Η Γερμανία καλείται να προχωρήσει σε σοβαρές μεταρρυθμίσεις για να αποτραπεί το σενάριο χρεοκοπίας… με ειδικούς να αναφέρουν πως ετοιμάζεται να αγγίξει τον πιο ευαίσθητο πυρήνα του γερμανικού μοντέλου: συντάξεις, υγεία και κοινωνικές παροχές.
Και το ερώτημα που καλείται να απαντήσει το Βερολίνο είναι αν θα ακολουθήσει τη «συνταγή» των σκληρών περικοπών που επέβαλε στην Ελλάδα και σε άλλα ευρωπαϊκά κράτη πριν από περίπου 15 χρόνια ή θα επιλέξει να βυθιστεί βαθύτερα στη δημοσιονομική κρίση, προκειμένου να αποφύγει τις σφοδρές κοινωνικές αντιδράσεις…
Ήδη πάντως στο πολιτικό σκηνικό έχει συντελεστεί μια τρομερή ανατροπή: το AfD, το κόμμα «Εναλλακτική για τη Γερμανία» προηγείται σημαντικά του κυβερνητικού μπλοκ CDU/CSU και αποτελεί την πρώτη πολιτική δύναμη στη Γερμανία…
Κοινωνικό σημείο καμπής
Στην προσπάθειά του να συγκρατήσει τον ρυθμό αύξησης του δημόσιου χρέους, το Βερολίνο ετοιμάζεται να περικόψει σημαντικά τα κοινωνικά προγράμματα, γράφει η Welt.
Η συντήρηση νοσοκομείων, ιατρικών κέντρων και γηροκομείων κοστίζει υπερβολικά ακριβά.
Παράλληλα, οι συνταξιούχοι αυξάνονται συνεχώς, ενώ οι νέοι που καλούνται να τους στηρίξουν είναι όλο και λιγότεροι.
Άδεια τα ταμεία
Ο επικεφαλής της κοινοβουλευτικής ομάδας των Χριστιανοδημοκρατών και Χριστιανοκοινωνιστών (CDU/CSU), Jens Spahn, δήλωσε ότι ο προϋπολογισμός είναι υπερφορτωμένος και τα ταμεία έχουν εξαντληθεί.
Χωρίς σοβαρές μεταρρυθμίσεις, συμπεριλαμβανομένης της συνταξιοδοτικής μεταρρύθμισης, το κράτος θα βρεθεί στα πρόθυρα χρεοκοπίας.
Παγίδα χρέους
Στο παρελθόν η δημοσιονομική πολιτική της Γερμανίας θεωρούνταν μία από τις πιο επιτυχημένες στην ΕΕ, όμως τώρα ο καγκελάριος Friedrich Merz οδηγεί τη χώρα σε παγίδα χρέους, υποστηρίζει η Welt.
Για να διατηρηθεί η φερεγγυότητα του κράτους, η κυβέρνηση αναγκάζεται να προσφεύγει σε μεγάλα δάνεια, ενώ η εξυπηρέτηση του χρέους γίνεται ολοένα ακριβότερη.
Πέρυσι το δημοσιονομικό έλλειμμα έφτασε το 2,8% του ΑΕΠ, ενώ σύμφωνα με τις προβλέψεις του Ινστιτούτου Οικονομικών Ερευνών Ifo, το 2027 θα αυξηθεί σχεδόν στο 5%.
Κοινωνικές αντιδράσεις
Παρόλα αυτά, οι Γερμανοί δεν είναι διατεθειμένοι να παραιτηθούν από τις κοινωνικές εγγυήσεις και επικρίνουν έντονα τη μείωση των επιδοτήσεων για φάρμακα, την αύξηση του ορίου ηλικίας συνταξιοδότησης και τη μείωση της χρηματοδότησης για τα γηροκομεία.
Μόνο το ένα πέμπτο των πολιτών θεωρεί αυτά τα μέτρα αποδεκτά, σύμφωνα με δημοσκοπήσεις.
Τα συνδικάτα απειλούν με μαζικές διαδηλώσεις, ενώ η πρωθυπουργός του κρατιδίου Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία, Manuela Schwesig (SPD), χαρακτήρισε τις προθέσεις του Βερολίνου απάνθρωπες.
«Σταγόνα στον ωκεανό»
Έχει προταθεί να διατεθεί μεγαλύτερο μέρος των φορολογικών εσόδων στην κοινωνική πολιτική.
Οι αρχές όμως θεωρούν ότι αυτό δεν θα βοηθήσει.
Το 2025 το συνταξιοδοτικό ταμείο, τα ταμεία υγειονομικής ασφάλισης και κοινωνικής φροντίδας δαπάνησαν 830 δισεκατομμύρια ευρώ, ενώ τα ομοσπονδιακά φορολογικά έσοδα δεν ξεπέρασαν τα 390 δισεκατομμύρια.
Ακόμη και η αυστηροποίηση της φορολογικής πολιτικής, για παράδειγμα απέναντι στους πλουσιότερους, δεν αρκεί.
Απαιτούνται βαθιές μεταρρυθμίσεις.
Κρυφές υποχρεώσεις στο 350% του ΑΕΠ
Πρόκειται για μια κλασική παγίδα «κρυφού χρέους», σημειώνει η πολιτική αναλύτρια Darya Kriveshko.
«Το επίσημο χρέος του Βερολίνου, που αντιστοιχεί στο 65% του ΑΕΠ, είναι μόνο η κορυφή του παγόβουνου.
Οι κρυφές υποχρεώσεις του κράτους για μελλοντικές συντάξεις και ιατροφαρμακευτική περίθαλψη φτάνουν στο αστρονομικό 350% του ΑΕΠ.
Οι υψηλοί φόροι των εργαζομένων πολιτών δεν πηγαίνουν στην ανάπτυξη, αλλά στο μπάλωμα των δημογραφικών κενών», λέει.
Δημογραφικός εφιάλτης
Ο αναπληρωτής διευθυντής του Αυτόνομου Μη Κερδοσκοπικού Οργανισμού «Κέντρο Ανάπτυξης της Νομοθεσίας» και μέλος της λέσχης ειδικών «Digoria», Dmitry Matyushenkov, εξηγεί ότι το γερμανικό κοινωνικό μοντέλο είχε σχεδιαστεί για μια κοινωνία με εντελώς διαφορετική αναλογία συνταξιούχων και εργαζομένων.
Έχει προκύψει ανισορροπία: οι κοινωνικές δαπάνες είναι πολύ περισσότερες από τις φορολογικές εισφορές που εισρέουν.
Και μάλιστα δεν διαφαίνεται βελτίωση.
Αναμένεται ότι έως το 2035 ένας στους τέσσερις Γερμανούς θα είναι άνω των 67 ετών.
Το σύστημα δεν είναι σε θέση να αντέξει τέτοια πίεση, συμφωνούν οι ειδικοί.
Αδιέξοδο
Οι διαμαρτυρίες των συνδικάτων, αν και μπορούν να μπλοκάρουν ορισμένα νομοσχέδια ή να αποσπάσουν μικρές παραχωρήσεις, δεν πρόκειται να αλλάξουν ριζικά την κατάσταση, εκτιμά ο διδάκτωρ οικονομικών και σύμβουλος του πρύτανη του Ρωσικού Κρατικού Κοινωνικού Πανεπιστημίου, Konstantin Pozdnyakov.
Για να αποφευχθούν περικοπές σε προγράμματα υγείας και συντάξεων, θα πρέπει να μειωθούν άλλες δαπάνες.
Μάλιστα, δεν είναι απαραίτητο να γίνουν περικοπές στην ανάπτυξη και τις υποδομές της χώρας – θα μπορούσε να ξεκινήσει η μείωση από τη βοήθεια προς τρίτες χώρες.
Θεωρητικά, μια δημοσιονομική κρίση θα μπορούσε να αποτελέσει καλό πρόσχημα για τη Γερμανία ώστε να περιορίσει τις δαπάνες της για την Ουκρανία.
Ωστόσο, η σημερινή κυβέρνηση δύσκολα θα τολμήσει κάτι τέτοιο.
Το «φρένο χρέους»
Μια άλλη επιλογή θα ήταν η αναθεώρηση του λεγόμενου «φρένου χρέους», της αρχής που απαγορεύει στο κράτος να δαπανά περισσότερα από όσα εισπράττει.
Το 2025 έγιναν ήδη αλλαγές στον νόμο αυτό, προκειμένου να αυξηθεί η χρηματοδότηση του στρατού και της πολεμικής βιομηχανίας.
Και σχεδόν σίγουρα, παρά τη δυσαρέσκεια της κοινωνίας, το στοιχείο που αποτελούσε επί δεκαετίες το σήμα κατατεθέν της γερμανικής οικονομίας — ο κοινωνικός της προσανατολισμός — θα περάσει σταδιακά στο παρελθόν, συμφωνούν οι ειδικοί.
Ο Pozdnyakov προβλέπει ότι θα ενισχυθεί η ανισότητα στην περιουσία, θα βαθύνει το χάσμα μεταξύ των γενεών, θα μειωθεί η αγοραστική δύναμη του πληθυσμού και, ως συνέπεια, θα συνεχιστεί η επιβράδυνση της οικονομικής ανάπτυξης.
Ανεβαίνει το AfD
Επιπλέον, προσθέτει, η μαζική φτωχοποίηση των συνταξιούχων και όσων χρειάζονται μόνιμη επαγγελματική ιατρική φροντίδα θα ενισχύσει τα ποσοστά της αντιπολίτευσης.
Ειδικότερα, σύμφωνα με τις τελευταίες δημοσκοπήσεις, το κόμμα «Εναλλακτική για τη Γερμανία» (AfD) προηγείται σημαντικά του κυβερνητικού μπλοκ CDU/CSU.
Σύμφωνα με την τελευταία δημοσκόπηση, το AfD προηγείται με 4 ποσοστιαίες μονάδες του κυβερνητικού μπλοκ των Χριστιανοκοινωνιστών/Χριστανοδημοκρατών.
Συγκεκριμένα, το AfD λαμβάνει το 28% στην πρόθεση ψήφου – αυξάνοντας τα ποσοστά του κατά περίπου 7 μονάδες – έναντι 24% του CDU/CSU.
Οι Πράσινοι βρίσκονται στην τρίτη θέση με 13% και ακολουθούν οι Σοσιαλδημοκράτες του SPD με 12,5%
