Η συζήτηση για τη Ρωσία και την Ουκρανία, που διεξήχθη χωρίς συμβούλους ή ακόμη και κινητά τηλέφωνα λόγω της ευαισθησίας του θέματος, διήρκεσε δύο ώρες περισσότερο από το προγραμματισμένο
Σε ένα πρωτοφανές πεδίο μάχης μετατράπηκε η Σύνοδος Κορυφής στις Βρυξέλλες, με τα κινητά τηλέφωνα να μένουν εκτός αίθουσας και τις ισορροπίες στην Ευρωπαϊκή Ένωση να τινάζονται στον αέρα. Emmanuel Macron και Friedrich Merz ηγήθηκαν μιας σφοδρής επίθεσης κατά του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, António Costa, «μπλοκάροντας» τις μυστικές διπλωματικές επαφές που είχε ανοίξει ο τελευταίος με το Κρεμλίνο. Η μαραθώνια και γεμάτη ένταση συνεδρίαση έφερε στο φως τα τρία βαθιά διχασμένα «στρατόπεδα» που διεκδικούν πλέον το ποιος θα έχει τον πρώτο λόγο στις μελλοντικές διαπραγματεύσεις με τον Vladimir Putin.
Το «μέτωπο» Macron και Merz
Σύμφωνα με τις πληροφορίες του Politico, ο Γάλλος πρόεδρος, Emmanuel Macron, και ο Γερμανός καγκελάριος, Friedrich Merz στράφηκαν κατά της ΕΕ επειδή άνοιξε διαύλους επικοινωνίας με τον Ρώσο πρόεδρο, Vladimir Putin, φέρνοντας τους ηγέτες των δύο μεγαλύτερων χωρών της Ευρώπης σε πορεία σύγκρουσης με ένα μεγάλο μέρος του υπόλοιπου μπλοκ.
Σε μια απροσδόκητα τεταμένη νυχτερινή Σύνοδο Κορυφής στις Βρυξέλλες -την πρώτη από το 2010 χωρίς τον επί χρόνια αντιρρησία πρώην πρωθυπουργό της Ουγγαρίας, Viktor Orbán– ο Γάλλος πρόεδρος και ο Γερμανός καγκελάριος περιφρόνησαν τις προσπάθειες του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, António Costa (ο οποίος ενεργεί εξ ονόματος και των 27 κυβερνήσεων), να προσεγγίσει το Κρεμλίνο, σύμφωνα με πέντε διπλωμάτες και αξιωματούχους της ΕΕ που ενημερώθηκαν για την κεκλεισμένων των θυρών συζήτηση. Αξιοσημείωτο είναι ότι άλλοι ηγέτες πήραν το μέρος του Costa.
Οι συγκρούσεις αυτές φέρνουν στο φως την υποβόσκουσα ένταση στην καρδιά της ΕΕ σχετικά με την προσέγγισή της Ρωσίας και το ποιος πρέπει να μιλά εκ μέρους της Ευρώπης.
Ηγέτες από μερικές από τις πιο σθεναρά αντιρωσικές χώρες, καθώς και από τη Δανία και την Ολλανδία, συσπειρώθηκαν στο πλευρό των Macron και Merz, με ορισμένους να εκφράζουν πρωτοφανή οργή προς τον Costa, δήλωσαν τρεις από τους αξιωματούχους.
«Η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν μπορεί να αναλάβει τον ρόλο του μεσολαβητή σε αυτές τις διαπραγματεύσεις», δήλωσε ο πρωθυπουργός της Εσθονίας, Kristen Michal, στο Politico. «Οι εισηγήσεις ότι χρειάζονται εναλλακτικοί δίαυλοι ή παρασκήνιακες διπλωματικές οδοί είναι λανθασμένες… Η ιστορία προσφέρει μια σαφή προειδοποίηση για τις προσπάθειες επιδίωξης εναλλακτικών διαπραγματευτικών πλαισίων με δικτάτορες».
Η ΕΕ συζητά εδώ και μήνες τι είδους επικοινωνία, αν υπάρχει, θα πρέπει να έχει με τον Putin και, αν ναι, ποιος θα πρέπει να ηγηθεί αυτής. Η επείγουσα ανάγκη αυξήθηκε από τότε που ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Donald Trump, κατέληξε σε μια προσωρινή ειρηνευτική συμφωνία με το Ιράν και άφησε να εννοηθεί στη σύνοδο κορυφής της G7 στη Γαλλία νωρίτερα αυτή την εβδομάδα ότι η προσοχή του στρέφεται ξανά στην Ουκρανία.
Ο διευθυντής του γραφείου του Costa, Pedro Lourtie, επικοινώνησε με αξιωματούχους στη Μόσχα δύο φορές τις τελευταίες εβδομάδες, δήλωσαν πέντε αξιωματούχοι. Με τις προσπάθειες υπό την ηγεσία των ΗΠΑ για τον τερματισμό του πολέμου της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας να φαίνονται σε αδιέξοδο, οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες εμφανίζονται διχασμένες ως προς το πόσο πρέπει να δώσουν προτεραιότητα στη διπλωματία έναντι της παροχής βοήθειας στην Ουκρανία για να κερδίσει στο πεδίο της μάχης.
Αποκατάσταση της τάξης
Η συζήτηση το βράδυ της Πέμπτης (18/6/2026) για τη Ρωσία και την Ουκρανία -η οποία διεξήχθη χωρίς συμβούλους ή ακόμη και κινητά τηλέφωνα λόγω της ευαισθησίας του θέματος, και διήρκεσε δύο ώρες περισσότερο από το προγραμματισμένο- αποκάλυψε την εμφάνιση δύο κύριων στρατοπέδων.
Η θέση των Macron και Merz είναι ότι δεν είναι η κατάλληλη στιγμή για συνομιλίες με τον Putin, και όταν έρθει αυτή η στιγμή, η ομάδα «E3» (Γαλλία, Γερμανία και Ηνωμένο Βασίλειο) θα πρέπει να αναλάβει τα ηνία.
«Νομίζω ότι ο [Γάλλος] πρόεδρος αποκατέστησε την τάξη και έβαλε τα πράγματα στη σωστή σειρά», δήλωσε Γάλλος κυβερνητικός αξιωματούχος, αφήνοντας να εννοηθεί ότι ο Macron παρουσίασε τα επιχειρήματά του στον Costa κατά τη διάρκεια της Συνόδου Κορυφής.
Άλλοι ηγέτες -«ένας τεράστιος αριθμός», σύμφωνα με αξιωματούχο χώρας της ΕΕ- πήραν την αντίθετη στάση, λέγοντας ότι αυτός είναι ο ρόλος της ΕΕ και στηρίζοντας τον Costa.
«Το πρώτο ερώτημα είναι αν ο Putin θέλει να διαπραγματευτεί. Μέχρι τότε… κανείς άλλος εκτός από τον Costa δεν μπορεί να εκπροσωπήσει την Ευρωπαϊκή Ένωση», δήλωσε ο Βέλγος πρωθυπουργός Bart De Wever στο Politico κατά την έξοδό του από τις συνομιλίες. «Αν [ο Putin] δείξει προθυμία για διαπραγμάτευση, τότε πιστεύω ότι θα πρέπει να αποφασίσουμε ξανά πώς θα προχωρήσουμε».
Σε όλους τους αξιωματούχους και διπλωμάτες δόθηκε καθεστώς ανωνυμίας προκειμένου να μιλήσουν για τις κεκλεισμένων των θυρών συζητήσεις.
E3, E5 ή ΕΕ; – Τα τρία στρατόπεδα
Η Σύνοδος Κορυφής το βράδυ αποκάλυψε αρκετά ρήγματα: Εκτός από τη διαίρεση μεταξύ Costa και E3, η Ιταλία και η Πολωνία (που σχηματίζουν μια άτυπη «E5») εξέφρασαν απογοήτευση για τον αποκλεισμό τους από τις αρχικές συνομιλίες μεταξύ της E3 και του Ουκρανού προέδρου Volodymyr Zelenskyy πριν από τη σύνοδο κορυφής, δήλωσαν δύο από τους αξιωματούχους. Άλλοι αξιωματούχοι της ΕΕ αμφισβήτησαν γιατί το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο θα πρέπει να αναλάβει τα ηνία εκ μέρους του μπλοκ, αντί για την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ή την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης (τον διπλωματικό βραχίονα της ΕΕ).
Το μήνυμα του Merz προς τους ομολόγους του ηγέτες ήταν ότι, ενώ ο Costa εκπροσωπεί την ΕΕ, δεν θα πρέπει να ενεργεί ως μεσολαβητής, σύμφωνα με διπλωμάτη μεγάλης ευρωπαϊκής χώρας που ενημερώθηκε για τη συζήτηση. Αν και ο Merz ήθελε να αποφύγει μια ανοιχτή σύγκρουση με τον Costa στο τραπέζι της Συνόδου, του το κατέστησε σαφές «με άλλους τρόπους», σύμφωνα με τον διπλωμάτη.
Ο Costa ήταν «άκρως αντιεπαγγελματίας», δήλωσε ο διπλωμάτης, επειδή απέκρυψε την έκταση των επαφών του με τη Ρωσία, η οποία έγινε σαφής μόνο μέσω δημοσιευμάτων στα μέσα ενημέρωσης την Τετάρτη.
Ορισμένες χώρες ήταν «έξαλλες» με την προσέγγιση προς τη Ρωσία, σύμφωνα με Ευρωπαίο διπλωμάτη που εργάζεται για το θέμα. Αρκετοί ηγέτες έμαθαν για τα τηλεφωνήματα μόνο αφότου αυτά εμφανίστηκαν στα μέσα ενημέρωσης και εξοργίστηκαν, πρόσθεσαν ακόμη τρεις διπλωμάτες.
Η ομάδα του Costa δήλωσε ότι οι επαφές «είχαν ως μόνο στόχο τη δημιουργία ενός διαύλου επικοινωνίας ώστε, όταν έρθει η στιγμή, να υπάρχει μια διπλωματική οδός με τη Ρωσία για την υπεράσπιση των συμφερόντων της ΕΕ», προσθέτοντας ότι ήταν «σύντομες» και δεν περιείχαν καμία ουσία.
Το γραφείο του Costa είχε ενημερώσει τη Γερμανία, τη Γαλλία, το Ηνωμένο Βασίλειο και την Κομισιόν πριν πραγματοποιηθούν τα τηλεφωνήματα, δήλωσε ένας από τους διπλωμάτες. Ωστόσο, τρεις άλλοι διπλωμάτες δήλωσαν ότι το Βερολίνο δεν είχε προειδοποιηθεί.
«Ανάληψη δράσης»
Προκειμένου να αποδώσουν οι συνομιλίες με τη Μόσχα, «πρέπει να έχουμε ένα σύστημα ανάθεσης εντολών και ενημέρωσης (debriefing)», δήλωσε ένας άλλος διπλωμάτης της ΕΕ.
Ο Πορτογάλος Lourtie, ο οποίος έχει τη φήμη στις Βρυξέλλες ως άνθρωπος που κλείνει συμφωνίες, απευθύνθηκε στους πρεσβευτές των 27 κυβερνήσεων της ΕΕ την Τετάρτη, όταν οι ειδήσεις για τα τηλεφωνήματα έγιναν δημόσιες. Ενώ παραπονέθηκε ότι διέρρευσαν στα μέσα ενημέρωσης, τα δικαιολόγησε λέγοντας ότι ακολούθησαν άμεσο αίτημα του Zelenskyy για εμπλοκή της Ευρώπης στις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις, σύμφωνα με άλλον διπλωμάτη της ΕΕ που είναι γνώστης της συνάντησης.
«Χρειαζόμαστε ένα σχήμα που να είναι ικανό να αναλάβει δράση», δήλωσε ανώτερος Γερμανός αξιωματούχος, προσθέτοντας ότι ένα τέτοιο σχήμα θα αντλούσε τη «νομιμότητά» του από «την όσο το δυνατόν πιο στενή και έμπιστη συμμετοχή των άλλων Ευρωπαίων εταίρων», καθώς και από τον στενό συντονισμό με το Κίεβο και την Ουάσιγκτον.
Η Πολωνία και η Ιταλία έχουν επίσης πιέσει για να έχουν ρόλο στις συνομιλίες. Ο Merz φιλοξενεί τον Macron και τους πρωθυπουργούς του Ηνωμένου Βασιλείου, της Πολωνίας και της Ιταλίας στο Βερολίνο την Τετάρτη, σε συζητήσεις που, σύμφωνα με διπλωμάτες, είναι πιθανό να περιλαμβάνουν το ζήτημα του διαλόγου με τη Ρωσία.
