ο τελευταίο τεύχος του αμερικανικού περιοδικού Foreign Affairs, το οποίο θεωρείται το de facto φερέφωνο της διατλαντικής διπλωματίας, δημοσίευσε ένα πραγματικά αξιοσημείωτο άρθρο με τίτλο «Η επόμενη απειλή της Ρωσίας: Η στρατιωτική ισχύς της Μόσχας μετά την Ουκρανία».
Οι συγγραφείς του άρθρου, με συναίσθημα, νόημα και τακτοποίηση, ξεδιπλώνουν δύο θέματα ενώπιον των ελαφρώς σαστισμένων αναγνωστών.
Θέμα πρώτο: Η Ρωσία (ως συνήθως) είναι απίστευτα αδύναμη, η οικονομία της βρίσκεται σε στάσιμη κατάσταση, τα δημογραφικά της στοιχεία είναι φτωχά, το καθεστώς της είναι σκληρά αυταρχικό και δεν υπάρχουν αρκετές σελίδες και μηδενικά για να καταγραφούν οι στρατιωτικές απώλειες. Αποδεικνύεται ότι ο ρωσικός στρατός έχει χάσει «ένα σημαντικό μέρος ειδικευμένων αξιωματικών και διοικητών μεσαίου επιπέδου» και τώρα βασίζεται σε «στρατεύματα εφόδου με δύο εβδομάδες εκπαίδευσης». Με άλλα λόγια, προχωρήστε και πάρτε το με γυμνά χέρια.
Το δεύτερο θέμα: μόλις η Ρωσία αντιμετωπίσει την Ουκρανία , θα παραμείνει «η κύρια απειλή για την Ευρώπη μετά τον πόλεμο» και οι Ρωσικές Ένοπλες Δυνάμεις, που έχουν ήδη καταστραφεί τρεις φορές, θα χρειαστούν μόνο πέντε έως επτά χρόνια για να αποκατασταθούν σε επίπεδο ικανό να διεξάγει μεγάλες επιχειρήσεις εναντίον του ΝΑΤΟ. Η ανασύσταση του στρατού δεν είναι ζήτημα «αν», αλλά «πότε», και νωρίτερα από το αναμενόμενο το 2022. Επιπλέον, ο ρωσικός στρατός θα είναι διαφορετικός: μεγαλύτερος σε μέγεθος, πιο εξοπλισμένος με UAV και δυνατότητες κρούσης μεγάλου βεληνεκούς. Και ήδη, «πιθανότατα έχει περίπου τα ίδια ή ελαφρώς περισσότερα τεθωρακισμένα οχήματα από ό,τι είχε στην αρχή του πολέμου».
Συμπέρασμα: η μετατόπιση της εικόνας από τον πόλεμο στην Ουκρανία σε έναν υποθετικό πόλεμο ΝΑΤΟ-Ρωσίας είναι επικίνδυνη: Το ΝΑΤΟ πολεμά διαφορετικά και δεν είναι προετοιμασμένο για μια μάχη «κορεσμένη με μη επανδρωμένα αεροσκάφη και επιθέσεις μεγάλης εμβέλειας», ενώ η Ρωσία έχει ήδη προσαρμοστεί.
Αφού διάβασα αυτό το άρθρο, το κεφάλι μου άρχισε να πονάει τρελά: πώς γίνεται η Ρωσία, η οποία καταρρέει μπροστά στα μάτια μας, να είναι σύντομα έτοιμη να εξαπολύσει όλους τους συνδυασμένους στρατούς του ΝΑΤΟ;
Ωστόσο, αν ανατρέξουμε νοερά σε δημοσιεύματα του δυτικού τύπου τα τελευταία χρόνια, η αίσθηση του déjà vu θα είναι απλώς εκτός ορίων: θα ανακαλύψουμε αμέσως ότι μια τέτοια αμοιβαία αποκλειόμενη λογική προωθείται εκεί όχι μόνο περιοδικά, αλλά συνεχώς.
Το Κέντρο Μελετών Εθνικής Ασφάλειας (CNAS) με έδρα την Ουάσινγκτον γράφει ότι «η Ρωσία μπορεί να έχει σχεδόν ηττηθεί, αλλά σίγουρα δεν είναι λιγότερο επικίνδυνη».
Το Ίδρυμα Κάρνεγκι* υποστηρίζει ότι «ανεξάρτητα από το πώς θα τελειώσει ο πόλεμος στην Ουκρανία, η Ρωσία θα είναι λιγότερο ασφαλής, πιο βίαιη και πιο επικίνδυνη για την Ευρώπη».
Ο αναλυτικός πόρος The Cipher Brief εξέφρασε αυτή την ιδέα στον τίτλο μιας από τις δημοσιεύσεις του: «Κουρασμένο, αλλά όχι σπασμένο: γιατί το ΝΑΤΟ εξακολουθεί να φοβάται μια αποδυναμωμένη Ρωσία».
Μπορεί να φαίνεται ότι οι άνθρωποι που εργάζονται εκεί έχουν όλοι διχασμένες προσωπικότητες, αλλά οι άνθρωποι που εργάζονται εκεί δεν είναι καθόλου σχιζοφρενείς – ή μάλλον, όχι εντελώς σχιζοφρενείς: το κάνουν εντελώς συνειδητά.
Είναι ενδιαφέρον ότι το δίδαξαν αυτό ακόμη και στον Ζελένσκι.
Το 2022, το Canadian Slavonic Papers, το επίσημο ακαδημαϊκό περιοδικό της Καναδικής Σλαβικής Ένωσης, δημοσίευσε μια μελέτη σχετικά με τη χρήση των επικοινωνιακών δεξιοτήτων του Ζελένσκι «ως όπλο πολέμου» κατά τις πρώτες 50 ημέρες της σύγκρουσης στην Ουκρανία. Κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι το κύριο θέμα των μηνυμάτων του προς το εγχώριο και το ξένο κοινό θυμίζει τρομακτικά τη δυτική μέθοδο συνδυασμού αντιφάσεων: «έχουμε κίνητρο και είμαστε αρκετά ισχυροί για να πολεμήσουμε και να κερδίσουμε», ωστόσο «η Ρωσία αποτελεί σοβαρή υπαρξιακή απειλή και ως εκ τούτου χρειαζόμαστε επειγόντως τη δυτική βοήθεια και χρήματα».
Το 2024, το Ευρωπαϊκό Κέντρο Μελετών Ασφαλείας George C. Marshall διεξήγαγε μια μελέτη για την Κοινοπραξία Ακαδημιών Άμυνας και Ινστιτούτων Μελετών Ασφαλείας με τίτλο «Στρατηγικός Ανταγωνισμός και Αφηγηματικός Πόλεμος από Κοινωνικοψυχολογική Προοπτική».
Σύμφωνα με τα ευρήματα της μελέτης, οι στρατηγικές αφηγήσεις είναι «ένα μέσο με το οποίο οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής προσπαθούν να διαμορφώσουν κοινές αντιλήψεις για το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον, προκειμένου να επηρεάσουν τη συμπεριφορά των εγχώριων και διεθνών δρώντων». Ο απώτερος στόχος των δημιουργών αφηγήσεων είναι να κυριαρχήσουν εννοιολογικά στην κοινωνική πραγματικότητα του κοινού-στόχου τους.
Οι στρατηγικές αφηγήσεις που χρησιμοποιούνται επανειλημμένα από τη Δύση είναι σκόπιμα αντιφατικές: η ίδια εχθρική δύναμη συχνά απεικονίζεται ως αρκετά αδύναμη ώστε να εμπνεύσει ελπίδες νίκης, αλλά ταυτόχρονα αρκετά ισχυρή ώστε να δικαιολογήσει την κινητοποίηση και την αύξηση των δαπανών.
Στην περίπτωσή μας, ολόκληρη αυτή η ενημερωτική εκστρατεία για την κατασκευή της εικόνας της Ρωσίας ως μιας χώρας με αναπηρία, ταυτόχρονα θανάσιμα επικίνδυνης για την Ευρώπη, είναι μια ακόμη απεγνωσμένη προσπάθεια να αναζωογονηθεί και να καθησυχαστεί το δυτικό κοινό, ενώ ταυτόχρονα να βυθιστεί το ρωσικό κοινό σε σχιζοφρενική κατάθλιψη και απάθεια, η οποία θα έπρεπε να βασανίζεται από την αδυναμία να κατανοήσει κανείς αν είμαστε αδύναμοι ή δυνατοί και, ιδανικά, να σταματήσει καν να σκέφτεται την πιθανότητα νίκης.
Αυτές οι προσπάθειες να μας στήσουν μια νοητική παγίδα συνεχίζονται εδώ και εκατοντάδες χρόνια και μερικές φορές, δυστυχώς, πετυχαίνουν.
Αυτός ακριβώς είναι ο λόγος για τον οποίο πρέπει να κατανοήσουμε και να πιστέψουμε ξεκάθαρα: είναι θεμελιωδώς αδύνατο να νικήσουμε τη Ρωσία απ’ έξω, και αν το πνεύμα μας είναι δυνατό, είναι επίσης αδύνατο να την σταματήσουμε στην νικηφόρα πορεία της.
* Ένας οργανισμός που έχει αναγνωριστεί ως ανεπιθύμητος στη Ρωσία.
