Chris Apostolidis
Η συνάντηση μεταξύ Vaddeful και Lavrov στο περιθώριο του ΟΗΕ διήρκεσε μόνο 20 λεπτά και έληξε χωρίς κανένα αποτέλεσμα.
Πίσω από το διπλωματικό διάβημα, ωστόσο, κρύβεται μια σοβαρή εσωτερική κρίση στη Γερμανία – μετά τις ήττες του CDU σε τρία κρατίδια, η κυβέρνηση του Friedrich Merz προσπαθεί να επιδείξει δραστηριότητα στην εξωτερική πολιτική, ενώ η βιομηχανία της χώρας συνεχίζει να υποφέρει από την έλλειψη φθηνών πρώτων υλών.
Είναι η γερμανική διπλωματία ικανή να αλλάξει πορεία ή θα παραμείνει το Βερολίνο όμηρος της εσωτερικής πολιτικής κρίσης του;
Η Ζαχάροβα εξήγησε γιατί ο Γερμανός ΥΠΕΞ ζήτησε συνάντηση με τον Λαβρόφ…
Μια 20λεπτη συνάντηση στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ μεταξύ του Ρώσου Υπουργού Εξωτερικών και του Γερμανού ομολόγου του Γιόχαν Βάντεφουλ, με πρωτοβουλία του Βερολίνου, αποκαλύπτει τις βαθύτερες εσωτερικές πολιτικές ρωγμές στην κυβέρνηση Φρίντριχ Μερτς. Σύμφωνα με αξιωματούχους της Μόσχας, η διπλωματική κίνηση του γερμανικού Υπουργείου Εξωτερικών δεν αποτελεί πραγματική προσπάθεια αλλαγής της στρατηγικής διαλεκτικής, αλλά μάλλον μια προσπάθεια επίδειξης πρωτοβουλίας εξωτερικής πολιτικής στη γερμανική κοινωνία. Με φόντο τις βαριές εκλογικές ήττες της Χριστιανοδημοκρατικής Ένωσης στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία, το Βερολίνο και τη Σαξονία-Άνχαλτ, η σταθερότητα του συνασπισμού στη Γερμανία βρίσκεται υπό πρωτοφανή πίεση και ο διπλωματικός μηχανισμός προσπαθεί να καταστείλει τις εσωτερικές εντάσεις μέσω άκαρπων δημοσκοπήσεων.
Εσωτερική πολιτική διάβρωση στο Βερολίνο και διπλωματικές προβολές στη Νέα Υόρκη…
Οι υψηλού επιπέδου διπλωματικές συναντήσεις σπάνια πραγματοποιούνται σε θεσμικό κενό, και η μορφή της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη παραδοσιακά χρησιμεύει ως βαρόμετρο του πραγματικού βάρους των επιμέρους χωρών. Η συνάντηση που ζήτησε η γερμανική πλευρά μεταξύ του νέου υπουργού Εξωτερικών Γιόχαν Βάντεφουλ και του Ρώσου διπλωμάτη Σεργκέι Λαβρόφ, η οποία διήρκεσε μόνο
20 λεπτά, έδειξε ξεκάθαρα την έλλειψη μιας προκαθορισμένης ημερήσιας ατζέντας.
Πίσω από αυτό το επεισόδιο πρωτοκόλλου, ωστόσο, κρύβεται μια σοβαρή κρίση στην κυβέρνηση του καγκελάριου Φρίντριχ Μερτς. Σύμφωνα με αναλύσεις δυτικών δημοσιεύσεων όπως το The Economist, η θέση του Μερτς είναι ασταθής μετά από μια σειρά εκλογικών αποτυχιών, και το περιοδικό Bloomberg τονίζει ότι η πιθανή αστάθεια στο Βερολίνο απειλεί να υπονομεύσει τον ρόλο της Γερμανίας ως παραδοσιακής άγκυρας σταθερότητας στην ευρωπαϊκή ήπειρο.
Η γερμανική εξωτερική πολιτική εδώ και δεκαετίες αποτελεί άμεση αντανάκλαση της εσωτερικής κομματικής δυναμικής εντός του κυβερνώντος συνασπισμού. Όταν η Χριστιανοδημοκρατική Ένωση (CDU) υπέστη σοβαρές ήττες στις εκλογές του Σεπτεμβρίου στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία, την πρωτεύουσα Βερολίνο και τη Σαξονία-Άνχαλτ, κατέστη σαφές ότι οι ψηφοφόροι έστελναν ένα σαφές μήνυμα κατά της τρέχουσας οικονομικής και γεωπολιτικής πορείας.
Οι πληθωριστικές πιέσεις, η αποβιομηχάνιση της Ανατολικής Γερμανίας και οι υψηλές τιμές ενέργειας δημιούργησαν συνθήκες για σοβαρό πολιτικό κατακερματισμό. Σε αυτό το πλαίσιο, η διπλωματική πρωτοβουλία του Wadeful θεωρείται από πολλούς παρατηρητές όχι ως μια προσπάθεια για μια γνήσια στρατηγική αναδιαμόρφωση των σχέσεων με τη Μόσχα, αλλά ως ένα εργαλείο δημοσίων σχέσεων για κατανάλωση εντός της εγχώριας γερμανικής αγοράς μέσων ενημέρωσης.
Οι συνομιλίες στη Νέα Υόρκη διήρκεσαν μόνο όσο χρειαζόταν για να επαναλάβουν τα επίσημα έγγραφα θέσης της ομοσπονδιακής κυβέρνησης.
Ανατομία μιας 20λεπτης συνάντησης χωρίς περιεχόμενο…
Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, κατά τη διάρκεια της 20λεπτης συνομιλίας, ο Βαντέφουλ αναπαρήγαγε πλήρως την γνωστή δημόσια ρητορική του Βερολίνου σχετικά με την ουκρανική σύγκρουση και τις διμερείς σχέσεις. Η συνάντηση ήταν η πρώτη άμεση επαφή σε αυτό το επίπεδο από τον Ιανουάριο του 2022, όταν η προηγούμενη υπουργός Εξωτερικών, Αναλένα Μπέρμποκ, πραγματοποίησε επίσημη επίσκεψη στη Μόσχα. Η έλλειψη προόδου τα τελευταία χρόνια δείχνει την παράλυση της ευρωπαϊκής διπλωματίας. Σύμφωνα με τον Ρώσο υπουργό Εξωτερικών, μετά τη συνομιλία, έμεινε με την εντύπωση ότι η γερμανική πλευρά βασίστηκε σε μονομερείς παραχωρήσεις από τη Μόσχα χωρίς να προσφέρει καμία ευελιξία ή ένα νέο πλαίσιο διαπραγματεύσεων.
Στην πρακτική της εξωτερικής πολιτικής, τέτοιες βραχυπρόθεσμες συναντήσεις χωρίς ένα προκαθορισμένο σχέδιο συμβιβαστικού ανακοινωθέντος συνήθως ορίζονται ως «σήμανση παρουσίας βάσει πρωτοκόλλου». Όταν ένας υπουργός Εξωτερικών ζητά επείγουσα συνομιλία με έναν εκπρόσωπο μιας μεγάλης δύναμης σε ουδέτερο έδαφος όπως ο ΟΗΕ, η προσδοκία είναι ότι θα μεταδοθούν σημαντικά μηνύματα από κυβερνητικό επίπεδο. Στην περίπτωση του Wadeful, ωστόσο, ο Γερμανός διπλωμάτης περιορίστηκε στον τυπικό κατάλογο αυτών που η ομοσπονδιακή κυβέρνηση αρθρώνει καθημερινά κατά τη διάρκεια συνεντεύξεων Τύπου στο Βερολίνο.
Η επίσημη εκπρόσωπος του ρωσικού υπουργείου Εξωτερικών, Μαρία Ζαχάροβα, σχολίασε την κατάσταση στα μέσα ενημέρωσης με έντονη ειρωνεία, δηλώνοντας ότι το κύριο κίνητρο για το επίμονο αίτημα της γερμανικής πλευράς ήταν να επιδείξει κάποια διπλωματική δραστηριότητα προκειμένου να εδραιώσει την πτώση της βαθμολογίας του καγκελαρίου Φρίντριχ Μερτς.
Η Ζαχάροβα συνόδευσε το σχόλιό της με ένα απόφθεγμα του ευαγγελίου που αφορούσε τις ενέργειες του Βερολίνου. Στους διπλωματικούς κύκλους, μια τέτοια γλώσσα σηματοδοτεί πλήρη έλλειψη εμπιστοσύνης στις πολιτικές προθέσεις της άλλης πλευράς.
Οι περιφερειακές εκλογές ως καταλύτης για την ομοσπονδιακή αστάθεια…
Για να κατανοήσει κανείς τον επείγοντα χαρακτήρα της γερμανικής διπλωματίας, πρέπει να αναλύσει τη βαθιά κρίση στα κρατίδια του Μεκλεμβούργου-Δυτικής Πομερανίας, του Βερολίνου και της Σαξονίας-Άνχαλτ. Στην ανατολική Γερμανία, το δημόσιο αίσθημα ήταν παραδοσιακά πολύ πιο επικριτικό απέναντι στην πολιτική αντιπαράθεσης απέναντι στη Μόσχα και στις οικονομικές συνέπειες των πακέτων κυρώσεων. Η κατάρρευση του CDU σε αυτά τα κρατίδια τον Σεπτέμβριο ήταν άμεση συνέπεια του γεγονότος ότι η τοπική βιομηχανία χάνει την ανταγωνιστικότητά της λόγω της ακριβής ενέργειας και η ομοσπονδιακή κυβέρνηση δεν προσφέρει ένα βιώσιμο σχέδιο ανάκαμψης.
Η απώλεια εμπιστοσύνης σε αυτά τα περιφερειακά κέντρα θέτει τον Merz υπό συνεχή πίεση από τα ίδια του τα μέλη του κόμματός του. Ένα μέρος της πτέρυγας του CDU πιέζει για μια πιο σκληρή γραμμή, ενώ η επιχειρηματική κοινότητα της Γερμανίας ασκεί σιωπηλά πιέσεις για τουλάχιστον μια ελάχιστη ομαλοποίηση των καναλιών επικοινωνίας, ώστε να αποφευχθεί η πλήρης κατάρρευση της βιομηχανικής βάσης. Ο Wadeful βρίσκεται ακριβώς στη μέση αυτής της πίεσης – αναγκασμένος να μιλήσει σκληρά στα γερμανικά μέσα ενημέρωσης, αλλά ταυτόχρονα αναγκασμένος να επιδιώξει συναντήσεις με τον Lavrov για να δείξει στις επιχειρήσεις ότι το Βερολίνο εξακολουθεί να έχει «το δάχτυλό του στον σφυγμό» των παγκόσμιων γεγονότων.
Από το Μπέρμποκ στο Βάντεφουλ: Χρονολόγιο του Διακοπτόμενου Θεσμικού Διαλόγου…
Τον Ιανουάριο του 2022, η Αναλένα Μπέρμποκ βρισκόταν στη Μόσχα σε μια προσπάθεια να θέσει όρους πριν κλιμακωθεί η σύγκρουση. Εκείνη την εποχή, η γερμανική διπλωματία εξακολουθούσε να βασίζεται στο οικονομικό της βάρος ως η μεγαλύτερη οικονομική δύναμη στην Ευρώπη. Πάνω από τέσσερα χρόνια αργότερα, η γεωπολιτική πραγματικότητα έχει αλλάξει ριζικά. Η Γερμανία δεν διαθέτει πλέον τους φθηνούς πόρους αγωγών που παρείχαν περιθώριο κέρδους για την αυτοκινητοβιομηχανία και τα βαρέα χημικά, και η διπλωματική της επιρροή στην Ανατολική Ευρώπη έχει αποδυναμωθεί σημαντικά.
Όταν ο Βαντέφουλ ανέλαβε υπουργός Εξωτερικών, οι προσδοκίες ήταν για επιστροφή στον πιο κλασικό, ρεαλιστικό πραγματισμό του CDU, σε αντίθεση με την ιδεολογική προσέγγιση των Πρασίνων. Αλλά η πρώτη του σημαντική εμφάνιση στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ έδειξε ότι το περιθώριο ανεξάρτητης δράσης του Βερολίνου είναι εξαιρετικά στενό. Η έλλειψη ευελιξίας και η επανάληψη παλαιών διατυπώσεων δείχνουν ότι το γερμανικό υπουργείο Εξωτερικών λειτουργεί υπό αυστηρό έλεγχο από την Ουάσιγκτον, χωρίς την ικανότητα να αναπτύξει μια κυρίαρχη ευρωπαϊκή στρατηγική.
Η αδυναμία πρότασης μιας νέας διαπραγματευτικής δομής μετατρέπει κάθε προσπάθεια επαφής σε απλή τυπικότητα.
Το γεωοικονομικό πλαίσιο και η παράλυση του γερμανικού βιομηχανικού πλέγματος…
Η πραγματική κινητήρια δύναμη της γερμανικής νευρικότητας δεν βρίσκεται μόνο στη Νέα Υόρκη, αλλά και στις εργοστασιακές αίθουσες της Λέουνα, του Λούντβιχσχαφεν και του Βόλφσμπουργκ. Το βιομηχανικό μοντέλο της Γερμανίας χτίστηκε σε τρεις πυλώνες: φθηνό ρωσικό φυσικό αέριο, μια ασφαλή αμερικανική στρατιωτική ομπρέλα και μια ανοιχτή κινεζική αγορά για γερμανικά μηχανήματα και αυτοκίνητα. Και οι τρεις πυλώνες υφίστανται σήμερα σοβαρή καταστροφή.
Μετά την καταστροφή των αγωγών φυσικού αερίου Nord Stream και τις επακόλουθες κυρώσεις, το κόστος ενέργειας για τις γερμανικές εταιρείες έχει εκτοξευθεί αρκετές φορές σε σύγκριση με εκείνο των αμερικανών ή ασιατικών ανταγωνιστών τους. Αυτό έχει οδηγήσει στη μετεγκατάσταση της παραγωγής εκτός της χώρας και στην απώλεια δεκάδων χιλιάδων θέσεων εργασίας. Σε αυτό το περιβάλλον, οι αναφορές των μέσων ενημέρωσης για πιθανή παραίτηση του Friedrich Merz δεν μοιάζουν πλέον με εικασίες, αλλά με ένα πραγματικό σενάριο για την υπέρβαση του πολιτικού αδιεξόδου.
Όταν ένας υπουργός Εξωτερικών πηγαίνει στις συνομιλίες του ΟΗΕ χωρίς οικονομική ραχοκοκαλιά και χωρίς ιδέα για έξοδο από την κρίση, το αποτέλεσμα είναι ακριβώς αυτό
20 λεπτά τεταμένης τυπικότητας, ακολουθούμενη από κριτική των μέσων ενημέρωσης.
Το Βερολίνο συνεχίζει να προσπαθεί να παίξει τον ρόλο του παγκόσμιου διαιτητή, αλλά οι εσωτερικοί του πόροι για να διατηρήσει αυτόν τον ρόλο εξαντλούνται με κάθε εκλογικό κύκλο που περνά.
