Σύμφωνα με αποκλειστικό δημοσίευμα της Telegraph, το σχέδιο φέρεται να αποτελεί αντικείμενο συζητήσεων μεταξύ του Αμερικανού προέδρου Donald Trump και του Ισραηλινού πρωθυπουργού Benjamin Netanyahu, στο πλαίσιο μιας νέας στρατηγικής που συνδυάζει στρατιωτικά και πολιτικά μέσα πίεσης.
Η βασική επιδίωξη είναι να περιοριστεί δραστικά η δυνατότητα του Ιράν να πραγματοποιεί εισαγωγές και εξαγωγές μέσω των χερσαίων συνόρων του, επιβάλλοντας ουσιαστικά έναν οικονομικό αποκλεισμό χωρίς την επίσημη κήρυξη πολέμου.
Από τις βόμβες στην οικονομική πολιορκία
Οι στρατιωτικές επιχειρήσεις και οι αεροπορικές επιδρομές των τελευταίων μηνών δεν κατάφεραν, να επιτύχουν τον στρατηγικό στόχο της υποχώρησης της Τεχεράνης.
Αντίθετα, η ιρανική κυβέρνηση διατήρησε τη συνοχή της, ενώ οι στρατιωτικές δυνατότητες της χώρας δεν εξουδετερώθηκαν στον βαθμό που επιδίωκαν οι δυτικοί σχεδιασμοί.
Υπό αυτές τις συνθήκες, η Ουάσιγκτον και το Tel Aviv φαίνεται να μετατοπίζουν το βάρος της αντιπαράθεσης στην οικονομία, επιχειρώντας να πλήξουν την εφοδιαστική αλυσίδα και το διασυνοριακό εμπόριο του Ιράν.
Σχέδιο πίεσης προς τις γειτονικές χώρες
Το προτεινόμενο σχέδιο προβλέπει έντονες διπλωματικές πιέσεις προς όλες σχεδόν τις χώρες που συνορεύουν με το Ιράν.
Συγκεκριμένα, στο στόχαστρο βρίσκονται:
• το Ιράκ
• το Πακιστάν
• η Τουρκία
• το Τουρκμενιστάν
• το Αφγανιστάν
• η Αρμενία
• το Αζερμπαϊτζάν
Στόχος είναι οι κυβερνήσεις των παραπάνω χωρών να περιορίσουν ή ακόμη και να κλείσουν βασικά συνοριακά περάσματα, δυσχεραίνοντας σημαντικά τη διακίνηση εμπορευμάτων προς και από το Ιράν.
Εάν εφαρμοζόταν πλήρως, ένα τέτοιο σχέδιο θα μπορούσε να επηρεάσει σοβαρά τις εισαγωγές πρώτων υλών, τις εξαγωγές ιρανικών προϊόντων και συνολικά την οικονομική δραστηριότητα της χώρας.
Μια στρατηγική οικονομικής ασφυξίας
Επικριτές της αμερικανικής και ισραηλινής πολιτικής υποστηρίζουν ότι πρόκειται για μια μορφή οικονομικού πολέμου, η οποία επιχειρεί να επιβάλει πολιτικά αποτελέσματα μέσω της οικονομικής πίεσης αντί της άμεσης στρατιωτικής σύγκρουσης.
Όπως επισημαίνουν, η στρατηγική αυτή ενδέχεται να επιβαρύνει κυρίως τον άμαχο πληθυσμό, περιορίζοντας την πρόσβαση σε βασικά αγαθά, πρώτες ύλες και εμπορικές συναλλαγές, ενώ ταυτόχρονα αυξάνει τον κίνδυνο αποσταθεροποίησης ολόκληρης της περιοχής.
Παράλληλα, αναλυτές θεωρούν ότι η προσπάθεια εμπλοκής όλων των γειτονικών κρατών σε έναν τέτοιο αποκλεισμό θα δημιουργούσε σοβαρές γεωπολιτικές εντάσεις, καθώς πολλές από αυτές τις χώρες διατηρούν σημαντικές οικονομικές και ενεργειακές σχέσεις με το Ιράν και δύσκολα θα αποδέχονταν πλήρη διακοπή της συνεργασίας τους.
Οι δυσκολίες εφαρμογής
Παρά τον σχεδιασμό, αρκετοί ειδικοί εκτιμούν ότι η υλοποίηση ενός τόσο εκτεταμένου χερσαίου αποκλεισμού θα ήταν εξαιρετικά δύσκολη.
Τα σύνορα του Ιράν εκτείνονται σε χιλιάδες χιλιόμετρα, ενώ οι εμπορικές και ενεργειακές διασυνδέσεις της χώρας με τους γείτονές της αποτελούν σημαντικό παράγοντα για τις οικονομίες της περιοχής.
Επιπλέον, μια τέτοια πρωτοβουλία θα απαιτούσε πρωτοφανή συντονισμό μεταξύ κρατών με διαφορετικά γεωπολιτικά συμφέροντα, γεγονός που καθιστά την εφαρμογή της ιδιαίτερα περίπλοκη.
Εν κατακλείδι, το σχέδιο των ΗΠΑ και του Ισραήλ σηματοδοτεί μια μετάβαση από την άμεση στρατιωτική πίεση σε μια πιο σύνθετη στρατηγική οικονομικής απομόνωσης του Ιράν.
Οι επικριτές αυτής της προσέγγισης υποστηρίζουν ότι πρόκειται για μια πολιτική που επιχειρεί να επιβάλει γεωπολιτικές επιδιώξεις μέσω οικονομικής ασφυξίας, με πιθανές επιπτώσεις όχι μόνο στο Ιράν αλλά και στη σταθερότητα ολόκληρης της Μέσης Ανατολής.
Την ίδια στιγμή, η επιτυχία ενός τέτοιου σχεδίου παραμένει αβέβαιη, καθώς η συνεργασία όλων των γειτονικών χωρών δεν θεωρείται δεδομένη και οι γεωπολιτικές ισορροπίες της περιοχής είναι ιδιαίτερα εύθραυστες.
Πώς θα αντιδράσει το Ιράν
Η ιρανική ηγεσία χαρακτηρίζει το σχέδιο ως «πράξη οικονομικού πολέμου», υποστηρίζοντας ότι οι ΗΠΑ και το Ισραήλ επιχειρούν να επιτύχουν μέσω οικονομικής απομόνωσης ό,τι δεν κατάφεραν με τις στρατιωτικές επιχειρήσεις.
Η Τεχεράνη έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι θεωρεί τις κυρώσεις και τις προσπάθειες αποκλεισμού μορφή παράνομης πίεσης, ενώ θα επιχειρούσε να ενισχύσει ακόμη περισσότερο τις εμπορικές της σχέσεις με τη Ρωσία, την Κίνα και τους οργανισμούς στους οποίους συμμετέχει, όπως οι BRICS και ο Οργανισμός για τη Συνεργασία της Σαγκάης ώστε να μειώσει την εξάρτησή της από τις δυτικές αγορές.
Ιράκ: Ο δύσκολος γείτονας
Το Ιράκ δύσκολα θα αποδεχόταν πλήρες κλείσιμο των συνόρων.
Διαθέτει εκτεταμένες εμπορικές, ενεργειακές και θρησκευτικές σχέσεις με το Ιράν, ενώ στο εσωτερικό του δραστηριοποιούνται ισχυρές φιλοϊρανικές πολιτικές και στρατιωτικές δυνάμεις.
Μια τέτοια απόφαση θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρή πολιτική κρίση στη Βαγδάτη.
Τουρκία: Οικονομία πάνω από όλα
Η Τουρκία διατηρεί ανταγωνιστικές σχέσεις με το Ιράν σε αρκετά περιφερειακά ζητήματα, όμως παραμένει σημαντικός εμπορικός και ενεργειακός εταίρος του.
Η Άγκυρα είναι πιθανότερο να ενισχύσει τους ελέγχους στα σύνορα για λόγους ασφαλείας ή μεταναστευτικών πιέσεων, παρά να αποδεχθεί έναν πλήρη οικονομικό αποκλεισμό που θα έπληττε και τη δική της οικονομία.
Πακιστάν: Ισορροπία σε δύο κόσμους
Το Πακιστάν διατηρεί στρατηγικές σχέσεις με τις ΗΠΑ, αλλά και στενή γειτνίαση με το Ιράν.
Το Islamabad συνήθως επιδιώκει ισορροπία και αποφεύγει ενέργειες που θα μπορούσαν να προκαλέσουν σοβαρή αποσταθεροποίηση στα δυτικά σύνορά του.
Αφγανιστάν: Περιορισμένες δυνατότητες
Το Αφγανιστάν αντιμετωπίζει σοβαρές οικονομικές και ανθρωπιστικές δυσκολίες.
Η κυβέρνηση των Taliban πιθανότατα θα επιδίωκε να διατηρήσει ανοικτούς τους εμπορικούς διαύλους με το Ιράν, καθώς μεγάλο μέρος των βασικών αγαθών εισέρχεται μέσω αυτής της οδού.
Τουρκμενιστάν: Η ουδετερότητα ως προτεραιότητα
Το Τουρκμενιστάν ακολουθεί διαχρονικά πολιτική ουδετερότητας και συνεργάζεται ενεργειακά με το Ιράν.
Η πλήρης συμμετοχή σε έναν αποκλεισμό θα ερχόταν σε αντίθεση με αυτή την πολιτική και θα δημιουργούσε προβλήματα στις ενεργειακές συμφωνίες της χώρας.
Αρμενία: Ζωτικής σημασίας το πέρασμα προς το Ιράν
Για την Αρμενία, τα σύνορα με το Ιράν αποτελούν στρατηγικής σημασίας εμπορική δίοδο.
Το Yerevan δύσκολα θα δεχόταν το κλείσιμό τους, καθώς αυτό θα περιόριζε σημαντικά τις διεθνείς οικονομικές της επιλογές.
Αζερμπαϊτζάν: Το πιο περίπλοκο μέτωπο
Το Αζερμπαϊτζάν διατηρεί στενή συνεργασία με το Ισραήλ σε θέματα άμυνας και ασφάλειας, γεγονός που θα μπορούσε να το καταστήσει πιο δεκτικό σε αμερικανικές πιέσεις. Ωστόσο, η κυβέρνηση στο Baku θα πρέπει να σταθμίσει προσεκτικά τον κίνδυνο περαιτέρω επιδείνωσης των ήδη ευαίσθητων σχέσεων με την Τεχεράνη.
Θα μπορούσε να εφαρμοστεί το σχέδιο;
Παρά τις συζητήσεις που φέρεται να διεξάγονται, πολλοί αναλυτές εκτιμούν ότι ένας πλήρης χερσαίος αποκλεισμός του Ιράν είναι εξαιρετικά δύσκολο να εφαρμοστεί στην πράξη.
Οι επτά γειτονικές χώρες έχουν διαφορετικά συμφέροντα, διαφορετικές σχέσεις με την Ουάσιγκτον, αλλά και διαφορετικό βαθμό οικονομικής εξάρτησης από την Τεχεράνη.
Επιπλέον, το μήκος των συνόρων του Ιράν, οι υφιστάμενοι εμπορικοί διάδρομοι και οι ενεργειακές συνεργασίες καθιστούν ένα τέτοιο σχέδιο ιδιαίτερα περίπλοκο και πιθανώς ατελές στην εφαρμογή του.
Ghalibaf (Κοινοβούλιο Ιράν): Οι ΗΠΑ θα πληρώσουν για το έγκλημα στο Qeshm, σκοτώνουν αμάχους
Εν τω μεταξύ σκληρή ανακοίνωση κατά των ΗΠΑ εξέδωσε ο πρόεδρος του ιρανικού Κοινοβουλίου Mohammad Bagher Ghalibaf, με αφορμή το αμερικανικό πλήγμα στο νησί Qeshm.
Ο Ιρανός αξιωματούχος χαρακτήρισε την επίθεση «νέο έγκλημα», υποστηρίζοντας ότι αποτελεί συνέχεια των επιθέσεων στις περιοχές Minab και Lamerd.
Στη δήλωσή του κατηγόρησε την Ουάσιγκτον ότι «λερώνει καθημερινά τα χέρια της με νέα εγκλήματα», ενώ υποστήριξε ότι στόχος της επίθεσης ήταν κατοικίες αμάχων.
Παράλληλα, υποστήριξε ότι οι ΗΠΑ επιχειρούν να αντισταθμίσουν τις στρατιωτικές τους αποτυχίες με επιθέσεις που προκαλούν απώλειες αμάχων, καταλήγοντας με την προειδοποίηση ότι «θα πληρώσουν» για τις ενέργειές τους.
Αυξάνονται οι απώλειες των ΗΠΑ στον πόλεμο με το Ιράν: Στους 653 οι τραυματίες, στους 18 οι νεκροί
Το υπουργείο Άμυνας των ΗΠΑ επικαιροποίησε τη βάση δεδομένων με τις απώλειες των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων, προσθέτοντας ακόμη 11 τραυματίες στρατιωτικούς.
Έτσι, ο συνολικός αριθμός των τραυματιών που έχουν καταγραφεί από την έναρξη της σύγκρουσης ανέρχεται πλέον στους 653.
Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, δεν είναι σαφές πότε ακριβώς τραυματίστηκαν οι συγκεκριμένοι στρατιωτικοί, καθώς η καταχώριση των περιστατικών στο σύστημα του Πενταγώνου μπορεί να πραγματοποιηθεί αρκετές ημέρες ή ακόμη και εβδομάδες μετά το συμβάν, όπως αναφέρει το ABC.
Ως εκ τούτου, οι 11 νέες καταγραφές δεν σημαίνουν απαραίτητα ότι οι τραυματισμοί σημειώθηκαν τις τελευταίες δύο ημέρες.
Παράλληλα, ο αριθμός των Αμερικανών στρατιωτικών που έχουν χάσει τη ζωή τους στη διάρκεια της σύγκρουσης παραμένει στους 18.
Η νέα ενημέρωση έρχεται μετά από δύο συνεχόμενες νύχτες κατά τις οποίες, σύμφωνα με αμερικανικές ανακοινώσεις, ιρανικοί πύραυλοι εκτοξεύθηκαν εναντίον στόχων στην Ιορδανία.
Την ίδια περίοδο, η CENTCOM πραγματοποίησε εκτεταμένες αεροπορικές επιδρομές εναντίον δεκάδων στόχων που, σύμφωνα με τις ΗΠΑ, συνδέονται με τους Φρουρούς της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) στο Ιράν.
