Ανάλυση Politico.
Η Σύνοδος Κορυφής της περασμένης εβδομάδας έδωσε στις Βρυξέλλες το στίγμα για το πόσο δύσκολο είναι να επιτευχθεί συμφωνία για τον προϋπολογισμό ή για οτιδήποτε άλλο, σημειώνει το Politico καταλήγοντας στο συμπέρασμα ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση οδεύει προς «μία τέλεια πολιτική καταιγίδα».
Η ΕΕ ήδη αντιμετωπίζει δυσκολίες στο να επιτύχει συμφωνία για τον μεγαλύτερο προϋπολογισμό της ιστορίας της, να καλύψει ένα τεράστιο οικονομικό κενό για την Ουκρανία και να διαχειριστεί τις γεωπολιτικές πιέσεις από τις ΗΠΑ και την Κίνα. Τώρα, κινδυνεύει επίσης να παραλύσει λόγω εσωτερικών πολιτικών διαμαχών στις χώρες που, συνολικά, αντιπροσωπεύουν περίπου το 60% του ΑΕΠ και του πληθυσμού της.
«Όλοι κατανοούσαν ότι πρέπει να καταλήξουμε σε συμφωία μέχρι το τέλος του έτους», δήλωσε ο Πρόεδρος της Κύπρου Νίκος Χριστοδουλίδης στο Politico, αναφερόμενος στις τεταμένες διαπραγματεύσεις για τον προϋπολογισμό της Ένωσης.
Ωστόσο, οι ισπανικές εκλογές σημαίνουν ότι αυτό δεν θα είναι πλέον εφικτό, ανέφερε. Και το επόμενο έτος, «θα είναι η σειρά της Γαλλίας, της Ιταλίας» και άλλων χωρών να προσέλθουν στις κάλπες, πρόσθεσε ο Χριστοδουλίδης, προβλέποντας ακόμη περισσότερες δυσκολίες για την Ένωση.
Η ΕΕ βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα άνευ προηγουμένου δίλημμα: οι τέσσερις μεγαλύτερες οικονομίες της οδεύουν όλες προς εκλογές ή πολιτική αναταραχή, γεγονός που ενδέχεται να παραλύσει την ικανότητα της Ένωσης να προχωρήσει σε οποιαδήποτε δράση.
Η Ισπανία θα προσέλθει στις κάλπες τον επόμενο μήνα, με το κεντροδεξιό και το ακροδεξιό στρατόπεδο να φαίνονται έτοιμα να αναλάβουν την εξουσία. Η Γαλλία θα αλλάξει πρόεδρο τον Απρίλιο, με τις δημοσκοπήσεις να ευνοούν την ηγέτιδα της ακροδεξιάς Μαρίν Λε Πεν. Το AfD βρίσκεται σε άνοδο στη Γερμανία, θέτοντας υπό αμφισβήτηση την καγκελαρία του Φρίντριχ Μερτς. Και η κυβέρνηση της Ιταλίδας πρωθυπουργού Τζιόρτζια Μελόνι, η οποία έχει παραμείνει στην εξουσία για ασυνήθιστα μεγάλο χρονικό διάστημα, οδεύει επίσης προς εκλογές το 2027.
«Οι συνέπειες γίνονται ήδη εμφανείς», προσθέτει το δημοσίευμα.
Ο απόηχος μίας τεταμένης Συνόδου
Η τελευταία Σύνοδος Κορυφής έδωσε μια πρώτη γεύση για το τι μας περιμένει: Μετά από δύο ημέρες συνομιλιών, οι ηγέτες δεν κατάφεραν να σημειώσουν πρόοδο όσον αφορά τον προϋπολογισμό των 2 τρισεκατομμυρίων ευρώ και, αντίθετα, μπλέχτηκαν σε μια απροσδόκητα έντονη διαμάχη σχετικά με την ενεργειακή πολιτική. Στα συμπεράσματα της Συνόδου παραλείφθηκε αξιοσημείωτα οποιαδήποτε αναφορά στην εξεύρεση συναίνεσης για τον προϋπολογισμό πριν από το τέλος του έτους, με τα κράτη μέλη να αντιστέκονται στην πίεση του Προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα για προθεσμία έως το τέλος του 2026, παρότι έχουν προγραμματιστεί σύνοδοι κορυφής για τον Νοέμβριο και τον Δεκέμβριο.
Εάν οι συναντήσεις αυτές δεν καταλήξουν σε συμφωνία, τότε οι ήδη τεταμένες συνομιλίες θα παραταθούν μέχρι το 2027, οπότε οι εκλογικές μάχες πιθανότατα θα επισκιάσουν ακόμη περισσότερο τις διαπραγματεύσεις — και οι κυβερνήσεις ενδέχεται να είναι όλο και πιο απρόθυμες να κάνουν τους συμβιβασμούς που απαιτούνται για την επίτευξη συμφωνίας.
Τριπλή επίθεση
Η Σύνοδος αποκάλυψε πόσο δύσκολο γίνεται πλέον να επιτευχθούν οι συμβιβασμοί που χρειάζεται η Ένωση. Αντί να συνάψουν σημαντικές συμφωνίες (η γαλλο-γερμανική συμφωνία για τα αυτοκίνητα αποτέλεσε τη μοναδική εξαίρεση), οι ηγέτες αξιοποίησαν τη συνάντηση για να εμμείνουν στις παγιωμένες θέσεις τους και να επιδιώξουν τακτικά πλεονεκτήματα έναντι των αντίπαλων στρατοπέδων.
Η απαισιοδοξία ήταν εμφανής, σύμφωνα με έξι διπλωμάτες και αξιωματούχους με τους οποίους μίλησε το Politico, ενώ αρκετοί προειδοποίησαν ότι η ΕΕ θα αντιμετωπίσει αντιξοότητες τους επόμενους μήνες.
«Του χρόνου, η κατάσταση θα είναι χειρότερη», δήλωσε ένας ανώτερος διπλωμάτης της ΕΕ.
«Είναι αλήθεια, λόγω των εκλογικών αναμετρήσεων το επόμενο έτος θα είναι πολύ πιο δύσκολο στα κράτη μέλη και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο», δήλωσε η Κάρλα Ταβάρες, ανώτερη ευρωβουλευτής της Ομάδας των Σοσιαλιστών και Δημοκρατών και συνυπεύθυνη για τις διαπραγματεύσεις σχετικά με τον προϋπολογισμό.
Η δυσφορία της Ένωσης δεν θα μπορούσε να έρθει σε χειρότερη στιγμή. Από την υπονόμευση της διατλαντικής συμμαχίας από τον Πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ έως το συνεχώς διευρυνόμενο εμπορικό έλλειμμα με την Κίνα, η ΕΕ αντιμετωπίζει αυξανόμενες γεωπολιτικές και οικονομικές πιέσεις σε πολλαπλά μέτωπα.
«Επιδιώκουν τη διάσπασή μας. Θέλουν να μας διαιρέσουν», δήλωσε ο πρωθυπουργός του Βελγίου Μπαρτ Ντε Βέβερ στους δημοσιογράφους κατά τη διάρκεια μιας βραδινής ενημέρωσης εν μέσω της Συνόδου Κορυφής, χωρίς να αναφέρει ονόματα, αλλά αναφερόμενος σε χώρες ανατολικά και δυτικά των Βρυξελλών. «Και, φυσικά, διαθέτουν σημεία στα οποία μπορούν να μας πλήξουν».
Ο πρώην υπουργός Εξωτερικών της Λιθουανίας Γκαμπριέλιους Λάντσμπεργκις, ο οποίος σήμερα είναι επισκέπτης ερευνητής στο Πανεπιστήμιο του Στάνφορντ, ήταν λιγότερο επιφυλακτικός. «Τώρα δεχόμαστε επίθεση από τρεις πλευρές: από τις ΗΠΑ, τη Ρωσία και την Κίνα», είπε.
Ο Λάντσμπεργκις δήλωσε ότι οι επόμενοι μήνες φαίνονται «εξαιρετικά δυσοίωνοι» για το Κίεβο. «Όλα βαρύνουν τους Ευρωπαίους», είπε.
Ο Πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι εξέφρασε μια απαισιόδοξη προοπτική στη σύνοδο κορυφής της περασμένης εβδομάδας, δηλώνοντας στους δημοσιογράφους ότι αν η Ουκρανία πέσει, 20 εκατομμύρια Ουκρανοί θα συρρέουν στην ΕΕ. «Η Ρωσία μας σκοτώνει», είπε. «Δεν θέλουν να σταματήσουν».
«Τίποτα δεν έχει αλλάξει», δήλωσε ο πρωθυπουργός της Σουηδίας Ούλφ Κρίστερσον καθώς αποχωρούσε νωρίς από τη Σύνοδο Κορυφής.
Άλλες πιθανές λύσεις, όπως η έκδοση περισσότερου κοινού χρέους, θα απαιτήσουν ασαφείς συμβιβασμούς — ακριβώς τη στιγμή που οι Βρυξέλλες διαθέτουν ακόμη λιγότερο περιθώριο ελιγμών.
Ευρώπη χωρίς ηγέτη
Τα προβλήματα της ΕΕ ξεπερνούν τον προϋπολογισμό ή μεμονωμένα θέματα. Με το πολιτικό μέλλον αρκετών από τους ισχυρότερους ηγέτες της Ευρώπης να βρίσκεται υπό αμφισβήτηση, οι Βρυξέλλες κινδυνεύουν να χάσουν τις σταθερές συμμαχίες και τους μακροχρόνιους εθνικούς παράγοντες-κλειδιά που απαιτούνται για τη διαμεσολάβηση συμβιβασμών, προσθέτει το Politico.
«Έχουμε πλέον μια Ευρώπη χωρίς προφανή ηγέτη», υποστήριξε ένας άλλος διπλωμάτης της ΕΕ. «Η Πρόεδρος της Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν είναι ισχυρή. Αλλά δεν έχουμε μια Μέρκελ ή έναν Μιτεράν».
Ο γάλλος Πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν δεν μπορεί, σύμφωνα με το Σύνταγμα, να υπηρετήσει τρίτη συνεχόμενη θητεία. Κατά τη διάρκεια μιας κλειστής συζήτησης στη σύνοδο κορυφής της περασμένης εβδομάδας, ο Μακρόν παραδέχτηκε ότι δεν θα έχει πολιτική εντολή να υπογράψει συμφωνία για τον προϋπολογισμό τους τελευταίους μήνες της θητείας του, σύμφωνα με τέσσερις Ευρωπαίους διπλωμάτες.
Σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις, ο Ισπανός πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ φαίνεται να οδεύει προς την ήττα μετά από οκτώ χρόνια στην εξουσία. Οι Ισπανοί θα ψηφίσουν στις 29 Νοεμβρίου, πράγμα που σημαίνει ότι ο Σάντσεθ θα βρίσκεται σε πλήρη προεκλογική ετοιμότητα κατά τη διάρκεια των συναντήσεων των ηγετών της ΕΕ στις 13 και 26 Νοεμβρίου.
Ο Κόστα, ο οποίος έχει τονίσει την ανάγκη να επιτευχθεί συμφωνία για τον προϋπολογισμό της ΕΕ έως τα τέλη του 2026, ώστε να είναι έτοιμος προς εφαρμογή έως το 2028, απέκρουσε τους φόβους ότι η επόμενη σειρά εκλογών στην Ένωση θα μπορούσε να αποτελέσει εμπόδιο. «Ζούμε σε 27 δημοκρατίες», δήλωσε την Παρασκευή. «Περίπου κάθε μήνα έχουμε μια εκλογική αναμέτρηση. Αν το θέμα ήταν οι εκλογές, δεν θα μπορούσαμε ποτέ να εγκρίνουμε νέο προϋπολογισμό».
Ανεξάρτητα από το αποτέλεσμα, η Μαδρίτη δεν αναμένεται να σχηματίσει κυβέρνηση πριν από τον Ιανουάριο, γεγονός που θα μπορούσε να εκτροχιάσει τις διαπραγματεύσεις για τον προϋπολογισμό, σύμφωνα με δύο διπλωμάτες της ΕΕ.
Κανείς δεν μπορεί να προβλέψει πόσο καιρό θα παραμείνει στη θέση του ο Γερμανός καγκελάριος Μερτς. Αν και οι επόμενες ομοσπονδιακές εκλογές έχουν προγραμματιστεί για το 2029, η αυξανόμενη δύναμη του AfD και η κατακόρυφη πτώση της δημοτικότητάς του περιπλέκουν το κατά πόσο θα είναι διατεθειμένος να κάνει συμβιβασμούς.
Και η Ιταλία πρόκειται να διεξαγάγει εκλογές τον Οκτώβριο του 2027. Άλλος διπλωμάτης της ΕΕ δήλωσε ότι δεν αναμένει η Μελόνι να περιμένει τόσο πολύ, υποστηρίζοντας ότι θα μπορούσε να προκηρύξει εκλογές πολύ νωρίτερα.
Ο Ιανουάριος θα μπορούσε να είναι η ιδανική στιγμή για την έγκριση του προϋπολογισμού, όπως υπογράμμισε ένας ανώτερος αξιωματούχος της ΕΕ. Ίσως να είναι η τελευταία ευκαιρία για την επίτευξη συμφωνίας, πριν οι πολιτικές αναταραχές στην Ευρώπη καταστήσουν ακόμη πιο δύσκολη την επίτευξη συμβιβασμού.
Μέχρι στιγμής, οι ηγέτες της ΕΕ έχουν απλώς κινηθεί «πολύ αργά», δήλωσε ο Ζίγκφριντ Μουρέσαν, συνυπεύθυνος του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος για τον προϋπολογισμό. «Ο χρόνος τελειώνει».
