Για δεκαετίες, ο Netanyahu έχτισε το πολιτικό του προφίλ πάνω στις στενές σχέσεις με διαδοχικές αμερικανικές κυβερνήσεις και στην προώθηση μιας σκληρής γραμμής απέναντι στο Ιράν.
Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Benjamin Netanyahu βρίσκεται αντιμέτωπος με αυξανόμενες πολιτικές και διπλωματικές πιέσεις μετά το πλαίσιο συμφωνίας μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν, καθώς πολλοί αναλυτές εκτιμούν ότι αποδυναμώνεται ένα από τα βασικά θεμέλια της πολιτικής του κυριαρχίας: η ικανότητά του να επηρεάζει την αμερικανική πολιτική απέναντι στην Τεχεράνη.
Για δεκαετίες, ο Netanyahu έχτισε το πολιτικό του προφίλ πάνω στις στενές σχέσεις με διαδοχικές αμερικανικές κυβερνήσεις και στην προώθηση μιας σκληρής γραμμής απέναντι στο Ιράν.
Ωστόσο, οι απευθείας διαπραγματεύσεις της κυβέρνησης Trump με την Τεχεράνη και η προθυμία της Ουάσιγκτον να προωθήσει συμφωνία παρά τις ισραηλινές επιφυλάξεις έχουν προκαλέσει ερωτήματα σχετικά με το κατά πόσο το Ισραήλ εξακολουθεί να επηρεάζει τις αμερικανικές αποφάσεις.
Πέρα από τη σύγκρουση Netanyahu – Trump
Η υπόθεση ξεπερνά τις προσωπικές σχέσεις μεταξύ του Netanyahu και του προέδρου Donald Trump.
Αναδεικνύει μια πιθανή μεταβολή στις αμερικανοϊσραηλινές σχέσεις και ενδέχεται να επηρεάσει συνολικά τις ισορροπίες στη Μέση Ανατολή, από το Ιράν και τον Λίβανο μέχρι τα αραβικά κράτη του Κόλπου.
Εάν εδραιωθεί η αντίληψη ότι το Ισραήλ δεν μπορεί πλέον να καθοδηγεί την πολιτική της Ουάσιγκτον έναντι της Τεχεράνης, τότε ο Netanyahu ενδέχεται να αποδυναμωθεί στο εσωτερικό πολιτικό μέτωπο ενόψει εκλογικών αναμετρήσεων, ενώ παράλληλα θα μεταβληθούν οι υπολογισμοί των περιφερειακών δυνάμεων για μελλοντικές συμμαχίες και διευθετήσεις ασφαλείας.
Η Ουάσιγκτον επιλέγει τη διπλωματία αντί της πίεσης
Η προσωρινή συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν καταδεικνύει μια σαφή απόκλιση μεταξύ των στόχων της Ουάσιγκτον και εκείνων της ισραηλινής κυβέρνησης, σημειώνει το Modern Diplomacy.
Ο Trump έχει δώσει προτεραιότητα στον τερματισμό της κρίσης και στην προώθηση διαπραγματεύσεων, ενώ ο Netanyahu συνεχίζει να υποστηρίζει ότι μόνο η διαρκής στρατιωτική και πολιτική πίεση μπορεί να περιορίσει το Ιράν και τους συμμάχους του στην περιοχή.
Η συμφωνία περιλαμβάνει άμεση αμερικανική εμπλοκή με την Τεχεράνη, μηχανισμούς εκεχειρίας που αφορούν και τον Λίβανο, καθώς και ευρύτερες διπλωματικές πρωτοβουλίες στην περιοχή.
Κατά τους αναλυτές, οι εξελίξεις αυτές περιορίζουν σημαντικά τη δυνατότητα του Ισραήλ να καθορίζει την ατζέντα.
Δοκιμάζεται το πολιτικό αφήγημα του Netanyahu
Κεντρικό στοιχείο της πολιτικής επιτυχίας του Netanyahu υπήρξε η πεποίθηση ότι μπορούσε να διαχειρίζεται καλύτερα από οποιονδήποτε άλλο τις σχέσεις με την Ουάσιγκτον, διασφαλίζοντας παράλληλα τα συμφέροντα του Ισραήλ.
Οι υποστηρικτές του τον θεωρούσαν τον ηγέτη που μπορούσε να επηρεάζει τους Αμερικανούς προέδρους και να εξασφαλίζει ισχυρή διακομματική στήριξη στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Σύμφωνα με πολλούς αναλυτές, η τρέχουσα κατάσταση αμφισβητεί ευθέως αυτό το αφήγημα.
Αντί να διαμορφώνει την αμερικανική πολιτική, ο Netanyahu φαίνεται πλέον να αντιδρά σε αποφάσεις που λαμβάνονται στην Ουάσιγκτον.
Η εξέλιξη αυτή ενδέχεται να αποτελέσει σημαντικό πολιτικό ζήτημα στο εσωτερικό του Ισραήλ, καθώς οι αντίπαλοί του αμφισβητούν την αποτελεσματικότητα της στρατηγικής που ακολουθεί εδώ και χρόνια.
Ούτε οι Ρεπουμπλικανοί εγγυώνται πλέον επιρροή
Για μεγάλο χρονικό διάστημα ο Netanyahu επένδυσε στις σχέσεις του με το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα και τους συντηρητικούς πολιτικούς κύκλους των Ηνωμένων Πολιτειών.
Αυτό το δίκτυο συχνά λειτουργούσε ως αντίβαρο σε περιόδους εντάσεων με Δημοκρατικές κυβερνήσεις.
Σήμερα, όμως, αναλυτές εκτιμούν ότι οι Ρεπουμπλικανοί βουλευτές δύσκολα θα συγκρουστούν με τον Trump για λογαριασμό του Netanyahu εάν οι διαφωνίες μεταξύ των δύο ηγετών ενταθούν.
Ως αποτέλεσμα, το πολιτικό περιβάλλον για τον Ισραηλινό πρωθυπουργό γίνεται σαφώς πιο αβέβαιο.
Εμπόδια στη στρατηγική για τη Μέση Ανατολή
Οι συνέπειες δεν περιορίζονται στις σχέσεις ΗΠΑ – Ισραήλ.
Ο Netanyahu προσδοκούσε ότι θα κατάφερνε να αποδυναμώσει αποφασιστικά το Ιράν και ταυτόχρονα να διευρύνει το δίκτυο περιφερειακής εξομάλυνσης των σχέσεων του Ισραήλ, κυρίως με τη Σαουδική Αραβία.
Μέχρι στιγμής, κανένας από αυτούς τους στόχους δεν έχει επιτευχθεί πλήρως.
Το Ιράν παραμένει πολιτικά όρθιο, ενώ η επέκταση των Συμφωνιών του Αβραάμ έχει επιβραδυνθεί εξαιτίας των περιφερειακών εντάσεων και του πολέμου στη Γάζα και τον Λίβανο.
Ταυτόχρονα, αρκετές χώρες της περιοχής επιχειρούν πλέον να διατηρήσουν ισορροπίες τόσο με την Ουάσιγκτον όσο και με την Τεχεράνη, δημιουργώντας ένα πιο σύνθετο γεωπολιτικό περιβάλλον από αυτό που είχε σχεδιάσει το Ισραήλ.
Οι επόμενες 60 ημέρες θα είναι καθοριστικές
Οι επόμενοι δύο μήνες των αμερικανοϊρανικών διαπραγματεύσεων θεωρούνται κρίσιμοι για το πολιτικό μέλλον του Netanyahu.
Εάν η συμφωνία επιβιώσει και οδηγήσει σε μια ευρύτερη διευθέτηση, το Ισραήλ ενδέχεται να βρεθεί αντιμέτωπο με μια νέα περιφερειακή πραγματικότητα, όπου η διπλωματία και όχι η στρατιωτική πίεση θα καθορίζει τη στάση της Δύσης απέναντι στο Ιράν.
Παράλληλα, ο Netanyahu καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα σε δύο αντικρουόμενες ανάγκες: να μην διαταράξει τις σχέσεις με τον σημαντικότερο σύμμαχο του Ισραήλ, τις Ηνωμένες Πολιτείες, αλλά και να μην αποξενώσει το πολιτικό ακροατήριό του που αντιμετωπίζει με δυσπιστία κάθε προσέγγιση με την Τεχεράνη.
Ανάλυση: Μια στρατηγική μετατόπιση με μακροπρόθεσμες συνέπειες
Το σημαντικότερο στοιχείο αυτής της εξέλιξης είναι η πιθανή διάβρωση της εικόνας που είχε καλλιεργήσει ο Netanyahu ως ο αναντικατάστατος σύνδεσμος μεταξύ Ισραήλ και Ουάσιγκτον.
Η πολιτική του ισχύς δεν στηριζόταν μόνο στην ατζέντα της ασφάλειας, αλλά και στην αντίληψη ότι μπορούσε να επηρεάζει την αμερικανική πολιτική αποτελεσματικότερα από οποιονδήποτε πολιτικό αντίπαλό του.
Η συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν αμφισβητεί ακριβώς αυτή την παραδοχή.
Ο Trump εμφανίζεται να δίνει προτεραιότητα στον τερματισμό των συγκρούσεων και στη μείωση της αμερικανικής εμπλοκής στους πολέμους της Μέσης Ανατολής, ακόμη και όταν αυτό συνεπάγεται παραμερισμό ισραηλινών προτιμήσεων.
Εάν αυτή η τάση παγιωθεί, δεν θα επηρεάσει μόνο το πολιτικό μέλλον του Netanyahu, αλλά ενδέχεται να μεταβάλει συνολικά τη δομή συμμαχιών και τις ισορροπίες ισχύος στη Μέση Ανατολή για τα επόμενα χρόνια.
