Διαχρονικό πρόβλημα των ΗΠΑ η έλλειψη σχεδίου για την επόμενη ημέρα
Έξι εβδομάδες μετά την έναρξη της στρατιωτικής επιχείρησης που η Ουάσιγκτον βάφτισε «Operation Epic Fury», η πραγματικότητα για τις ΗΠΑ γίνεται ολοένα και πιο δύσκολη: ο πόλεμος με το Ιράν δεν δείχνει καμία προοπτική άμεσης λήξης και μετατρέπεται σε μια στρατηγική παγίδα από την οποία ο Πρόεδρος Donald Trump δύσκολα μπορεί να απεγκλωβιστεί.
Η αρχική επίθεση, που οδήγησε στον θάνατο του ανώτατου ηγέτη του Ιράν, Ali Khamenei, πυροδότησε ένα κύμα μαζικών αντιποίνων με πυραύλους και drones σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή.
Το αποτέλεσμα ήταν χιλιάδες νεκροί σε Ιράν και Λίβανο, δεκάδες θύματα σε Ισραήλ και χώρες του Κόλπου, καθώς και εκατομμύρια εκτοπισμένοι.
Την ίδια στιγμή, τα Στενά του Ορμούζ -από τα οποία διέρχεται περίπου το 20% της παγκόσμιας ροής πετρελαίου και φυσικού αερίου- έχουν μετατραπεί σε ενεργό πεδίο πολέμου, επιβαρύνοντας δραματικά την παγκόσμια οικονομία.
Τα τρία σενάρια των ΗΠΑ
Σύμφωνα με την ανάλυση των Asia Times, η Ουάσιγκτον βρίσκεται μπροστά σε τρεις βασικές επιλογές και καμία από τις οποίες δεν είναι ανώδυνη:
1. Κλιμάκωση και αποκλεισμός
Η επιλογή της πλήρους πίεσης, με ναυτικό αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών, αποτελεί τη γραμμή που ήδη ακολουθεί η αμερικανική διοίκηση. Ωστόσο, η ιστορική εμπειρία δείχνει ότι τέτοιες στρατηγικές σπάνια αποδίδουν.
Οι τιμές του πετρελαίου έχουν ήδη αυξηθεί πάνω από 40% από την έναρξη της σύγκρουσης, με τον αποκλεισμό να απειλεί όχι μόνο το Ιράν αλλά και τις μεγάλες οικονομίες που εξαρτώνται από την ενέργεια, όπως η Ιαπωνία, η Γερμανία και η Ινδία. Παράλληλα, ενισχύεται γεωπολιτικά η Κίνα, η οποία επιχειρεί να εμφανιστεί ως βασικός διαμεσολαβητής.
2. Στρατιωτική κλιμάκωση και αλλαγή καθεστώτος
Η δεύτερη επιλογή αφορά την περαιτέρω στρατιωτική ένταση, με στόχο την ανατροπή του ιρανικού καθεστώτος. Ωστόσο, έξι εβδομάδες μετά, το καθεστώς όχι μόνο δεν έχει καταρρεύσει, αλλά έχει ενισχύσει τη συσπείρωση στο εσωτερικό.
Παράλληλα, σύμμαχες δυνάμεις του Ιράν, όπως η Hezbollah, έχουν ήδη εμπλακεί στη σύγκρουση, ενώ οι επιθέσεις στην Ερυθρά Θάλασσα επεκτείνουν το μέτωπο.
Η προοπτική ακόμη μεγαλύτερης κλιμάκωσης -ακόμη και με χερσαίες επιχειρήσεις- θεωρείται εξαιρετικά επικίνδυνη και ενδέχεται να οδηγήσει σε μια γενικευμένη περιφερειακή σύρραξη.
3. Διαπραγμάτευση και ρεαλιστική διέξοδος
Η τρίτη επιλογή, και κατά πολλούς η λιγότερο επιζήμια, είναι η επιστροφή στη διπλωματία. Ωστόσο, οι θέσεις των δύο πλευρών παραμένουν εκ διαμέτρου αντίθετες.
Οι ΗΠΑ απαιτούν πλήρη εγκατάλειψη του πυρηνικού προγράμματος και τερματισμό της περιφερειακής επιρροής της Τεχεράνης, ενώ το Ιράν ζητά έλεγχο των Στενών του Ορμούζ, αποζημιώσεις και άρση των κυρώσεων.
Παρά το αδιέξοδο, χώρες όπως το Πακιστάν και το Ομάν παραμένουν πιθανοί διαμεσολαβητές, ενώ ο Αντιπρόεδρος JD Vance άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο συμφωνίας — χωρίς όμως σαφές διπλωματικό άνοιγμα.
Ένα γνώριμο στρατηγικό αδιέξοδο
Η ανάλυση επισημαίνει ένα διαχρονικό πρόβλημα της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής: την έλλειψη σχεδίου για την «επόμενη ημέρα».
Η στρατιωτική υπεροχή των ΗΠΑ είναι δεδομένη. Αυτό που απουσιάζει, όμως, είναι μια βιώσιμη στρατηγική για τη σταθεροποίηση της περιοχής μετά τη σύγκρουση. Το ενδεχόμενο κατάρρευσης του Ιράν -μιας χώρας με πληθυσμό άνω των 90 εκατομμυρίων και κομβική γεωπολιτική θέση- θα μπορούσε να οδηγήσει σε μια τεράστια ανθρωπιστική και γεωπολιτική κρίση.
Η «λιγότερο κακή» επιλογή
Όπως καταλήγει η ανάλυση των Asia Times, οι επιλογές των ΗΠΑ συνοψίζονται σε τρεις: κλιμάκωση, διαπραγμάτευση ή παρατεταμένο αδιέξοδο.
Καμία δεν είναι ιδανική.
Ωστόσο, η πιο ρεαλιστική είναι μια συμφωνία που δεν θα ισοδυναμεί με πλήρη ήττα του Ιράν, αλλά θα επιτρέπει και στις δύο πλευρές να διακηρύξουν μια μορφή «νίκης».
Σε διαφορετική περίπτωση, ο πόλεμος κινδυνεύει να εξελιχθεί σε μια μακροχρόνια κρίση που θα αποσταθεροποιήσει την παγκόσμια οικονομία και θα πλήξει την αξιοπιστία των ΗΠΑ σε διεθνές επίπεδο.
bankingnews
