Αμερικανός ανώτερος αξιωματούχος δήλωσε στο Associated Press, ότι η Ουάσιγκτον εκτιμά πως η διαδικασία πλήρους στρατιωτικής αποχώρησης από το Ιράκ θα έχει ολοκληρωθεί έως τις 30 Σεπτεμβρίου.
Η εξέλιξη σηματοδοτεί μια σημαντική αλλαγή στη στρατιωτική αρχιτεκτονική της περιοχής, καθώς η ευθύνη για την αντιμετώπιση των ένοπλων οργανώσεων περνά πλέον εξ ολοκλήρου στις ιρακινές δυνάμεις.
Οι Ιρακινοί αναλαμβάνουν την πλήρη ευθύνη
Σύμφωνα με τον Αμερικανό αξιωματούχο, μετά την αποχώρηση των αμερικανικών στρατευμάτων, την πλήρη ευθύνη για την ηγεσία και τη διεξαγωγή των επιχειρήσεων κατά των δυνάμεων που η αμερικανική πλευρά χαρακτηρίζει τρομοκρατικές θα αναλάβουν:
οι ιρακινές δυνάμεις ασφαλείας,
οι δυνάμεις των Peshmerga,
οι μηχανισμοί ασφαλείας της Περιφέρειας του Κουρδιστάν.
Πρόκειται ουσιαστικά για μεταβίβαση της επιχειρησιακής ευθύνης στις ίδιες τις ιρακινές και κουρδικές δυνάμεις, μετά από χρόνια αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στη χώρα.
«Η ημερομηνία είναι οριστική»
Ο πρωθυπουργός του Ιράκ Ali Faleh Al-Zaydi επιβεβαίωσε από την πλευρά του ότι η 30ή Σεπτεμβρίου αποτελεί οριστική ημερομηνία για την ολοκλήρωση της αποστολής του διεθνούς συνασπισμού στο Ιράκ.
Μάλιστα, έστειλε ακόμη πιο σαφές μήνυμα, υποστηρίζοντας ότι από την 1η Οκτωβρίου δεν θα βρίσκεται κανένα ξένο στρατιωτικό προσωπικό στο Ιράκ.
«Η ημερομηνία της 30ής Σεπτεμβρίου για το τέλος της αποστολής του διεθνούς συνασπισμού στο Ιράκ είναι οριστική και μη αναστρέψιμη», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Νέα σελίδα για την ασφάλεια του Ιράκ
Η αποχώρηση των αμερικανικών δυνάμεων αποτελεί σημαντική εξέλιξη για το Ιράκ, καθώς μεταφέρει πλέον το βάρος της ασφάλειας στις εθνικές δυνάμεις.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι εάν ο ιρακινός στρατός, οι Peshmerga και οι υπηρεσίες ασφαλείας του Κουρδιστάν μπορούν να καλύψουν το κενό που δημιουργείται μετά την αποχώρηση των αμερικανικών στρατευμάτων.
Η εξέλιξη αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία λόγω της ευρύτερης αστάθειας στη Μέση Ανατολή και της συνεχιζόμενης παρουσίας ένοπλων οργανώσεων στην περιοχή.
Με την 1η Οκτωβρίου να τίθεται ως σαφές ορόσημο, το Ιράκ εισέρχεται σε μια νέα περίοδο, στην οποία η ασφάλεια της χώρας θα αποτελεί πλέον πρωτίστως ευθύνη των ίδιων των ιρακινών δυνάμεων.
Από την εισβολή του 2003 στην οριστική αποχώρηση
Η αμερικανική στρατιωτική παρουσία στο Ιράκ έχει διαρκέσει ουσιαστικά 23 χρόνια, με δύο διαφορετικές φάσεις: την περίοδο της κατοχής και του πολέμου μετά την ανατροπή του Saddam Hussein και, στη συνέχεια, την επιστροφή των αμερικανικών δυνάμεων για την αντιμετώπιση του Ισλαμικού Κράτους.
Η πρώτη και πιο καθοριστική φάση ξεκίνησε τον Μάρτιο του 2003, όταν οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους εισέβαλαν στο Ιράκ με στόχο την ανατροπή του καθεστώτος του Saddam Hussein.
Η επιχείρηση βασίστηκε, μεταξύ άλλων, στους τότε αμερικανικούς ισχυρισμούς περί ύπαρξης όπλων μαζικής καταστροφής, τα οποία τελικά δεν εντοπίστηκαν.
Η εισβολή ανέτρεψε το καθεστώς του Saddam Hussein, αλλά ακολούθησε μια μακρά περίοδος πολιτικής αστάθειας, ένοπλης εξέγερσης, θρησκευτικής βίας και τρομοκρατικών επιθέσεων.
Οι αμερικανικές δυνάμεις έφτασαν στο αποκορύφωμά τους περίπου το 2007, όταν περισσότεροι από 170.000 Αμερικανοί στρατιώτες βρίσκονταν στο Ιράκ στο πλαίσιο των επιχειρήσεων κατά της εξέγερσης.
2011: Η πρώτη μεγάλη αποχώρηση
Μετά από σχεδόν εννέα χρόνια πολέμου, οι τελευταίες αμερικανικές μάχιμες δυνάμεις αποχώρησαν από το Ιράκ τον Δεκέμβριο του 2011, σηματοδοτώντας το επίσημο τέλος της αμερικανικής πολεμικής αποστολής.
Η αποχώρηση, ωστόσο, δεν σήμαινε ότι οι σχέσεις Ουάσιγκτον και Βαγδάτης διακόπηκαν. Οι ΗΠΑ διατήρησαν περιορισμένη παρουσία για ζητήματα στρατιωτικής συνεργασίας και ασφάλειας, ενώ συνέχισαν να υποστηρίζουν τις ιρακινές δυνάμεις.
2014: Η επιστροφή λόγω Islamic State
Η κατάσταση άλλαξε δραματικά το 2014, όταν το Islamic State εξαπέλυσε μεγάλης κλίμακας επίθεση και κατέλαβε εκτεταμένες περιοχές του Ιράκ και της Συρίας.
Η κατάρρευση τμημάτων του ιρακινού στρατού και η ταχεία επέκταση του Islamic State ανάγκασαν τη Βαγδάτη να ζητήσει εκ νέου αμερικανική στρατιωτική βοήθεια.
Έτσι, οι αμερικανικές δυνάμεις επέστρεψαν στο Ιράκ, αυτή τη φορά με πρόσκληση της ιρακινής κυβέρνησης, στο πλαίσιο του διεθνούς συνασπισμού κατά του Islamic State.
Η αποστολή ήταν διαφορετική από εκείνη της περιόδου 2003-2011: στόχος ήταν η εκπαίδευση και υποστήριξη των ιρακινών δυνάμεων, η παροχή πληροφοριών και η διεξαγωγή επιχειρήσεων κατά του Islamic State.
2021: Τέλος της μάχιμης αποστολής
Μετά την απώλεια των περισσότερων εδαφών που είχε καταλάβει το Islamic State, οι στρατιωτικές επιχειρήσεις του διεθνούς συνασπισμού στο Ιράκ ολοκληρώθηκαν το 2021.
Ωστόσο, οι ΗΠΑ δεν αποχώρησαν πλήρως.
Περίπου 2.500 Αμερικανοί στρατιωτικοί παρέμειναν στη χώρα, κυρίως για εκπαίδευση, συμβουλευτική υποστήριξη και επιχειρήσεις κατά των υπολειμμάτων του Islamic State. Παράλληλα, αμερικανική στρατιωτική υποστήριξη παρέχονταν και στις δυνάμεις Peshmerga στην αυτόνομη περιοχή του Κουρδιστάν.
Η πίεση για αποχώρηση και οι επιθέσεις φιλοϊρανικών οργανώσεων
Η αμερικανική παρουσία παρέμεινε, ωστόσο, ένα από τα πιο ευαίσθητα ζητήματα της ιρακινής πολιτικής.
Ορισμένες φιλοϊρανικές πολιτικές και ένοπλες οργανώσεις απαιτούσαν την αποχώρηση των αμερικανικών στρατευμάτων, υποστηρίζοντας ότι η παρουσία τους παραβιάζει την ιρακινή κυριαρχία.
Παράλληλα, επιθέσεις φιλοϊρανικών ένοπλων ομάδων εναντίον αμερικανικών και συμμαχικών δυνάμεων οδήγησαν επανειλημμένα σε αμερικανικά αντίποινα, ιδιαίτερα μετά την έναρξη του πολέμου Ισραήλ- Hamas τον Οκτώβριο του 2023.
Έτσι, το Ιράκ βρέθηκε για ακόμη μία φορά στη μέση της αντιπαράθεσης ΗΠΑ-Ιράν, προσπαθώντας να ισορροπήσει μεταξύ των δύο πλευρών.
2024: Η συμφωνία για το τέλος της αποστολής
Το 2024 Ουάσιγκτον και Βαγδάτη συμφώνησαν στη σταδιακή ολοκλήρωση της αποστολής του διεθνούς συνασπισμού στο Ιράκ.
Το σχέδιο προέβλεπε τη σταδιακή αποχώρηση των δυνάμεων και τη μεταφορά του κύριου βάρους της αντιμετώπισης του Islamic State στις ίδιες τις ιρακινές δυνάμεις ασφαλείας.
Η διαδικασία αποχώρησης επιταχύνθηκε και, σύμφωνα με τις τελευταίες πληροφορίες, οι ΗΠΑ αναμένεται να ολοκληρώσουν την πλήρη στρατιωτική αποχώρησή τους έως τις 30 Σεπτεμβρίου 2026. Η ημερομηνία έχει χαρακτηρίσει οριστική και η ιρακινή κυβέρνηση, ενώ Αμερικανοί αξιωματούχοι επιβεβαιώνουν ότι η αποχώρηση βρίσκεται σε πορεία ολοκλήρωσης.
23 χρόνια μετά, κλείνει ένας ιστορικός κύκλος
Η αποχώρηση του 2026 δεν είναι απλώς η αποχώρηση μερικών χιλιάδων στρατιωτικών.
Αποτελεί το κλείσιμο ενός κύκλου που ξεκίνησε με την εισβολή του 2003, πέρασε από την κατοχή, τον εμφύλιο και την άνοδο του Islamic State, την αμερικανική αποχώρηση του 2011 και την επιστροφή των αμερικανικών δυνάμεων το 2014.
Η μεγάλη διαφορά σήμερα είναι ότι η Ουάσιγκτον αποχωρεί από το Ιράκ χωρίς να εγκαταλείπει τη χώρα ως εταίρο.
Η στρατιωτική παρουσία τελειώνει, αλλά η αμερικανική οικονομική και πολιτική επιρροή παραμένει.
Ο ίδιος ο Donald Trump έχει υπογραμμίσει ότι οι αμερικανικές εταιρείες θα συνεχίσουν να δραστηριοποιούνται στο Ιράκ μετά την αποχώρηση των στρατευμάτων.
