Η αντίδραση της ΕΕ στις επιθέσεις ΗΠΑ–Ισραήλ εναντίον του Ιράν, έφερε ξανά στο φως τον εμφύλιο στις Βρυξέλλες, με την Πρόεδρο της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και την Ύπατη Εκπρόσωπο Κάγια Κάλας, να βρίσκονται σε συνεχή τροχιά σύγκρουσης σχετικά με το ποιος συντονίζει την αντίδραση του μπλοκ στις κρίσεις.
Όπως σχολιάζει το Politico, οι παράλληλες αντιδράσεις προσθέτουν περαιτέρω αμφιβολίες σχετικά με τη φιλοδοξία της ΕΕ να τοποθετηθεί ως παγκόσμιος παράγοντας…
Το παρασκήνιο από τις Βρυξέλλες
Τις πρώτες πρωινές ώρες του Σαββάτου (28/02), καθώς ο καπνός υψωνόταν πάνω από την Τεχεράνη, Φον ντερ Λάιεν και Αντόνιο Κόστα (Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου) εξέδωσαν κοινή δήλωση που ζητούσε «μέγιστη αυτοσυγκράτηση».
Αλλά η επικεφαλής εξωτερικών υποθέσεων της ΕΕ (EEAS, Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης) Κάγια Κάλας τους πρόλαβε, καθώς μισή ώρα νωρίτερα είχε κάνει σόλο δήλωση, αναφέροντας ότι διερευνούσε διπλωματικές λύσεις.
Κάγια Κάλας και Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν δεν μίλησαν απευθείας μεταξύ τους, δήλωσε ένας αξιωματούχος, παρά την έντονη διπλωματική δραστηριότητα και την προσπάθεια να υιοθετηθεί μια ενιαία γραμμή.
Αυτό το είδος αποσύνδεσης είναι ενδεικτικό της σχέσης μεταξύ της εκτελεστικής εξουσίας της ΕΕ και του βραχίονα εξωτερικής πολιτικής της, δήλωσαν πέντε ακόμη διπλωμάτες και αξιωματούχοι που συμμετείχαν στις παρασκηνιακές προσπάθειες για την παρακολούθηση των ταχέως εξελισσόμενων γεγονότων.
«Η αντιπαλότητα μεταξύ της Κάγια Κάλας και της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν είναι εμφανής», δήλωσε στο POLITICO η Μαρί-Άγκνες Στράκ-Ζίμερμαν, Πρόεδρος της φιλελεύθερης επιτροπής άμυνας και ασφάλειας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.
«Αντανακλά μια κατανομή αρμοδιοτήτων στην ευρωπαϊκή εξωτερική πολιτική που δεν είναι πάντα σαφώς ισορροπημένη».
Ο μικρόκοσμος της ΕΕ
Η σύγκρουση υπογραμμίζει ένα ευρύτερο πρόβλημα για την ΕΕ σε μια εποχή επικαλυπτόμενων κρίσεων, από τον πόλεμο στην Ουκρανία έως τις νέες αναταραχές στη Μέση Ανατολή.
Καθώς το μπλοκ επιδιώκει να παραμείνει ευθυγραμμισμένο με τις ΗΠΑ και να προβάλλει διατλαντική ενότητα, οι θεσμικές εσωτερικές διαμάχες στις Βρυξέλλες έχουν περιπλέξει τις προσπάθειες να αποτελέσει έναν αξιόπιστο γεωπολιτικό παράγοντα.
«Ο μόνος τρόπος με τον οποίο η ΕΕ μπορεί να έχει σημασία σε αυτήν την κρίση είναι όταν παραμένουμε ενωμένοι», δήλωσε ένας αξιωματούχος της ΕΕ. «Αυτό είναι σταθερό όσον αφορά τη δυναμική τους», είπε ένας άλλος για τον κατακερματισμό, με έναν τρίτο να λέει ότι «δεν είναι μυστικό και τίποτα νέο» ότι η Φον ντερ Λάιεν και η ομάδα των Επιτρόπων της ικανοποιούνται με «το να παραγκωνίζουν την Κάλας».
Ζητήματα πρωτοκόλλου και χαρτοφυλακίου έχουν γίνει καθοριστικά για το μπλοκ, δήλωσε ένας άλλος διπλωμάτης της ΕΕ. «Η φούσκα των Βρυξελλών επικεντρώνεται στο ποιος πρέπει να μιλήσει και σε ποια νομική βάση».
«Έκτακτες ανάγκες, βοήθεια, υποστήριξη προς τους πολίτες μας, συνέπειες για τις αλυσίδες εφοδιασμού, κλείσιμο εναέριου χώρου, οποιαδήποτε πιθανή αύξηση της μετανάστευσης, κυβερνοασφάλεια, αρμοδιότητα έναντι πιθανών ιρανικών αδρανών πυρήνων – όλα αυτά τα πράγματα [συντονίζονται] από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή», δήλωσε ένας τέταρτος αξιωματούχος.
Η Φον ντερ Λάιεν βγήκε μπροστά
Καθώς η βία κλιμακωνόταν στη Μέση Ανατολή το περασμένο Σαββατοκύριακο (28/02-01/03), με το Ιράν να εξαπολύει αντεπιθέσεις εναντίον αμερικανικών βάσεων στον Κόλπο, η Πρόεδρος της Κομισιόν έσπευσε να ηγηθεί της αντίδρασης της ΕΕ κάνοντας δηλώσεις, τηλεφωνώντας σε περιφερειακούς ηγέτες και προβάλλοντας το μήνυμα ότι ήταν υπεύθυνη.
Σε μόλις 48 ώρες, έκανε 10 αναρτήσεις στο X, μια έκρηξη ψηφιακής διπλωματίας που ερχόταν σε έντονη αντίθεση με τον πιο συγκρατημένο χειρισμό άλλων πρόσφατων κρίσεων, συμπεριλαμβανομένων των αναταραχών στη Βενεζουέλα.
Το Σάββατο (28/02), ενώ η Κάγια Κάλας προσπαθούσε να προωθήσει συζήτηση σε επίπεδο Υπουργών Εξωτερικών συγκαλώντας Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων για έκτακτες συνομιλίες την επόμενη μέρα (01/03), ο πανίσχυρος συνεργάτης της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και επικεφαλής του προσωπικού της, Μπιόρν Ζάιμπερτ, επικοινώνησε με τις ομάδες των κορυφαίων Επιτρόπων για να τους ενημερώσει για την σύγκληση συνεδρίασης του «Κολλεγίου Ασφαλείας» τη Δευτέρα (02/03) για τον συντονισμό υλικοτεχνικής και πρακτικής απάντησης.
Το «Κολλέγιο Ασφαλείας» ιδρύθηκε στην αρχή της δεύτερης θητείας της Φον ντερ Λάιεν και έχει χρησιμεύσει κυρίως για να σηματοδοτήσει πολιτικές προτεραιότητες, παρά να ασκήσει επιχειρησιακές εξουσίες διαχείρισης κρίσεων.
Αλλά αυτό αλλάζει, καθώς από πέρυσι, η Πρόεδρος της Κομισιόν πιέζει για την ενίσχυση του ρόλου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην εξωτερική πολιτική, μέσω κυρίως της δημιουργίας μιας Γενικής Διεύθυνσης για τη Μέση Ανατολή, τη Βόρεια Αφρική και τον Κόλπο (DG MENA) υπό την Επίτροπο Ντούμπραβκα Σούιτσα.
Η κίνηση ερμηνεύτηκε ευρέως στις Βρυξέλλες ως μια προσπάθεια να προσελκύσει επιρροή από την EEAS (Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης) προς το Berlaymont (σ.σ. την έδρα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής).
Οι Βρυξέλλες «κομμένες» στα δύο
Ένας αξιωματούχος της Κομισιόν δήλωσε στο POLITICO ότι η DG MENA αναμένεται να αναλάβει «κεντρικό ρόλο» στη συζήτηση σχετικά με το Ιράν και οποιαδήποτε εφαρμογή της στρατηγικής της ΕΕ για τη Μέση Ανατολή, καθώς οι χώρες του Κόλπου και το Ιράν βρίσκονται στο χαρτοφυλάκιό της.
Ωστόσο, ορισμένοι νομοθέτες έχουν αντιταχθεί σε αυτό. «Η ΕΕ έχει μια ύπατη εκπρόσωπο και θα έπρεπε μάλλον να υποστηριχθεί στην εκτέλεση της δουλειάς της», δήλωσε ο Νταν Μπάρνα από το Renew και μέλος της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων.
Η EEAS έχει αντιταχθεί σταθερά σε οποιαδήποτε μεταφορά εξουσιών από τις εξειδικευμένες ομάδες της στην προσπάθεια δημιουργίας ενός πυρήνα πληροφοριών υπό την ευθύνη της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και η ενόχλησή της με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή είναι μεγάλη.
Μάλιστα, εξόργισε τους συναδέλφους της προσπαθώντας να επαναφέρει τον αμφιλεγόμενο πολιτικό παράγοντα Μάρτιν Σελμάιρ σε κορυφαίο ρόλο.
«Πρέπει να αποφασίσουμε αν θέλουμε μια θεσμική αλλαγή – αν θέλουμε να δώσουμε περισσότερες λειτουργίες εξωτερικής πολιτικής στην Κομισιόν», δήλωσε στο POLITICO ο Νάτσο Σάντσες Άμορ, επικεφαλής νομοθέτης των Σοσιαλιστών στην Επιτροπή Εξωτερικών Υποθέσεων του Κοινοβουλίου.
«Οι εταίροι μας σε όλο τον κόσμο έχουν δίκιο – συχνά δεν ξέρουν σε ποιον να απευθυνθούν».
ΠΗΓΗ NEWSBREAK-POLITICO
