμενο που απαιτεί εγγραφή, χωρίς να έχει διευκρινιστεί αν αυτό περιλαμβάνει και συνδρομητικά άρθρα.
Οι αντιδράσεις επεκτάθηκαν και στις ΗΠΑ, όπου στις 22 Οκτωβρίου η News/Media Alliance, που εκπροσωπεί περισσότερους από 2.000 εκδότες, ζήτησε από τον Μαρκ Ζάκερμπεργκ να αποσύρει τους νέους όρους και να ξεκινήσει διαπραγματεύσεις με τον κλάδο.
Τι ακριβώς επιχειρεί η Μeta
Το κρίσιμο σημείο βρίσκεται σε μια προσθήκη στους λεγόμενους Commercial Terms, τους όρους που διέπουν τη χρήση των επαγγελματικών και διαφημιστικών υπηρεσιών της Meta.
Η αρχική διατύπωση προέβλεπε ότι οι επιχειρήσεις εξουσιοδοτούν την εταιρεία να χρησιμοποιεί αυτοματοποιημένα προγράμματα συλλογής δεδομένων (web crawlers και scrapers) για να αποκτά πρόσβαση, να συλλέγει και να αναλύει περιεχόμενο από ιστοσελίδες που συνδέονται με τις υπηρεσίες ή τα προϊόντα τους.
Το σημαντικότερο ήταν ότι στους επιτρεπόμενους σκοπούς περιλαμβανόταν ρητά η λέξη «train», δηλαδή η εκπαίδευση προϊόντων και υπηρεσιών της Meta. Μετά τις πρώτες αποκαλύψεις, η εταιρεία αφαίρεσε τη συγκεκριμένη λέξη και περιόρισε τη διατύπωση στην ανάπτυξη, βελτίωση, έρευνα και συντήρηση διαφημιστικών και επιχειρηματικών προϊόντων.
Ωστόσο, όπως επισήμανε το Nieman Journalism Lab σε νεότερη ανάλυσή του στις 17 Οκτωβρίου, η αφαίρεση της λέξης «εκπαίδευση» δεν αποκλείει κατ’ ανάγκην τη χρήση του περιεχομένου για εφαρμογές AI, που η Meta αναπτύσσει ήδη για επιχειρηματική χρήση.
Εδώ βρίσκεται η ουσία της αντιπαράθεσης: ένας εκδότης που χρησιμοποιεί επαγγελματική σελίδα στο Facebook ή στο Instagram ενδέχεται να παραχωρεί ταυτόχρονα ανεξέλεγκτες δυνατότητες πρόσβασης στο περιεχόμενο της ιστοσελίδας του. Και αυτό χωρίς ξεχωριστή διαπραγμάτευση για τη χρήση του δημοσιογραφικού υλικού ή το προφανές οικονομικό αντάλλαγμα.
Η Meta καθησυχάζει αλλά …«παίζει μόνη της»
Η Meta απορρίπτει κατηγορηματικά τις κατηγορίες και αναφέρει ότι οι αλλαγές αφορούν αποκλειστικά τα διαφημιστικά και επιχειρηματικά προϊόντα της, ότι δεν αποκτά νέα δικαιώματα και ότι δεν μεταβάλλει τον τρόπο με τον οποίο συλλέγει πληροφορίες από ιστοσελίδες.
Επισημαίνει επίσης ότι οι ιδιοκτήτες ιστοτόπων μπορούν να χρησιμοποιούν το αρχείο robots.txt, μέσω του οποίου δηλώνουν περιορισμούς προς τους αυτοματοποιημένους συλλέκτες περιεχομένου.
Οι εκδότες, ωστόσο, αντιτείνουν ότι μια τεχνική δυνατότητα περιορισμού της πρόσβασης δεν υποκαθιστά μια σαφή, νομικά δεσμευτική απαγόρευση χρήσης του περιεχομένου για άλλους σκοπούς.
Ταυτόχρονα όμως η εταιρία φαίνεται ότι καθορίζει μόνη της τους όρους αφού δεν υπάρχει δυνατότητα διαπραγμάτευσης: Πόσο ελεύθερη είναι η αποδοχή των όρων όταν οι επιχειρήσεις των ΜΜΕ εξαρτώνται από την πλατφόρμα;
Για ένα μικρό ή μεσαίο ενημερωτικό μέσο, η εγκατάλειψη του Facebook και του Instagram συνεπάγεται δραματική απώλεια αναγνωστών και διαφημιστικών εσόδων.
Η συνέχιση της χρήσης των επαγγελματικών υπηρεσιών, αντίθετα, θα μπορούσε να προϋποθέτει αποδοχή των νέων συμβατικών όρων.
Οι ευρωπαϊκές ενώσεις εκδοτών ζητούν ακριβώς γι’ αυτό χωριστή και ρητή εξουσιοδότηση για χρήσεις που υπερβαίνουν την παροχή της υπηρεσίας που έχει επιλέξει ο πελάτης.
Yπάρχουν δικλείδες στην Ευρωπαϊκή Νομοθεσία;
Η διαμάχη δεν αφορά μόνο την πνευματική ιδιοκτησία αλλά τον πυρήνα των ευρωπαϊκής πολιτικής για τις ψηφιακές υπηρεσίες και τη σχέση των μεγάλων τεχνολογικών εταιρειών με τις επιχειρήσεις που εξαρτώνται από αυτές.
Ως γνωστόν, σε θέματα προηγμένης νομοθέτησης ειδικά απέναντι σε μονοπωλιακούς τεχνολογικούς κολοσσούς, η Ενωσιακή Νομοθεσία είναι το “τελευταίο οχυρό”.
Η Οδηγία 2019/790 για την πνευματική ιδιοκτησία στην ψηφιακή ενιαία αγορά αναγνωρίζει ειδικά δικαιώματα στους εκδότες Τύπου και προβλέπει κανόνες για την “εξόρυξη” κειμένων και δεδομένων (text and data mining).
Το άρθρο 4 επιτρέπει υπό προϋποθέσεις τέτοιες δραστηριότητες, αλλά αναγνωρίζει στους δικαιούχους τη δυνατότητα να επιφυλάσσονται ρητά για τη χρήση των έργων τους.
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε συλλογή δημοσιογραφικού περιεχομένου για τεχνητή νοημοσύνη είναι παράνομη. Σημαίνει όμως ότι η ύπαρξη ενός εμπορικού λογαριασμού δεν επιλύει αυτομάτως τα ζητήματα αδειοδότησης, συμβατικής εξουσιοδότησης και πνευματικών δικαιωμάτων.
Παράλληλα, ο Κανονισμός για τις Ψηφιακές Αγορές (DMA) επιβάλλει ειδικές υποχρεώσεις στους μεγάλους ψηφιακούς παίκτες (gatekeepers), ενώ οι κανόνες ανταγωνισμού της ΕΕ επιτρέπουν την εξέταση ενδεχόμενης καταχρηστικής επιβολής εμπορικών όρων.
Το ερώτημα που καλούνται να εξετάσουν οι αρμόδιες αρχές είναι αν μια πλατφόρμα με τόσο ισχυρή θέση μπορεί να συνδέει την πρόσβαση στις υπηρεσίες της με ευρύτατες εξουσιοδοτήσεις χρήσης περιεχομένου που δεν είναι αναγκαίες για την παροχή αυτών των υπηρεσιών.
Από τις ειδήσεις στα τραγούδια: Αντίστοιχο πρόβλημα με άλλο περιεχόμενο
Η σύγκρουση των εκδοτών με τη Meta αποτελεί μέρος μιας πολύ ευρύτερης αντιπαράθεσης ανάμεσα στους δημιουργούς περιεχομένου και τις εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης.
Ανάλογες διαμάχες εξελίσσονται ήδη στη μουσική βιομηχανία. Δισκογραφικές εταιρείες και καλλιτέχνες αμφισβητούν τη χρήση προστατευμένων ηχογραφήσεων για την εκπαίδευση συστημάτων που μπορούν στη συνέχεια να παράγουν νέα μουσικά κομμάτια, να “κοπιάρουν” χαρακτηριστικά γνωστών δημιουργών ή να αναπαράγουν στοιχεία του ύφους και της φωνής τους.
Οι δικαστικές διαμάχες γύρω από υπηρεσίες όπως οι Suno και Udio ανέδειξαν ακριβώς αυτό το πρόβλημα: μπορεί μια τεχνολογική εταιρεία να αξιοποιεί τεράστιους καταλόγους μουσικών έργων για να δημιουργήσει μια εμπορική υπηρεσία παραγωγής μουσικής, χωρίς προηγούμενη άδεια των δικαιούχων;
Μια πολύ σημαντική εκδήλωση για την ανάλυση του προβλήματος διοργανώθηκε πρόσφατα στις Βρυξέλλες από τον Κώστα Αρβανίτη και τη LEFT .
Η αντιστοιχία με τη δημοσιογραφία είναι προφανής. Οι ειδήσεις, τα ρεπορτάζ, οι έρευνες και οι αναλύσεις παράγονται με ανθρώπινη εργασία και οικονομικό κόστος.
Εάν αξιοποιούνται μαζικά για τη δημιουργία ανταγωνιστικών υπηρεσιών τεχνητής νοημοσύνης, τότε κάποιος αποκομίζει την οικονομική αξία αυτής της παραγωγής και σταδιακά θα την υποκαταστήσει.
Μια ακόμη δοκιμασία για την ΕΕ
Η Κομισιόν έχει ήδη ανοίξει από τον Δεκέμβριο του 2025 έρευνα ανταγωνισμού για τη χρήση διαδικτυακού περιεχομένου από την Google σε υπηρεσίες τεχνητής νοημοσύνης.
Η υπόθεση της Meta προσθέτει μια νέα διάσταση: την προσπάθεια ρύθμισης της πρόσβασης στο περιεχόμενο μέσω γενικών συμβατικών όρων που καλούνται να αποδεχθούν επιχειρήσεις εξαρτημένες από μια μεγάλη πλατφόρμα.
Η αναβολή έως τις 20 Νοεμβρίου δίνει χρόνο για διευκρινίσεις και ενδεχόμενη παρέμβαση των ευρωπαϊκών αρχών. Δεν αποτελεί όμως λύση όμως γιατί παραμένει ένα ουσιαστικό οικονομικό και δημοκρατικό ζήτημα: αν οι εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης μπορούν να αξιοποιούν την εργασία των δημοσιογράφων και των δημιουργών για να αναπτύσσουν υπηρεσίες που ανταγωνίζονται τους ίδιους, ποιος θα χρηματοδοτεί στο μέλλον την παραγωγή πρωτογενούς ενημέρωσης και ποιοι θα την κάνουν;
Η απάντηση δεν αφορά μόνο τα συμφέροντα των εκδοτών. Αφορά και τις προϋποθέσεις ύπαρξης ανεξάρτητης, οικονομικά βιώσιμης δημοσιογραφίας στην Ευρώπη.
*Ο Γιάννης Σιδηρόπουλος είναι δημοσιογράφος – Policy Advisor της LEFT στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο
Πηγές και Νομοθεσία
1. Reuters | 22.10.2026 – Publishers, advertisers call EU, UK antitrust regulators to suspend Meta’s new commercial terms
2. Reuters | 23.10.2026 – Meta to delay new commercial terms criticised by publishers, advertisers
3. Reuters | 09.12.2025 – Reuters – EU launches antitrust probe into Google’s use of online content for AI
4. Nieman Journalism Lab | 15.10.2026 Meta’s new commercial terms will allow the scraping of news sites, legal experts say
5. Nieman Journalism Lab | Legal experts warn Meta’s new terms still grant broad scraping permissions
6. The Verge | 15.10.26. Meta terms update – AI training concerns
7. Meta | Commercial Terms https://www.facebook.com/legal/commercial_terms
8. Οδηγία (ΕΕ) 2019/790 – Copyright Directive https://eur-lex.europa.eu/eli/dir/2019/790/oj
9. Digital Markets Act (DMA) | Κανονισμός (ΕΕ) 2022/1925 https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2022/1925/oj
10. AI Act | Κανονισμός (ΕΕ) 2024/1689 https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2024/1689/oj
ΠΗΓΗ TVXS
