Οι Αμερικανοί επέβαλαν ναυτικό αποκλεισμό στα ιρανικά λιμάνια στον Περσικό κόλπο, ενώ πληροφορίες αναφέρουν πως οι Ιρανοί αναπτύσσουν σχέδιο… με 23 «σκοτεινά πλοία» για να σπάσουν το μπλόκο…
Και ενώ ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Donald Trump πήρε πίσω μέσα σε 24 ώρες την απόφαση του να επιβάλλει δασμούς 20% για τα πλοία που διέρχονται από το Hormuz, γίνεται πλέον φανερό ότι ο Αμερικανός πρόεδρος έχει περιέλθει σε αδιέξοδο και ότι έχει παγιδευτεί σε έναν πόλεμο… χωρίς τέλος και χωρίς να μπορεί να πείσει κανέναν ότι οι ΗΠΑ νίκησαν το Ιράν, παρά το γεγονός ότι το έχει ισχυριστεί ήδη 32 φορές…
Τα 23 πλοία του Ιράν
Λίγο πριν οι Ηνωμένες Πολιτείες επαναφέρουν τον ναυτικό αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών, κάτι που συνέβη το απόγευμα της Τρίτης 13/7, το Ιράν φαινόταν να προετοιμάζει πλοία που θα μπορούσαν να επιχειρήσουν να σπάσουν τον αποκλεισμό στον Περσικό Κόλπο, επιχειρώντας να παρακάμψουν τις αμερικανικές ναυτικές δυνάμεις.
Σύμφωνα με την Windward Intelligence, εταιρεία παροχής πληροφοριών για τη ναυτιλιακή ασφάλεια, 23 ιρανικά πλοία που δραστηριοποιούνται στα Στενά του Hormuz, φέρουν παραπλανητικές σημαίες, έχουν πρόσφατα απενεργοποιήσει τους αναμεταδότες (transponders) τους ή χειραγωγούν με άλλους τρόπους τα στοιχεία της δραστηριότητάς τους, μετατρεπόμενα σε αυτό που η ναυτιλιακή βιομηχανία αποκαλεί «σκοτεινά πλοία» (dark vessels), τα οποία αποτελούν μέρος των λεγόμενων «σκιωδών στόλων» (shadow fleets).
Η εμπειρία
Το Ιράν διαθέτει σημαντική εμπειρία στην παράκαμψη των αμερικανικών κυρώσεων, βασιζόμενο εδώ και χρόνια σε ένα πολύπλοκο δίκτυο εταιρειών-βιτρίνα, μυστικών ανταλλαγών φορτίων πετρελαίου και αδιαφανών χρηματοοικονομικών συναλλαγών, σημείωσε ο Adnan Mazarei, ανώτερος ερευνητής στο Peterson Institute for International Economics και πρώην αναπληρωτής διευθυντής του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (IMF).
Οι «σκιώδεις στόλοι» του Ιράν αλλοιώνουν την ταυτότητα των πλοίων τους και διοχετεύουν το μεγαλύτερο μέρος του πετρελαίου τους στην Κίνα.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα, σύμφωνα με το CNN, αποτελεί ένα ιρανικό δεξαμενόπλοιο που παρακολουθεί η Windward, και το οποίο, όπως αναφέρει η εν λόγω εταιρεία, ακολουθεί μια περίπλοκη διαδρομή: φορτώνει ιρανικό αργό πετρέλαιο στο νησί Kharg – το βασικό εξαγωγικό κέντρο πετρελαίου του Ιράν – στη συνέχεια διέρχεται μέσω του πετρελαϊκού τερματικού σταθμού Basrah Oil Terminal στο Ιράκ και κατόπιν συνεχίζει προς τον τελικό προορισμό του στην Κίνα.
Σύμφωνα με τη Windward, η συγκεκριμένη πρακτική είναι συμβατή με τις γνωστές μεθόδους του Ιράν για την απόκρυψη της πραγματικής προέλευσης του φορτίου του.
Από τα 23 πλοία που η Windward θεωρεί ότι είναι πιθανό να «σπάσουν» τον αποκλεισμό, τα 10 μεταφέρουν φορτίο, σύμφωνα με την εταιρεία παρακολούθησης φορτίων Vortexa, ενώ τα υπόλοιπα 13 είναι σήμερα άδεια.
Εξαγωγές 60 εκατομμυρίων βαρελιών
Παρά το γεγονός ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν άρει τις κυρώσεις στο ιρανικό πετρέλαιο στο πλαίσιο του – πλέον ανενεργού – Μνημονίου Κατανόησης (Memorandum of Understanding), το Ιράν συνέχισε να χρησιμοποιεί τον «σκιώδη στόλο» του, εξάγοντας περίπου 50 εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου τον Ιούνιο και 10 εκατομμύρια βαρέλια μέσα σε μία μόνο ημέρα την περασμένη εβδομάδα, σύμφωνα με ανάλυση της TankerTrackers.
Πολλά από τα πλοία που διέσχισαν τα Στενά του Hormuz κατά τη διάρκεια της τρίμηνης συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός έχουν πλέον τεθεί εκ νέου υπό καθεστώς κυρώσεων.
Επτά από αυτά είναι υπερδεξαμενόπλοια που βρίσκονται σήμερα στον Ινδικό Ωκεανό, πλήρως φορτωμένα με αργό πετρέλαιο και σε αναμονή πρόθυμου αγοραστή, σύμφωνα με τη Windward.
Ο πρώτος αποκλεισμός
Όπως αναφέρεται, ο πρώτος ναυτικός αποκλεισμός των Ηνωμένων Πολιτειών, ο οποίος διήρκεσε από τα μέσα Απριλίου έως τα μέσα Ιουνίου, αποδείχθηκε αποτελεσματικός στον περιορισμό μεγάλου μέρους – αλλά όχι του συνόλου – των ιρανικών εξαγωγών και εισαγωγών μέσω των Στενών του Hormuz.
Σύμφωνα με την U.S. Energy Information Administration (EIA), περίπου το 50% των κρατικών εσόδων του Ιράν προέρχεται από τις πωλήσεις πετρελαίου, ενώ η χώρα έχει βρει έναν πρόθυμο αγοραστή στην Κίνα, η οποία – σύμφωνα επίσης με την EIA – εισάγει περίπου το 80% του ιρανικού πετρελαίου, παρά τις αμερικανικές κυρώσεις.
Αναλυτές επισημαίνουν ότι ο ναυτικός αποκλεισμός εκτόξευσε ακόμη υψηλότερα τον ήδη ιδιαίτερα αυξημένο πληθωρισμό του Ιράν, ο οποίος εκτιμάται ότι έχει διαμορφωθεί κατά μέσο όρο στο 50% τους προηγούμενους δώδεκα μήνες – το υψηλότερο επίπεδο που έχει καταγραφεί στη χώρα από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο – και αυξήθηκε ακόμη περισσότερο τον Απρίλιο, όταν τέθηκε σε εφαρμογή ο αποκλεισμός.
Ο απόλυτος αιφνιδιασμός
Ο Πρόεδρος Donald Trump αιφνιδίασε τους συμμάχους των ΗΠΑ στον Περσικό Κόλπο, αλλά και πολλούς από τους ίδιους του τους συνεργάτες, όταν ανακοίνωσε το σχέδιό του να επιβάλει διόδια στη διέλευση από τα Στενά του Hormuz, προκαλώντας έναν πυρετό διεθνών παρασκηνιακών επαφών με στόχο να τον μεταπείσουν να εγκαταλείψει την πρότασή του, σύμφωνα με πολλές πηγές που γνωρίζουν το παρασκήνιο και τους οποίους επικαλείται το CNN.
Η αιφνιδιαστική ανακοίνωση της Δευτέρας 12/7 έγινε παρά το γεγονός ότι επί μήνες οι ίδιοι οι σύμβουλοι του Donald Trump τον προειδοποιούσαν να μην προχωρήσει σε μια τέτοια κίνηση, καθώς θεωρούσαν ότι θα υπονόμευε τους ίδιους τους πολεμικούς στόχους των Ηνωμένων Πολιτειών, ενώ παράλληλα θα νομιμοποιούσε τις κατά καιρούς δηλωμένες προθέσεις του Ιράν να επιβάλει τέλη διέλευσης στα Στενά, κάτι που η αμερικανική κυβέρνηση χαρακτήριζε επανειλημμένα παράνομο.
Εκνευρισμός
Ωστόσο, καθώς παρακολουθούσε την κλιμάκωση της αντιπαράθεσης γύρω από τα Στενά του Hormuz – η οποία είχε οδηγήσει τις Ηνωμένες Πολιτείες ξανά σε πλήρη πολεμική εμπλοκή – ο εμφανώς εκνευρισμένος Donald Trump αποφάσισε τελικά να προχωρήσει.
«Οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής θα είναι από εδώ και στο εξής γνωστές ως «Ο ΦΥΛΑΚΑΣ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΤΟΥ HORMUZ», έγραψε το πρωί της Δευτέρας στην πλατφόρμα Truth Social, δεσμευόμενος να επιβάλει διόδιο 20% σε κάθε φορτίο που θα διέρχεται από τα Στενά.
Αγώνας δρόμου για 24 ώρες
Η αιφνιδιαστική οδηγία προκάλεσε έναν αγώνα δρόμου διάρκειας 24 ωρών τόσο στο εσωτερικό της αμερικανικής κυβέρνησης όσο και σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή, προκειμένου να αποσαφηνιστούν οι λεπτομέρειες μιας πρότασης που φαινόταν να είχε συλληφθεί από τον Donald Trump κυριολεκτικά την τελευταία στιγμή.
Αν και ο Αμερικανός πρόεδρος υπαναχώρησε από το σχέδιό του την Τρίτη 13/7, το επεισόδιο ανέδειξε για ακόμη μία φορά τον απρόβλεπτο και συναλλακτικό τρόπο με τον οποίο προσεγγίζει την εξωτερική πολιτική, ακόμη και εν μέσω ενός παρατεταμένου πολέμου, για τον οποίο δεν φαίνεται να διαθέτει σαφή στρατηγική εξόδου.
Χάος στον Λευκό Οίκο
Στον Λευκό Οίκο, οι συνεργάτες του έσπευσαν να καταρτίσουν το επιχειρησιακό σχέδιο για την εφαρμογή ενός πρωτοφανούς συστήματος διοδίων, εξετάζοντας ποιοι θα κατέβαλλαν τα τέλη και με ποιον τρόπο θα εισπράττονταν.
Πολλοί κυβερνητικοί αξιωματούχοι αλλά και ανεξάρτητοι αναλυτές υπέθεσαν αρχικά ότι το κόστος θα επιβάρυνε τις ναυτιλιακές εταιρείες.
Ωστόσο, η κατάσταση περιπλέχθηκε ακόμη περισσότερο όταν ο Donald Trump δήλωσε αργότερα την ίδια ημέρα ότι τελικά το κόστος θα το αναλάμβαναν οι σύμμαχοι των Ηνωμένων Πολιτειών στον Περσικό Κόλπο.
Κόλαση… στον Περσικό
Την ίδια στιγμή, οι ηγέτες των χωρών του Κόλπου πραγματοποιούσαν αλλεπάλληλες επαφές προκειμένου να επικοινωνήσουν τηλεφωνικά με τον Donald Trump και να τον αποτρέψουν από την υλοποίηση της ιδέας.
Μέχρι το πρωί της Τρίτης, οι παρεμβάσεις της Σαουδικής Αραβίας, των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, του Μπαχρέιν και του Κατάρ είχαν αποδώσει.
Αντί οι Ηνωμένες Πολιτείες να επιβάλουν διόδια, ο Donald Trump ανακοίνωσε ότι οι χώρες αυτές δεσμεύθηκαν να πραγματοποιήσουν νέες – χωρίς να προσδιορίζονται – επενδύσεις στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Επενδύσεις τρις
Οι χώρες του Κόλπου έχουν ήδη δεσμευθεί να επενδύσουν τρισεκατομμύρια δολάρια στην αμερικανική οικονομία, ωστόσο παραμένει ασαφές πόσα από αυτά τα κεφάλαια θα επενδυθούν πραγματικά τα επόμενα χρόνια.
«Το ανακοίνωσα χθες γιατί μου φάνηκε καλή ιδέα», δήλωσε την Τρίτη ο Donald Trump αναφερόμενος στο σχέδιο επιβολής διοδίων.
«Δέχθηκα τηλεφωνήματα από διάφορους ανθρώπους, από διαφορετικές χώρες, βασιλιάδες και εμίρηδες, όλους αυτούς που γνωρίζουμε και εκτιμούμε.
Υπήρξαν, ειλικρινά, πολύ ισχυροί εταίροι μας και μου είπαν ότι θα προτιμούσαν να το κάνουμε με διαφορετικό τρόπο» είπε ο Αμερικανός πρόεδρος.
Πρέπει να αποζημιωθούμε
Αξιωματούχος του Λευκού Οίκου επανέλαβε δημόσια τη θέση του προέδρου, υποστηρίζοντας ότι, δεδομένων των παραβιάσεων από την πλευρά του Ιράν της συμφωνίας για τη διατήρηση ανοικτών των Στενών, ο πρόεδρος «διατηρούσε πάντοτε όλες τις επιλογές στο τραπέζι και ορθώς έκρινε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα έπρεπε να αποζημιωθούν για τα πολλά χρόνια κατά τα οποία προστάτευαν τα πλοία που διέρχονται από αυτή τη θαλάσσια οδό».
Τελικά, πρόσθεσε, οι σύμμαχοι των Ηνωμένων Πολιτειών στον Περσικό Κόλπο προσφέρθηκαν να πραγματοποιήσουν επενδύσεις στις ΗΠΑ, λύση που ο πρόεδρος έκρινε προτιμότερη.
Εκτός πραγματικότητας
Από τότε που οι Ηνωμένες Πολιτείες επανήλθαν ενεργά στον πόλεμο την προηγούμενη εβδομάδα, ο Donald Trump υποστηρίζει ότι ο πόλεμος έχει ουσιαστικά κερδηθεί και ότι μία ακόμη σύντομη αλλά σφοδρή εκστρατεία βομβαρδισμών αρκεί για να υποχρεώσει το Ιράν να υποταχθεί.
Παράλληλα, επιμένει ότι η διέλευση από τα Στενά του Hormuz παραμένει ελεύθερη και ασφαλής.
Ωστόσο, οι ισχυρισμοί αυτοί μέχρι στιγμής διαψεύδονται από την πραγματικότητα, καθώς το Ιράν εξακολουθεί να διαθέτει την ικανότητα να απειλεί αποτελεσματικά κάθε πλοίο που επιχειρεί να διέλθει από τα Στενά.
Οι απειλές του Trump
Ως αποτέλεσμα, η ναυτιλιακή κίνηση στη συγκεκριμένη θαλάσσια αρτηρία έχει μειωθεί αισθητά, οδηγώντας τις διεθνείς τιμές του πετρελαίου στα υψηλότερα επίπεδα από εκείνα που είχαν καταγραφεί πριν από τη συμφωνία ειρήνης μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν τον προηγούμενο μήνα.
Ο Donald Trump είχε επανειλημμένα απειλήσει κατά το παρελθόν ότι θα επέβαλλε διόδια στα Στενά του Hormuz, εκφράζοντας την ενόχλησή του για τη δυσανάλογη στρατηγική σημασία της συγκεκριμένης θαλάσσιας οδού, την οποία – όπως έχει δηλώσει – οι Ηνωμένες Πολιτείες αναγκάζονται να προστατεύουν μόνες τους, παρότι δεν εξαρτώνται ενεργειακά από αυτήν.
Τον Απρίλιο είχε δηλώσει ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα έπρεπε να επιβάλλουν τέλη διέλευσης επειδή «είμαστε οι νικητές» του πολέμου, ενώ αργότερα είχε προτείνει ακόμη και τη δημιουργία μιας «κοινοπραξίας» (joint venture) με το Ιράν για τον κοινό έλεγχο των Στενών.
Πιο πρόσφατα είχε απειλήσει εκ νέου με επιβολή διοδίων, εφόσον το Ιράν δεν αποδεχόταν μια μόνιμη ειρηνευτική συμφωνία, χαρακτηρίζοντας τα τέλη αυτά ως «αποζημίωση» για το κόστος του πολέμου.
Οι προειδοποιήσεις των συμβούλων
Ωστόσο, σύμφωνα με πρόσωπα που γνωρίζουν τις σχετικές συζητήσεις, οι ιδέες αυτές συναντούσαν σταθερά την αντίδραση των συμβούλων του.
Οι τελευταίοι προειδοποιούσαν ότι νέοι περιορισμοί θα οδηγούσαν σε περαιτέρω αύξηση των διεθνών τιμών πετρελαίου και φυσικού αερίου, εντείνοντας την πολιτική πίεση που ήδη αντιμετωπίζουν οι Ρεπουμπλικάνοι ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου, στις οποίες το κόστος ζωής αναμένεται να αποτελέσει καθοριστικό ζήτημα.
Σε πλήρη αντίθεση… με τη θέση των ΗΠΑ
Ακόμη πιο άμεσο πρόβλημα, όπως επισήμαιναν, ήταν ότι μια τέτοια πρωτοβουλία θα ερχόταν σε πλήρη αντίθεση με τη θέση που είχε διατυπώσει η ίδια η αμερικανική κυβέρνηση, σύμφωνα με την οποία κανένα κράτος δεν δικαιούται να επιβάλλει τέλη διέλευσης σε διεθνή θαλάσσια οδό.
«Καμία χώρα δεν επιτρέπεται να επιβάλλει διόδια ή τέλη σε διεθνή πλωτή οδό.
Αυτό προβλέπει το ισχύον διεθνές δίκαιο», είχε δηλώσει στα τέλη Ιουνίου ο Υπουργός Εξωτερικών Marco Rubio, λίγο πριν οι Ηνωμένες Πολιτείες συνυπογράψουν κοινή δήλωση που απέρριπτε «κάθε επιβολή διοδίων, τελών ή προσπάθεια άσκησης ελέγχου» στα Στενά του Hormuz.
«Έτσι λειτουργεί το καθεστώς όλων των διεθνών θαλάσσιων οδών στον κόσμο και έτσι αναμένουμε να ισχύει και εδώ», είχε προσθέσει.
Η ειρωνεία του Ιράν
Επιβεβαιώνοντας αυτούς τους φόβους, ο Υπουργός Εξωτερικών του Ιράν Abbas Araghchi έσπευσε να αξιοποιήσει πολιτικά τις δηλώσεις του Donald Trump, γράφοντας: «Ο Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών έχει απόλυτο δίκιο. Όποιος διασφαλίζει την ασφαλή και απρόσκοπτη διέλευση των εμπορικών πλοίων από τα Στενά του Hormuz πρέπει να αποζημιώνεται για την υπηρεσία αυτή.»
Και κατέληξε με εμφανή ειρωνεία: «Το 20%, φυσικά, είναι υπερβολικό. Εμείς θα είμαστε πιο δίκαιοι.»
Σε αδιέξοδο ο Trump: Έχει παγιδεύσει τις ΗΠΑ σε έναν πόλεμο χωρίς τέλος με το Ιράν
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Donald Trump έχει περιέλθει σε αδιέξοδο όσον αφορά τον πόλεμο στο Ιράν αναφέρει η βρετανική εφημερίδα Independent.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα, ο Αμερικανός πρόεδρος, αλλάζοντας επανειλημμένα τις θέσεις του, όχι μόνο απέτυχε να βρει διέξοδο για τον τερματισμό της κρίσης, αλλά έχει παγιδεύσει τις Ηνωμένες Πολιτείες σε έναν «πόλεμο χωρίς τέλος» με το Ιράν.
Η εφημερίδα επισημαίνει ότι ο Donald Trump υπαναχώρησε από την απειλή του να επιβάλει δασμό 20% στη διέλευση πλοίων από τα Στενά του Hormuz, την ίδια στιγμή που οι Ηνωμένες Πολιτείες επανέφεραν τον αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών.
Παράλληλα, τονίζει ότι η συμφωνία κατάπαυσης του πυρός και η μεταξύ των δύο πλευρών συνεννόηση κατέρρευσαν μόλις έναν μήνα μετά την υπογραφή τους, καθιστώντας την προοπτική ειρήνης πιο μακρινή από ποτέ.
Η Independent χαρακτηρίζει τη συμφωνία ως «μια συνεννόηση που μετατράπηκε σε μια αλληλουχία παρεξηγήσεων», αποδίδοντας την επιδείνωση της κρίσης στις αντιφατικές πολιτικές επιλογές του Λευκού Οίκου.
Έχει μιλήσει 32 φορές για νίκη ΗΠΑ
Η εφημερίδα σχολιάζει επίσης, με εμφανή ειρωνεία, ότι ο Donald Trump έχει μέχρι στιγμής ισχυριστεί 32 φορές ότι «νίκησε» το Ιράν, εκ των οποίων πέντε φορές μέσα σε ένα βίντεο διάρκειας μόλις 13 δευτερολέπτων.
Ωστόσο, σύμφωνα με το δημοσίευμα, κάθε φορά που ο Donald Trump ανακοινώνει τη λήξη του πολέμου, το Ιράν κατορθώνει να αξιοποιεί τα στρατηγικά του πλεονεκτήματα για να αποσπά περισσότερα οφέλη.
Αντίστοιχα, κάθε νέα αμερικανική στρατιωτική επίθεση προκαλεί αναταράξεις στις διεθνείς αγορές, οδηγεί σε άνοδο των τιμών του πετρελαίου και του πληθωρισμού και, τελικά, το οικονομικό κόστος αυτής της πολιτικής επιστρέφει στις ίδιες τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Στη συνέχεια, η Independent υπογραμμίζει ότι, παρά τις εκτεταμένες πιέσεις, τις στρατιωτικές επιχειρήσεις και τις αυστηρές κυρώσεις, το Ιράν εξακολουθεί να διατηρεί τον έλεγχο των Στενών του Hormuz, ενώ η κρατική του δομή παραμένει σταθερή.
Κατά την εκτίμηση του αρθρογράφου, ο Donald Trump δεν διαθέτει ούτε τη δυνατότητα να απεγκλωβιστεί από αυτόν τον φαύλο κύκλο ούτε μια σαφή στρατηγική που να οδηγεί σε νίκη.
Ως εκ τούτου, καταλήγει το δημοσίευμα, η πολεμική πολιτική του αυξάνει αποκλειστικά τον κίνδυνο περαιτέρω επέκτασης της σύγκρουσης και αποσταθεροποίησης της Μέσης Ανατολής, χωρίς να αποφέρει απτά οφέλη για τις Ηνωμένες Πολιτείες.
