Από την «Επανάσταση των Φλαμίνγκο» μέχρι τις μαζικές φοιτητικές κινητοποιήσεις και τις βίαιες συγκρούσεις στους δρόμους των Τιράνων, η Αλβανία βιώνει μια περίοδο έντονης κοινωνικής και πολιτικής αναταραχής.
Με αφορμή τις εξελίξεις, που εντάσσονται σε ένα ευρύτερο κύμα κοινωνικών αντιδράσεων σε ευρωπαϊκές χώρες, ο δημοσιογράφος και παρουσιαστής Ρούντ Χίζμο, ο οποίος ζει και εργάζεται στα Τίρανα, μιλά στην Αλεξάνδρα Τάνκα και επιχειρεί να εξηγήσει τι βρίσκεται πίσω από την οργή των πολιτών και γιατί η χώρα μοιάζει να έχει οδηγηθεί σε αδιέξοδο.
Η οργή ξεπερνά τον Έντι Ράμα
Όπως εξηγεί, η αφορμή για την έναρξη των κινητοποιήσεων ήταν το «Κίνημα των Φλαμίνγκο», που στράφηκε εναντίον της αμφιλεγόμενης τουριστικής επένδυσης που συνδέεται με τον Τζάρεντ Κούσνερ. Ωστόσο, η δυσαρέσκεια είχε πολύ βαθύτερες ρίζες.
Η οικονομική ανισότητα, η διαφθορά, η συγκέντρωση οικονομικής ισχύος σε λίγα χέρια και η αίσθηση ότι οι νέοι δεν έχουν μέλλον στη χώρα τους αποτελούν, σύμφωνα με τον ίδιο, τους βασικούς παράγοντες που οδήγησαν χιλιάδες ανθρώπους στους δρόμους.
«Δεν είναι δύο διαφορετικές διαδηλώσεις, δηλαδή η διαδήλωση των φοιτητών και η διαδήλωση του Φλαμίνγκο. Είναι η ίδια διαδήλωση, η οποία πήρε άλλη μορφή», επισημαίνει.
Ο Χίζμο εξηγεί ότι έπειτα από περίπου τέσσερις μήνες κυρίως ειρηνικών κινητοποιήσεων, χωρίς την ανταπόκριση που ανέμεναν οι διαδηλωτές, η επιστροφή των νέων και των φοιτητών το φθινόπωρο σηματοδότησε μια νέα, πιο συγκρουσιακή φάση.
«Θέλουν να φύγει ο Ράμα, αλλά δεν υπάρχει εναλλακτική»
Το κεντρικό αίτημα των διαδηλωτών είναι πλέον η παραίτηση του Έντι Ράμα. Ωστόσο, σύμφωνα με τον δημοσιογράφο, πίσω από αυτό το αίτημα βρίσκεται ένα ακόμη μεγαλύτερο πρόβλημα: η απουσία μιας αξιόπιστης πολιτικής εναλλακτικής.
Όπως υποστηρίζει, μεγάλο μέρος των νέων απορρίπτει όχι μόνο τον Ράμα, αλλά και τον ηγέτη της αντιπολίτευσης, Σαλί Μπερίσα, χωρίς να έχει διαμορφωθεί μια κοινά αποδεκτή πρόταση για την επόμενη ημέρα.
«Δεν υπάρχει πλάνο. Αυτό είναι το πρόβλημα», τονίζει, περιγράφοντας ένα κίνημα χωρίς ενιαία ηγεσία και συγκεκριμένο σχέδιο πολιτικής μετάβασης.
Για τον ίδιο, το πρόβλημα δεν περιορίζεται στα πρόσωπα. Θεωρεί ότι το εκλογικό και πολιτικό σύστημα ευνοεί τα μεγάλα κόμματα, αναπαράγοντας τις ίδιες παθογένειες και περιορίζοντας τις δυνατότητες ουσιαστικής αλλαγής.
«Το πρόβλημα είναι το σύστημα, δεν είναι τα ονόματα», σημειώνει χαρακτηριστικά.
Ο φόβος για νέα κλιμάκωση
Ο Χίζμο εκτιμά ότι η παραίτηση του Ράμα είναι εξαιρετικά απίθανη, καθώς ο πρωθυπουργός επικαλείται την εκλογική του νομιμοποίηση και την ανάγκη να συνεχιστεί η ευρωπαϊκή πορεία της Αλβανίας.
Την ίδια στιγμή, εκφράζει την ανησυχία του για την κλιμάκωση της βίας, τις συγκρούσεις με την αστυνομία και τον κίνδυνο να χαθούν ανθρώπινες ζωές. Περιγράφει επίσης τις επιπτώσεις στην καθημερινότητα, με επιχειρήσεις να κλείνουν υπό τον φόβο επεισοδίων και την αβεβαιότητα να μεγαλώνει.
Παρότι αναγνωρίζει τη δυσαρέσκεια των διαδηλωτών, επιμένει ότι η διέξοδος πρέπει να αναζητηθεί μέσα από τις δημοκρατικές διαδικασίες και την ουσιαστική αλλαγή του πολιτικού συστήματος.
Το ερώτημα,σύμφωνα με όσα περιγράφει ο Χίζμο, παραμένει ανοιχτό: Μπορεί η κοινωνική οργή να μετατραπεί σε πολιτική αλλαγή ή η Αλβανία θα παραμείνει εγκλωβισμένη ανάμεσα σε μια κυβέρνηση που αρνείται να αποχωρήσει και ένα κίνημα που δεν έχει ακόμη διαμορφώσει την πρόταση για την επόμενη ημέρα;
Πώς ξεκίνησαν οι κινητοποιήσεις και τι συμβαίνει σήμερα στην Αλβανία
Υπενθυμίζεται ότι οι διαδηλώσεις στην Αλβανία ξεκίνησαν στα τέλη Μαΐου του 2026, με αφορμή τα σχέδια για μεγάλες τουριστικές επενδύσεις σε παράκτιες και προστατευόμενες περιοχές της χώρας, μεταξύ των οποίων και η επένδυση που συνδέεται με τον Τζάρεντ Κούσνερ, γαμπρό του Ντόναλντ Τραμπ. Το κίνημα των «Φλαμίνγκο» εξελίχθηκε σταδιακά σε ένα ευρύτερο κίνημα διαμαρτυρίας κατά της κυβέρνησης Έντι Ράμα.
Στις 13 Οκτωβρίου, με την ενεργή συμμετοχή μαθητών και φοιτητών, οι κινητοποιήσεις πήραν νέα τροπή. Στα αιτήματα προστέθηκαν η μείωση του κόστους σπουδών, η βελτίωση των συνθηκών εκπαίδευσης και η αντιμετώπιση της ανεργίας και της διαφθοράς.
Οι διαδηλώσεις κλιμακώθηκαν με συγκρούσεις μεταξύ διαδηλωτών και αστυνομικών, χρήση δακρυγόνων και αντλιών νερού, τραυματισμούς, συλλήψεις και καταστροφές σε δημόσια κτίρια και επιχειρήσεις. Οι κινητοποιήσεις επεκτάθηκαν και εκτός Τιράνων.
Ο Έντι Ράμα απορρίπτει το αίτημα παραίτησής του, δηλώνοντας πρόθυμος για διάλογο, αλλά επιμένοντας ότι η χώρα πρέπει να συνεχίσει την ευρωπαϊκή της πορεία. Την ίδια ώρα, οι διαδηλωτές ζητούν πολιτική αλλαγή, χωρίς ωστόσο να έχει αναδειχθεί μια κοινά αποδεκτή εναλλακτική για την επόμενη ημέρα.
