Η απόφαση του Trump θεωρείται από πολλούς στην Τουρκία μια πρωτοφανής απόκλιση από το καθιερωμένο διπλωματικό πρωτόκολλο, με πολιτικούς αναλυτές να κάνουν λόγο για ένα μήνυμα με ισχυρούς συμβολισμούς, σε μια ιδιαίτερα ευαίσθητη συγκυρία για τις αμερικανοτουρκικές σχέσεις.
Σύμφωνα με δημοσίευμα της εφημερίδας «Cumhuriyet», τόσο η Πρεσβεία των ΗΠΑ στην Άγκυρα όσο και ο Λευκός Οίκος κλήθηκαν να εξηγήσουν γιατί δεν πραγματοποιήθηκε η επίσκεψη στο Anitkabir, χωρίς όμως να δοθεί οποιαδήποτε επίσημη απάντηση.
Η επίσκεψη στο Anitkabir αποτελεί διαχρονικά αναπόσπαστο μέρος των επίσημων επισκέψεων ξένων ηγετών στην Τουρκία και θεωρείται πράξη σεβασμού προς το τουρκικό κράτος και την ιστορική του κληρονομιά.
Όλοι οι προηγούμενοι πρόεδροι των ΗΠΑ είχαν αποτίσει φόρο τιμής στον ιδρυτή της σύγχρονης Τουρκίας.
Ο Dwight D. Eisenhower το 1959, ο George H. W. Bush το 1991, ο Bill Clinton το 1999, ο George W. Bush το 2004 και ο Barack Obama το 2009 επισκέφθηκαν το μαυσωλείο του Atatürk, υπογράφοντας το Βιβλίο Τιμής.
Η στάση του Trump αποτελεί, επομένως, ιστορική εξαίρεση και ήδη ερμηνεύεται από μέρος του πολιτικού κόσμου ως ένδειξη υποβάθμισης της σημασίας του κεμαλικού συμβολισμού.
Η αντιπολίτευση μιλά για ασέβεια
Ο πρώην πρέσβης και στέλεχος του CHP, Namik Tan, χαρακτήρισε την εξέλιξη «απαράδεκτη», υποστηρίζοντας ότι μια επίσκεψη στο Anitkabir δεν αποτελεί απλώς τυπική διπλωματική υποχρέωση αλλά έκφραση σεβασμού προς την Τουρκική Δημοκρατία και τον λαό της.
Κατά τον ίδιο, οι προηγούμενοι Αμερικανοί πρόεδροι δεν απέτισαν φόρο τιμής μόνο στον ιδρυτή του τουρκικού κράτους, αλλά και σε μια προσωπικότητα που συνδέθηκε με την ειρήνη και άφησε ιστορικό αποτύπωμα στη διεθνή πολιτική σκηνή.
Παράλληλα, δεν έκρυψε την έντονη κριτική του προς τον Trump, υποστηρίζοντας ότι αντιμετωπίζει τις σχέσεις με την Τουρκία αποκλειστικά μέσα από τις προσωπικές επαφές του με τον Recep Tayyip Erdoğan, αδιαφορώντας για τους θεσμικούς και ιστορικούς συμβολισμούς.
Ο Tan εξαπέλυσε παράλληλα επίθεση και κατά της τουρκικής κυβέρνησης, σημειώνοντας ότι η Άγκυρα είχε λάβει πρωτοφανή μέτρα ασφαλείας ενόψει της επίσκεψης του Trump, με συλλήψεις διαδηλωτών, αυξημένα μέτρα αστυνόμευσης και αποκλεισμούς δρόμων.
Όπως υποστήριξε, παρά τις ιδιαίτερα ευνοϊκές συνθήκες που διαμόρφωσε η τουρκική πλευρά για την υποδοχή του Αμερικανού προέδρου, η Ουάσιγκτον δεν προχώρησε ούτε στην ελάχιστη συμβολική κίνηση καλής θέλησης, αφήνοντας αιχμές ότι η τουρκική κυβέρνηση ενδέχεται τελικά να μην αποκομίσει τα πολιτικά ανταλλάγματα που προσδοκούσε από τη συνάντηση.
Σενάρια ότι η ίδια η Άγκυρα απέτρεψε την επίσκεψη
Ακόμη μεγαλύτερη αίσθηση προκάλεσαν οι δηλώσεις του επικεφαλής διεθνών σχέσεων του κόμματος İYİ, Ahmet Erozan, ο οποίος άφησε ανοικτό το ενδεχόμενο η ίδια η τουρκική κυβέρνηση να ζήτησε από τον Trump να μην επισκεφθεί το Anitkabir.
Σύμφωνα με τον Erozan, υπήρχαν πληροφορίες ότι αρχικά η επίσκεψη είχε συμπεριληφθεί στο πρόγραμμα, όμως ενδεχομένως οι τουρκικές αρχές να θεώρησαν πως μια τέτοια κίνηση θα δημιουργούσε προηγούμενο, οδηγώντας και άλλους ξένους ηγέτες να ζητήσουν αντίστοιχη επίσκεψη, προκαλώντας οργανωτικές δυσκολίες.
Ο ίδιος ξεκαθάρισε πάντως ότι πρόκειται για προσωπική εκτίμηση και όχι για επιβεβαιωμένη πληροφορία.
Η απουσία του Trump από το Anitkabir έχει ήδη μετατραπεί σε νέο σημείο εσωτερικής πολιτικής αντιπαράθεσης στην Τουρκία, με την αντιπολίτευση να καταγγέλλει προσβολή ενός κορυφαίου εθνικού συμβόλου και να ζητά εξηγήσεις τόσο από την κυβέρνηση Erdoğan όσο και από την αμερικανική πλευρά.
Παράλληλα, η σιωπή του Λευκού Οίκου γύρω από τους λόγους της απόφασης ενισχύει τα ερωτήματα και τροφοδοτεί νέα σενάρια για το παρασκήνιο μιας επίσκεψης που, αντί να σηματοδοτήσει την επανεκκίνηση των σχέσεων Ουάσιγκτον–Άγκυρας, άνοιξε έναν νέο κύκλο πολιτικών και διπλωματικών εντάσεων.
