Οι σύμμαχοι του Τραμπ στην «πίσω αυλή» των ΗΠΑ αντιμέτωποι με τις επιπτώσεις της κρίσης.
Οι δευτερογενείς επιπτώσεις του πολέμου των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ κατά του Ιράν γίνονται αισθητές σε παγκόσμιο επίπεδο. Ωστόσο, σε καμία περιοχή δεν εκδηλώνονται με τον ίδιο τρόπο όσο στη Λατινική Αμερική, όπου ο συνεχιζόμενος πόλεμος δοκιμάζει στην πράξη το «Δόγμα Μονρόε» του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ.
Στο πλαίσιο της ανακατεύθυνσης στρατηγικών πόρων προς το Δυτικό Ημισφαίριο, η κυβέρνηση Τραμπ κινήθηκε επιθετικά τον τελευταίο χρόνο για να ενισχύσει την εκλογή δεξιών ηγεσιών στη Λατινική Αμερική.
Προχώρησε, μεταξύ άλλων, σε απονομή χάριτος σε πρώην ηγέτη της Ονδούρας -σύμμαχο της σημερινής προέδρου Νάσρι Ασφούρα- παρά την καταδίκη του για διακίνηση ναρκωτικών σε ομοσπονδιακό δικαστήριο των ΗΠΑ. Παράλληλα, ενίσχυσε τη στρατιωτική συνεργασία με τον πρόεδρο του Ισημερινού, Ντάνιελ Νομπόα, την ώρα που η κυβέρνησή του επιχειρεί να αντιμετωπίσει την έξαρση της εγκληματικότητας. Στην Αργεντινή, υποστήριξε φιλόδοξες οικονομικές παρεμβάσεις με στόχο τη σταθεροποίηση της οικονομίας ενόψει κρίσιμων εκλογών.
Ορισμένες από αυτές τις πρωτοβουλίες δεν απέδωσαν τα αναμενόμενα, με χαρακτηριστικό παράδειγμα τη Βραζιλία. Εκεί, οι πιέσεις προς τη Μπραζίλια για την καταδίκη και φυλάκιση του πρώην προέδρου Ζαΐχ Μπολσονάρου, με φόντο την απόπειρα πραξικοπήματος του 2022, ενίσχυσαν προσωρινά τη δημοτικότητα του νυν προέδρου Λουίζ Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα.
Το σκηνικό αυτό αρχίζει πλέον να περιπλέκεται. Η άνοδος των τιμών των καυσίμων και οι έμμεσες επιπτώσεις από τις διαταραχές στη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ -μεταξύ άλλων και οι φόβοι για ελλείψεις λιπασμάτων- ασκούν αυξανόμενη πίεση στις οικονομίες και τις κυβερνήσεις της περιοχής.
Η Χιλή στη σκιά των οικονομικών αναταράξεων
Η Χιλή αποτελεί ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα. Η μεγαλύτερη αύξηση στις τιμές καυσίμων εδώ και δεκαετίες έχει ουσιαστικά εξανεμίσει την περίοδο χάριτος του νεοεκλεγέντος προέδρου Χοσέ Αντόνιο Καστ.
Λίγες μόλις εβδομάδες μετά την ανάληψη των καθηκόντων του, βρίσκεται αντιμέτωπος με πτώση στις δημοσκοπήσεις, καθώς οι πολίτες αποδίδουν στην κυβέρνηση ευθύνες τόσο για διαχειριστικά λάθη όσο και για τις επιπτώσεις των διεθνών εξελίξεων στην οικονομία.
Η εξέλιξη αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία για την Ουάσινγκτον. Η Χιλή θεωρείται στρατηγικής σημασίας χώρα, καθώς συγκαταλέγεται στους μεγαλύτερους παραγωγούς χαλκού παγκοσμίως και διαθέτει σημαντικά αποθέματα λιθίου και άλλων κρίσιμων ορυκτών. Τα προηγούμενα χρόνια, η Κίνα είχε εδραιωθεί ως βασικός εμπορικός εταίρος της χώρας, επισκιάζοντας τις ΗΠΑ. Ο Καστ είχε δεσμευτεί να ανατρέψει αυτή την τάση, φέρνοντας τη χώρα πιο κοντά στην Ουάσινγκτον.
Η άνοδός του στην εξουσία ήρθε μετά από μια περίοδο έντονης κοινωνικής και οικονομικής δυσαρέσκειας, με τους ψηφοφόρους να απομακρύνονται από την πολιτική του πρώην προέδρου Γκαμπριέλ Μπόριτς, τον οποίο κατηγόρησαν για αδυναμία αντιμετώπισης της εγκληματικότητας και της οικονομικής επιβράδυνσης.
Ωστόσο, οι προκλήσεις για τη Χιλή είναι βαθύτερες. Παρά τον σχετικό πλούτο της, παραμένει μια από τις κοινωνίες με τη μεγαλύτερη ανισότητα στη Λατινική Αμερική. Η αύξηση της εγκληματικότητας έχει κλονίσει την αίσθηση ασφάλειας των πολιτών. Παράλληλα, οι ιστορικές εντάσεις –από την κληρονομιά της δικτατορίας του Αουγκούστο Πινοσέτ έως τις διεκδικήσεις της κοινότητας των Μαπούτσε– συνεχίζουν να βαραίνουν το πολιτικό τοπίο.
Σε αυτό το περιβάλλον, η διεθνής κρίση λειτουργεί ως πολλαπλασιαστής πίεσης. Και η Χιλή δεν είναι η μόνη περίπτωση. Οι οικονομίες της Λατινικής Αμερικής, σε μεγάλο βαθμό εξαρτημένες από φθηνά καύσιμα και εισαγωγές λιπασμάτων, είναι ιδιαίτερα ευάλωτες σε τέτοιου είδους εξωγενείς διαταραχές – οι οποίες στο παρελθόν έχουν οδηγήσει σε κύματα πολιτικής αστάθειας.
Όπως επισημαίνει ο Μπέντζαμιν Γκεντάν, πρώην αξιωματούχος του Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας των ΗΠΑ για τη Νότια Αμερική, οι επιπτώσεις θα διαφέρουν από χώρα σε χώρα, αλλά ενδέχεται να περιορίσουν δραστικά τον πολιτικό χρόνο ανοχής των κυβερνήσεων. Η πρόσφατη δεξιά στροφή στην περιοχή θα μπορούσε να αποδειχθεί εύθραυστη, εάν οι οικονομικές πιέσεις ενταθούν.
«Οι ηγέτες αυτοί θα κριθούν από την ικανότητά τους να αντιμετωπίσουν την υποτονική ανάπτυξη, τη μετανάστευση και την εγκληματικότητα», σημειώνει. «Και αυτά τα προβλήματα γίνονται ακόμη πιο δύσκολα σε συνθήκες οικονομικής πίεσης».