Τελευταίος… σταθμός το Ομάν, το οποίο ο Αμερικανός πρόεδρος απείλησε να βομβαρδίσει μέχρι τελικής πτώσης…
Όμως το κρίσιμο ερώτημα είναι αν αυτές οι απειλές του Trump εξακολουθούν να φοβίζουν κανέναν.
O Αμερικανός πρόεδρος ανεβάζει διαρκώς τους τόνους, προειδοποιώντας για βομβαρδισμούς, αντίποινα και συντριπτικά πλήγματα.
Μόνο που, όσο οι «κόκκινες γραμμές» πολλαπλασιάζονται χωρίς να ακολουθούνται πάντα από πράξεις, τόσο μεγαλώνει ο κίνδυνος οι αντίπαλοι της Ουάσινγκτον να θεωρήσουν ότι πίσω από τη σκληρή ρητορική κρύβεται στην καλύτερη περίπτωση… μια μπλόφα.
Και αυτό είναι ίσως το πιο επικίνδυνο σημείο της σημερινής κρίσης: σε μια περιοχή όπου η ναυσιπλοΐα στα Στενά του Hormuz έχει περιοριστεί δραματικά, οι διαπραγματεύσεις με το Ιράν βρίσκονται σε αδιέξοδο και τα περιθώρια στρατιωτικής κλιμάκωσης στενεύουν, η αξιοπιστία των αμερικανικών απειλών μετατρέπεται πλέον σε στρατηγικό διακύβευμα από μόνη της.
Δεν είναι τυχαίο άλλωστε που ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Abbas Araghchi ανακοίνωσε ότι Ιράν και Ομάν προχωρούν στην οριστικοποίηση της συμφωνίας για την ασφαλή διέλευση – και άρα έλεγχο – του Hormuz, τη στιγμή που όχι μόνο αναλυτές αλλά και Αμερικανοί γερουσιαστές αναγνωρίζουν πως οι ΗΠΑ δεν διαθέτουν κανένα πλέον μέσο προκειμένου να πιέσουν και να πείσουν το Ιράν είτε να αποχωρήσει από το Hormuz είτε να εγκαταλείψει το πυρηνικό του πρόγραμμα.
Πρόκειται για την απόλυτη αποτυχία της εξωτερικής πολιτικής του Trump.
Σφοδροί βομβαρδισμοί μέχρι τέλους
Η χθεσινή Δευτέρα θα έπρεπε να είναι μια πολύ τρομακτική ημέρα για τη μικρή χώρα της Μέσης Ανατολής, το Ομάν.
Ο Πρόεδρος Donald Trump το προειδοποίησε να μην παρεμβαίνει στις προσπάθειες των ΗΠΑ στα Στενά του Hormuz, λέγοντας στο Fox News: «Αν το Ομάν μπει στη μέση, θα τους βομβαρδίσουμε μέχρι τελικής πτώσεως».
Όμως, όπως αναφέρει το CNN, θα μπορούσε κανείς να συγχωρήσει το Ομάν αν δεν ανησυχεί και τόσο πολύ.
Απειλές…
Κι αυτό επειδή ο Trump, ένας πρόεδρος που κάποτε προειδοποιούσε επανειλημμένα για τους κινδύνους που προκύπτουν όταν οι πρόεδροι δεν πραγματοποιούν τις απειλές τους, έχει εκτοξεύσει πολλές κενές απειλές τους τελευταίους μήνες.
Πράγματι, ο Trump φαίνεται να έχει υιοθετήσει στον πόλεμο με το Ιράν μια πολιτική που βασίζεται στην εκτόξευση απειλών τις οποίες δεν δείχνει ιδιαίτερα διατεθειμένος να πραγματοποιήσει — αν βέβαια τις εννοούσε εξαρχής.
Το πρόβλημα με αυτό, όπως θα είχε επισημάνει μια παλαιότερη εκδοχή του Trump, είναι ότι κάνει χώρες όπως το Ομάν λιγότερο πιθανό να συμμορφωθούν με τις απαιτήσεις του, επειδή δεν πιστεύουν απαραίτητα ότι ο Trump είναι πρόθυμος να κάνει πράξη τις απειλές του.
Το Ιράν έχει σίγουρα υιοθετήσει αυτή τη στάση.
Μπλόφα
Το ιστορικό των μπλοφών του Trump στον πόλεμο με το Ιράν είναι πλέον αδιαμφισβήτητο.
Πριν από σχεδόν τέσσερις μήνες, ο Trump, ακόμη και σε εκείνο το πρώιμο στάδιο – λιγότερο από δύο μήνες μετά την έναρξη του πολέμου, είχε ήδη διατυπώσει πέντε απειλές κατά του Ιράν, τις οποίες τελικά δεν πραγματοποίησε.
Όλες περιλάμβαναν μια συγκεκριμένη απαίτηση και μια συγκεκριμένη προθεσμία.
Κάθε φορά, ο Trump ακύρωνε την επίθεση που είχε απειλήσει ότι θα εξαπολύσει.
Αλλά αυτό δεν συνέβαινε επειδή το Ιράν τού έδινε πράγματι αυτό που ήθελε.
Αντίθετα, συχνά συνέβαινε επειδή ο Trump υποστήριζε ότι υπήρχε κάποιος άλλος λόγος για αισιοδοξία πως μια συμφωνία βρισκόταν προ των πυλών.
Mόνιμο αδιέξοδο
Φυσικά, αυτή η αισιοδοξία αποδεικνυόταν κάθε φορά αδικαιολόγητη.
Τελικά, η εικόνα που δημιουργήθηκε ήταν ότι ο Trump απλώς αναζητούσε μια διέξοδο από τις ίδιες του τις απειλές, οι οποίες περιλάμβαναν ακόμη και τον τερματισμό του πολιτισμού του Ιράν ή πλήγματα στις υποδομές του — κάτι που θα μπορούσε ενδεχομένως να συνιστά έγκλημα πολέμου.
Και από τότε, οι φαινομενικές μπλόφες συνέχισαν να συσσωρεύονται.
Για παράδειγμα, στις 22 Ιουλίου ο Trump δήλωσε ότι για κάθε ιρανική επίθεση εναντίον πλοίου στα Στενά του Hormuz, «οι Ηνωμένες Πολιτείες θα βομβαρδίζουν και θα καταστρέφουν ΜΙΑ ΓΕΦΥΡΑ Ή ΕΝΑ ΕΡΓΟΣΤΑΣΙΟ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ».
Έκτοτε, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έχουν κατηγορήσει το Ιράν για επανειλημμένες επιθέσεις εναντίον πλοίων της Abu Dhabi National Oil Company.
Ωστόσο, δεν υπάρχει καμία ένδειξη ότι ο Trump έπληξε ιρανικές υποδομές ως αντίποινα.
Μαζικές επιθέσεις
Ο Trump έχει επίσης επανειλημμένα προαναγγείλει μαζικές επιθέσεις κατά του Ιράν χωρίς να διατυπώνει συγκεκριμένες απαιτήσεις.
Όμως αυτές οι επιθέσεις δεν έχουν ακόμη πραγματοποιηθεί.
Και υπάρχουν ερωτήματα ως προς το αν οι Ηνωμένες Πολιτείες μπορούν καν να αντέξουν το κόστος μιας τέτοιας επιχείρησης, δεδομένων των ελλείψεων στα αποθέματα πυρομαχικών τους.
Το Ιράν γνωρίζει
Υπάρχει επίσης μια στρατηγική διάσταση που αξίζει να ληφθεί υπόψη: Παρότι οι Αμερικανοί πολίτες δεν γνωρίζουν όλες τις παρασκηνιακές διαπραγματεύσεις, το Ιράν θα γνωρίζει πολλά για το κατά πόσο ο Trump έχει πράγματι υποχωρήσει σε σχέση με αυτές τις απειλές.
Υπάρχουν ελάχιστες ενδείξεις ότι το Ιράν βρισκόταν πραγματικά τόσο κοντά στο να συμφωνήσει σε οτιδήποτε όταν ο Trump έκανε πίσω από τις απειλές του, αλλά το Ιράν θα γνωρίζει σε ποιον βαθμό ο Trump υπερέβαλλε σχετικά με την υποτιθέμενη πρόοδο.
Ο Trump δεν μαθαίνει
Ακόμη κι αν πράγματι έδωσε στον Trump κάποιον λόγο να αισιοδοξεί για μια συμφωνία, το γεγονός ότι αυτή η αισιοδοξία δεν οδήγησε ποτέ σε μια βιώσιμη συμφωνία θα έπρεπε να είναι διδακτικό.
Σε κάποιο σημείο, θα ήταν λογικό να θεωρήσει κανείς ότι ο πρόεδρος των ΗΠΑ θα απαιτούσε κάτι χειροπιαστό προτού υποχωρήσει.
(Ο Trump έχει κατά καιρούς αναφερθεί στην ιδέα ότι το Ιράν μπορεί να τον παραπλανά και ότι απλώς δεν μπορεί κανείς να εμπιστευτεί τον λόγο του. Ωστόσο, δεν έχει εγκαταλείψει τις διαπραγματεύσεις).
Η ισχύς των όπλων
Η αποτελεσματικότητα των απειλών του Trump υπονομεύεται και από ένα ακόμη απλό γεγονός: Εκτοξεύει πάρα πολλές απειλές, ακόμη και εκτός του πλαισίου του πολέμου με το Ιράν.
Ο Trump έχει δείξει ότι είναι απολύτως πρόθυμος να χρησιμοποιήσει την αμερικανική στρατιωτική ισχύ κατά τη δεύτερη θητεία του — έχοντας πραγματοποιήσει πλήγματα σε επτά χώρες μέχρι στιγμής, με πιο πρόσφατη το Ιράν.
Αυτό ασφαλώς θα μπορούσε να προκαλέσει ανησυχία στο Ομάν για το τι θα μπορούσε να συμβεί αν δεν συμμορφωνόταν με την πρόσφατη απαίτησή του.
Όμως τα περισσότερα από αυτά τα πλήγματα δεν στρέφονταν κατά της κυβέρνησης που βρισκόταν στην εξουσία, αλλά κατά τρομοκρατικών οργανώσεων.
Η 7η χώρα
Και ο Trump έχει στην πραγματικότητα απειλήσει ή αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο να πλήξει ακόμη περισσότερες χώρες.
Το Ομάν είναι η έβδομη χώρα που έχει απειλήσει χωρίς να την έχει πράγματι πλήξει — τουλάχιστον μέχρι στιγμής — μαζί με τον Καναδά, την Κολομβία, την Κούβα, τη Γροιλανδία (η οποία αποτελεί τμήμα της Δανίας), το Μεξικό και τον Παναμά.
Συνολικά, αυτό σημαίνει ότι ο Trump έχει επιτεθεί ή απειλήσει μία στις 13 χώρες κατά τη δεύτερη θητεία του.
Το έχει ξαναπεί
Και το Ομάν ανήκε ήδη σε αυτή την κατηγορία πριν από τη Δευτέρα.
Τον Μάιο, ο Trump είχε πει κάτι πολύ παρόμοιο με όσα είπε τη Δευτέρα.
«Το Ομάν θα συμπεριφερθεί όπως όλοι οι υπόλοιποι, αλλιώς θα πρέπει να το ανατινάξουμε», είχε δηλώσει τότε ο Trump.
Φαίνεται ότι εκείνη η απειλή δεν είχε το επιδιωκόμενο αποτέλεσμα.
Έτσι, ο Trump απλώς πρόσθεσε άλλη μία.
Βέβαια, καμία από τις δύο δεν συνδέθηκε με κάποια συγκεκριμένη ενέργεια του Ομάν, οπότε θα είναι δύσκολο να κριθεί αν το Ομάν τού έδωσε πράγματι αυτό που ήθελε.
Η κενή απειλή
Υπάρχει, όμως, ένας πρόεδρος των ΗΠΑ που θα μπορούσε να συμβουλεύσει τον Trump ότι, όταν διατυπώνει τέτοιες απειλές, καλό θα ήταν να τις εννοεί.
Αυτός θα ήταν ο Trump μιας παλαιότερης εποχής.
Ο ίδιος κατηγορούσε τακτικά τον πρώην Πρόεδρο Barack Obama επειδή είχε θέσει μια «κόκκινη γραμμή» — ότι δηλαδή η Συρία δεν μπορούσε να χρησιμοποιήσει χημικά όπλα εναντίον του ίδιου της του λαού — και στη συνέχεια δεν ενήργησε όταν η Συρία ξεπέρασε αυτή τη γραμμή.
Στην ομιλία του στο Εθνικό Συνέδριο των Ρεπουμπλικανών το 2016, ο Trump το χαρακτήρισε «ταπείνωση», επειδή «ολόκληρος ο κόσμος ήξερε ότι δεν σήμαινε απολύτως τίποτα».
Το 2017 το χαρακτήρισε «κενή απειλή», η οποία μας κόστισε «σε πολλά άλλα μέρη του κόσμου».
Και μέχρι το 2018, ο Trump διακήρυττε με αυτοπεποίθηση την έναρξη μιας νέας εποχής στην αμερικανική εξωτερική πολιτική.
«Η σημερινή ενέργεια στέλνει ένα κρίσιμο μήνυμα: Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν διατυπώνουν πλέον κενές απειλές», δήλωσε ο Trump.
«Όταν δίνω υποσχέσεις, τις τηρώ».
Ο Trump έκανε αυτή τη δήλωση όταν απέσυρε τις Ηνωμένες Πολιτείες από τη συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.
Από τότε, όχι μόνο έχει διατυπώσει μια σειρά από κενές απειλές, αλλά τις έχει μετατρέψει σε ακρογωνιαίο λίθο της πολιτικής του απέναντι στο Ιράν.
Araghchi (ΥΠΕΞ Ιράν): Οριστικοποιούμε με το Ομάν τη διαδρομή για την ασφαλή διέλευση από το Hormuz
Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Abbas Araghchi δήλωσε ότι το Ιράν και το Ομάν οριστικοποιούν τη διαδρομή για την ασφαλή διέλευση πλοίων από τα Στενά του Hormuz.
Σύμφωνα με το πρακτορείο ειδήσεων Tasnim, ο Abbas Araghchi, συζήτησε και αντάλλαξε απόψεις με τον Τούρκο ομόλογό του σχετικά με τις διμερείς σχέσεις και τις εξελίξεις στην περιοχή.
Ο Αraghchi, παρουσιάζοντας την τελευταία κατάσταση των διμερών συνομιλιών μεταξύ Ιράν και Ομάν σχετικά με τον καθορισμό κατάλληλης διαδρομής για την ασφαλή διέλευση πλοίων από τα Στενά του Hormuz, υπογράμμισε την αποφασιστικότητα της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν να συνεχίσει αυτή τη διαδικασία.
Η Wall Street Journal, επικαλούμενη αρκετούς Αμερικανούς αξιωματούχους, ανέφερε ότι οι συνομιλίες μεταξύ Ιράν και Ομάν έχουν σημειώσει πρόοδο με στόχο να επιτραπεί η αύξηση της θαλάσσιας κυκλοφορίας στο Hormuz.
Οι αξιωματούχοι πρόσθεσαν ότι οι συνομιλίες μεταξύ Ιράν και Ομάν θα μπορούσαν να συμβάλουν στην αποκλιμάκωση των πιέσεων στις παγκόσμιες αγορές ενέργειας.
Ωστόσο, Αμερικανοί αξιωματούχοι εξέφρασαν ανησυχία για το ζήτημα, υποστηρίζοντας ότι η συμφωνία μεταξύ Ιράν και Ομάν ενδέχεται να οδηγήσει στην εδραίωση του ελέγχου της Τεχεράνης επί των Στενών του Hormuz.
Οι μαξιμαλιστικές απαιτήσεις
Ο Trump επανέλαβε με ακόμη μεγαλύτερη έμφαση τη φιλοδοξία του να καταστήσει τα Στενά του Hormuz «έδαφος των Ηνωμένων Πολιτειών», δηλώνοντας: «Τα ελέγχουμε. Τα ελέγχουμε με τον αποκλεισμό».
Σε συνέντευξή του στο Al Jazeera, ο Bryan Clark, ανώτερος ερευνητής του Hudson Institute δήλωσε ότι η απαίτηση του Trump από το Ιράν να «υψώσει τη σημαία της παράδοσης» αποτελεί μια «μαξιμαλιστική απαίτηση» και ότι και οι δύο πλευρές «απλώς διατυπώνουν θέσεις και στη συνέχεια ελπίζουν ότι η άλλη πλευρά θα υποχωρήσει».
Ο Clark δήλωσε ότι το μνημόνιο κατανόησης είναι πλέον «νεκρό γράμμα» και ότι η διπλωματική διαδικασία βρίσκεται ουσιαστικά σε αδιέξοδο, αν και Αμερικανοί συνομιλητές βρίσκονται σε επαφή με διάφορες ιρανικές παρατάξεις, συμπεριλαμβανομένων των IRGC, οι οποίοι «φαίνεται να ενισχύουν κάπως τη θέση τους».
Ο Clark δήλωσε ότι η Ουάσινγκτον έχει πλέον περιορισμένα περιθώρια να κλιμακώσει περαιτέρω τον αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών χωρίς να αντιμετωπίσει σημαντικούς κινδύνους για τις αμερικανικές δυνάμεις.
Ο Clark δήλωσε ότι κανένας πόλεμος στην ιστορία δεν έχει κερδηθεί αποκλειστικά μέσω αεροπορικής ισχύος.
Η μόνη επιλογή του Trump
Όπως ανέφερε, η μόνη στρατιωτική επιλογή που απομένει στις ΗΠΑ θα ήταν να «ανοίξουν τα Στενά του Ηormuz και να χρησιμοποιήσουν βία προκειμένου ουσιαστικά να προστατεύσουν τη ναυσιπλοΐα που διέρχεται από αυτά», κάτι που θα απαιτούσε από tiw ναυτικές και αεροπορικές δυνάμεις να υπερασπίζονται ενεργά την εμπορική κίνηση — ένα βήμα που η Ουάσινγκτον έχει μέχρι στιγμής αποφύγει.
«Δεν έχουν χρησιμοποιήσει πραγματικά πολεμικά πλοία για να προστατεύσουν τα εμπορικά πλοία που διέρχονται από τα Στενά του Ηormuz», δήλωσε ο Clark, προειδοποιώντας ότι αυτό εγκυμονεί τον κίνδυνο επανάληψης του «Πολέμου των Δεξαμενόπλοιων» της δεκαετίας του 1980, με πλοία να δέχονται επιθέσεις.
«Νομίζω ότι ένα επόμενο βήμα πέρα από αυτό θα ήταν η ανάπτυξη χερσαίων δυνάμεων, αλλά πιστεύω ότι πριν φτάσουν σε αυτό το σημείο, οι ΗΠΑ ίσως επιχειρήσουν να συνοδεύσουν, έστω και σε περιορισμένο βαθμό, ορισμένα πλοία, σε μια προσπάθεια να δείξουν στους Ιρανούς ότι στην πραγματικότητα δεν ελέγχουν τα Στενά του Ηormuz», πρόσθεσε ο αναλυτής.
Ο Clark προέβλεψε ότι η αντιπαράθεση θα καταλήξει τελικά σε μια κατάσταση όπου «οι Ιρανοί και οι Υεμενίτες θα ελέγχουν τα Στενά μέσω κάποιου είδους συμφωνίας για την καταβολή τέλους», αφήνοντας την Ουάσινγκτον να αναζητά «κάποιο είδος προσχήματος που θα της επιτρέψει τουλάχιστον να υποστηρίξει ότι έλυσε το ζήτημα με τρόπο που δεν βλάπτει τα συμφέροντα των ΗΠΑ».
Περιορισμένη η κίνηση στο Hormuz
Τα στοιχεία για τη ναυσιπλοΐα δείχνουν ότι η κίνηση μέσω των Στενών του Hormuz παρέμεινε σε μονοψήφιο αριθμό χθες Δευτέρα 17 Αυγούστου, παρά τη μικρή αύξηση σε σχέση με το Σαββατοκύριακο, καθώς οι ειρηνευτικές συνομιλίες μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν έχουν περιέλθει σε αδιέξοδο, σύμφωνα με το Reuters.
Επικαλούμενο προκαταρκτικά στοιχεία της εταιρείας παρακολούθησης πλοίων Kpler, το Reuters ανέφερε ότι έξι εμπορικά πλοία διέσχισαν τη θαλάσσια οδό τη Δευτέρα, τρία εισερχόμενα στον Κόλπο και τρία εξερχόμενα, σε σύγκριση με μέσο όρο περίπου 11 πλοίων κατά τις προηγούμενες 10 ημέρες. Η κίνηση είχε μειωθεί στα τρία πλοία το Σάββατο και μόλις στα δύο την Κυριακή.
Σύμφωνα με τα στοιχεία, δεν καταγράφηκε η διέλευση κανενός υπερδεξαμενόπλοιου ούτε πλοίου μεταφοράς υγροποιημένου φυσικού αερίου από το στενό πέρασμα.
Η Kpler επισήμανε ότι ορισμένα πλοία ενδέχεται να διασχίζουν τη θαλάσσια οδό με απενεργοποιημένους τους αναμεταδότες τους και, ως εκ τούτου, να μην περιλαμβάνονται στην καταμέτρηση.
Chris Murphy (Γερουσία ΗΠΑ): Δεν έχουμε κανένα μέτρο πίεσης στο Ιράν για το πυρηνικό του πρόγραμμα
Ο Αμερικανός γερουσιαστής Chris Murphy άσκησε δριμεία κριτική στην προσέγγιση της κυβέρνησης Trump στο ζήτημα του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν.
«Είναι απολύτως ξεκάθαρο ότι αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει κανένας δρόμος για να πειστεί το Ιράν να εγκαταλείψει το πυρηνικό του πρόγραμμα», έγραψε ο Murphy στο X.
«Παίζουν με τον Trump και τις διπλωματικές του κινήσεις», ανέφερε ο γερουσιαστής των Δημοκρατικών.
«Γνωρίζουν ότι μπορούν να εξασφαλίσουν πλήρη άρση των κυρώσεων και την αποδέσμευση όλων των παγωμένων κεφαλαίων τους χωρίς να κάνουν ούτε μία παραχώρηση στο πυρηνικό ζήτημα» υπογράμμισε ο Murphy.
