Σε τροχιά επανεκκίνησης εισέρχεται η Ομάδα Βίσεγκραντ (V4), καθώς ο νέος πρωθυπουργός της Ουγγαρίας, Πέτερ Μαγιάρ, φιλοξένησε την πρώτη σύνοδο κορυφής του σχήματος μετά από δύο χρόνια.
Η αναβίωση της περιφερειακής συνεργασίας της Κεντρικής Ευρώπης αποτελεί έναν από τους κεντρικούς στόχους της νέας ουγγρικής εξωτερικής πολιτικής, με σκοπό την ενίσχυση της επιρροής της Βουδαπέστης, της Βαρσοβίας, της Μπρατισλάβας και της Πράγας εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Κατά την προηγούμενη περίοδο, οι διαφορετικές προσεγγίσεις της κυβέρνησης του Βίκτορ Όρμπαν, κυρίως σε θέματα εξωτερικής πολιτικής, είχαν οδηγήσει σε προσωρινή κάμψη των κοινών πρωτοβουλιών του σχήματος.
Η γεωπολιτική συγκυρία και η ανάγκη συντονισμού
Η σύνοδος κορυφής πραγματοποιήθηκε στο Ανάκτορο Γκρασάλκοβιτς με τη συμμετοχή των πρωθυπουργών της Τσεχίας, Αντρέι Μπάμπις, της Πολωνίας Ντόναλντ Τουσκ και της Σλοβακίας, Ρόμπερτ Φίτσο, οι οποίοι ανταποκρίθηκαν θετικά στο κάλεσμα του Μαγιάρ. Η προηγούμενη συνάντηση των ηγετών, τον Φεβρουάριο του 2024 στην Πράγα, είχε αναδείξει σημαντικές αποκλίσεις μεταξύ των τεσσάρων πρωτευουσών, ιδίως όσον αφορά τη διαχείριση του πολέμου στην Ουκρανία και τις σχέσεις με τη Μόσχα.
Παρά τις υφιστάμενες πολιτικές διαφορές, η παρούσα συγκυρία κατέδειξε ότι η απουσία περιφερειακού συντονισμού είχε υψηλό κόστος για τις τέσσερις κυβερνήσεις κατά τις διαπραγματεύσεις στις Βρυξέλλες, γεγονός που αποτυπώθηκε στη δήλωση του Μαγιάρ: «Μας ενώνουν πολύ περισσότερα από όσα μας χωρίζουν».
Οικονομικό εκτόπισμα και ιστορική διαδρομή
Η Ομάδα Βίσεγκραντ ιδρύθηκε το 1991 με σκοπό τον συντονισμό των χωρών για την ένταξή τους στην ΕΕ, η οποία ολοκληρώθηκε το 2004. Το 2015 το μπλοκ διαδραμάτισε κεντρικό ρόλο με την κοινή, αυστηρή στάση του απέναντι στη μεταναστευτική κρίση και τις ποσοστώσεις ανακατανομής, διαμορφώνοντας μια τάση που παραμένει ισχυρή στην ευρωπαϊκή πολιτική.
Σήμερα, εάν η V4 αποτελούσε ενιαία οντότητα, θα ήταν η τέταρτη μεγαλύτερη οικονομία της ΕΕ, διαθέτοντας:
-
Συνολικό πληθυσμό που προσεγγίζει τα 65 εκατομμύρια κατοίκους.
-
Ισχυρή βιομηχανική βάση με κομβική θέση στις ευρωπαϊκές αλυσίδες εφοδιασμού.
-
Κινητήριο άξονα τη συνεργασία μεταξύ του Πολωνού πρωθυπουργού Ντόναλντ Τουσκ και του Πέτερ Μαγιάρ.
Η κοινή ατζέντα απέναντι στις Βρυξέλλες
Η θεματολογία της συνόδου επικεντρώθηκε στη διαμόρφωση κοινής γραμμής απέναντι στις ευρωπαϊκές θεσμικές αποφάσεις. Οι τέσσερις χώρες διατηρούν σταθερή τη θέση τους κατά του νέου Συμφώνου Μετανάστευσης της ΕΕ και των παραμέτρων της Πράσινης Συμφωνίας, ενώ επιδιώκουν συντονισμό για την ενεργειακή πολιτική, τη χρηματοδότηση της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής και τον νέο μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της Ένωσης.
Στο πεδίο της ευρωπαϊκής διεύρυνσης, εκφράζουν τη στήριξή τους για την ένταξη των Δυτικών Βαλκανίων, ενώ θέτουν αυστηρές προϋποθέσεις για την αντίστοιχη πορεία της Ουκρανίας. Αν και εξετάζονται προοπτικές μελλοντικής διεύρυνσης του σχήματος προς χώρες όπως η Αυστρία και η Ρουμανία, προτεραιότητα δίνεται στην παρούσα φάση στη σταθεροποίηση της V4, της οποίας την εκ περιτροπής προεδρία αναλαμβάνει από την 1η Ιουλίου η Σλοβακία.
