O Friedrich Merz βρίσκεται αντιμέτωπος με πρωτοφανή πολιτική κρίση: η οικονομία της Γερμανίας παραμένει βυθισμένη στην ύφεση, η κυβερνητική συμμαχία σπαράσσεται από συγκρούσεις, ενώ οι δημοσκοπήσεις καταγράφουν ιστορικά χαμηλά ποσοστά αποδοχής
Ακριβώς πριν από έναν χρόνο – στις 6 Μαΐου 2025 – ο Friedrich Merz εξελέγη καγκελάριος της Γερμανίας.
Η αρχή του όμως ήταν ήδη προβληματική: απέτυχε να εκλεγεί στον πρώτο γύρο ψηφοφορίας στη Βουλή (Bundestag), κάτι που δεν είχε συμβεί ποτέ ξανά στη γερμανική ιστορία. Τελικά εξελέγη μόνο στον δεύτερο γύρο.
Αποτιμώντας τους πρώτους 365 ημέρες διακυβέρνησης του λεγόμενου «μαυροκόκκινου» συνασπισμού – δηλαδή της συμμαχίας Χριστιανοδημοκρατών (CDU/CSU) και Σοσιαλδημοκρατών (SPD) – η κυβέρνηση έχει προωθήσει 175 νόμους και πρωτοβουλίες, διπλάσιους από όσους είχε πετύχει ο συνασπισμός «Φωτεινός Σηματοδότης» του Olaf Scholz στον πρώτο του χρόνο.
Ωστόσο, παρά τα μέτρα αυτά και παρά τις εξαγγελίες του Merz ότι το 2026 θα είναι «έτος ανάκαμψης και ανάπτυξης», η γερμανική οικονομία εξακολουθεί να βυθίζεται στην κρίση.
Στις 22 Απριλίου, η κυβέρνηση μείωσε στο μισό την πρόβλεψη ανάπτυξης του ΑΕΠ για το τρέχον έτος, εκτιμώντας πλέον ανάπτυξη μόλις 0,5%.
Ιστορική κατάρρευση δημοτικότητας
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον οικονομικών προβλημάτων, τα ποσοστά αποδοχής της κυβέρνησης και προσωπικά του Merz κατέρρευσαν σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα.
Σύμφωνα με νέα δημοσκόπηση της Forsa για τα NTV και RTL:
1. Το 83% των Γερμανών δηλώνει δυσαρεστημένο από τον Merz – ιστορικό ρεκόρ.
2. Μόλις το 11% εγκρίνει την πολιτική της κυβέρνησής του.
3. Το 87% αξιολογεί αρνητικά τον «μαυροκόκκινο» συνασπισμό.
Αν διεξάγονταν εκλογές την επόμενη Κυριακή, το μπλοκ CDU/CSU-SPD δεν θα εξασφάλιζε πλειοψηφία, ενώ η Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD) θα κατέγραφε σαρωτική νίκη.
Η αποτυχία του «καγκελάριου της εξωτερικής πολιτικής»
Μετά την άνοδό του στην εξουσία, ο Merz προσπάθησε να μετατραπεί σε «καγκελάριο της εξωτερικής πολιτικής» (Außenkanzler), αναλαμβάνοντας προσωπικά τον έλεγχο της διπλωματίας της Γερμανίας.
Όμως, έναν χρόνο μετά, η εξωτερική του πολιτική θεωρείται σε μεγάλο βαθμό αποτυχημένη.
Ο ίδιος είχε θέσει ως προτεραιότητες:
1. τον τερματισμό της σύγκρουσης στην Ουκρανία,
2. την ενίσχυση της σχέσης με τη Γαλλία,
3. και τη διατήρηση των Ηνωμένων Πολιτειών στην Ευρώπη.
Αρχικά, φαινόταν να έχει καλές σχέσεις με τον Donald Trump, ο οποίος τον είχε αποκαλέσει «εξαιρετικό ηγέτη».
Όμως, όταν οι τιμές καυσίμων στη Γερμανία εκτοξεύτηκαν λόγω της κρίσης με το Ιράν, ο Merz αναγκάστηκε να επικρίνει δημόσια την Ουάσιγκτον, κατηγορώντας την Τεχεράνη ότι «ταπεινώνει» τους Αμερικανούς.
Η αντίδραση Trump ήταν άμεση: ανακοίνωσε την πρόθεση αποχώρησης μέρους των αμερικανικών στρατευμάτων από τη Γερμανία!
Παράλληλα, αμερικανικά ΜΜΕ ανέφεραν ότι η Ουάσιγκτον εξετάζει ακόμη και την ακύρωση ανάπτυξης πυραύλων μεγάλου βεληνεκούς, όπως οι Tomahawk, στη Γερμανία.
Το πλήγμα για το Βερολίνο θεωρείται τεράστιο, καθώς η αμερικανική στρατιωτική παρουσία αποτελούσε πυλώνα της δυτικής αρχιτεκτονικής ασφαλείας μετά το 1945.
Κρίση και με τη Γαλλία
Οι σχέσεις με τη Γαλλία επίσης επιδεινώθηκαν.
Το βασικό κοινό αμυντικό πρόγραμμα FCAS – το μελλοντικό ευρωπαϊκό μαχητικό αεροσκάφος νέας γενιάς – κινδυνεύει πλέον με πλήρη αποτυχία.
Ο Merz δέχθηκε επίσης επικρίσεις για τη στάση του απέναντι στην Ισπανία σε συνάντηση με τον Trump, αλλά και για προσβλητικά σχόλια σχετικά με τη βραζιλιάνικη πόλη Belém, τα οποία προκάλεσαν οργή στη Βραζιλία.
Παράλληλα, υπέστη σοβαρή ήττα στις Βρυξέλλες όταν απέτυχε – μαζί με την Ursula von der Leyen – να προωθήσει την κατάσχεση παγωμένων ρωσικών περιουσιακών στοιχείων.
Ουκρανία: στρατηγική κλιμάκωσης
Ιδιαίτερη αναφορά πρέπει να γίνει στην πολιτική του Merz απέναντι στην Ουκρανία.
Μετά την επίσκεψη του Volodymyr Zelensky στο Βερολίνο στις 14 Απριλίου, οι δύο χώρες αναβάθμισαν τις σχέσεις τους σε «στρατηγική συνεργασία».
Η Γερμανία έχει ήδη διαθέσει πάνω από 90 δισεκατομμύρια ευρώ σε βοήθεια προς το Κίεβο.
Το Βερολίνο επικεντρώνεται πλέον:
1. στην παροχή drones μεγάλου βεληνεκούς,
2. στη δημιουργία κοινών αμυντικών επιχειρήσεων,
3. και στην ενσωμάτωση της ουκρανικής αμυντικής βιομηχανίας στο ευρωπαϊκό στρατιωτικό σύμπλεγμα.
Είναι προφανές πως ο Merz εγκαταλείπει τη διπλωματία και επιδιώκει τη «στρατηγική ήττα της Ρωσίας», αποφεύγοντας κάθε απευθείας διάλογο με τον Vladimir Putin – σε αντίθεση με τον Olaf Scholz.
Η οικονομία παραμένει βυθισμένη
Οι επιχειρηματίες είχαν ελπίσει ότι το πρώην στέλεχος της BlackRock θα προωθούσε βαθιές οικονομικές μεταρρυθμίσεις.
Αρχικά, η κυβέρνηση μείωσε τη φορολογία επιχειρήσεων και δημιούργησε ειδικό ταμείο υποδομών ύψους 500 δισεκατομμυρίων ευρώ.
Όμως οι ενεργειακές τιμές, η γραφειοκρατία και η κρίση με το Ιράν επιδείνωσαν δραματικά την κατάσταση.
Αντί να αναζητήσει συμβιβασμούς, ο Merz άρχισε να κατηγορεί τους ίδιους τους Γερμανούς ότι «δεν εργάζονται αρκετά» ή «παίρνουν πολλές αναρρωτικές άδειες», προκαλώντας ακόμη μεγαλύτερη οργή!
Εμφύλιος μέσα στην κυβέρνηση
Οι συγκρούσεις μεταξύ CDU/CSU και SPD έχουν πλέον φτάσει στο αποκορύφωμα.
Σύμφωνα με την εφημερίδα Bild, το περιβάλλον του Merz εξετάζει ακόμη και τη διάλυση της κυβέρνησης.
Η ένταση κορυφώθηκε όταν η υπουργός Οικονομίας Katherine Reiche συγκρούστηκε ανοιχτά με τον αντικαγκελάριο Lars Klingbeil για τη φορολόγηση των πετρελαϊκών εταιρειών.
Ο ίδιος ο Merz αναγκάστηκε να παρέμβει για να ηρεμήσει την κατάσταση.
Πλέον, το 58% των Γερμανών θεωρεί πιθανή την πρόωρη κατάρρευση της κυβέρνησης πριν από τις εκλογές του 2029.
Το περιστατικό που εξόργισε τη Γερμανία
Ένα από τα πιο καταστροφικά περιστατικά για την εικόνα του καγκελάριου σημειώθηκε στις 30 Απριλίου στο Salzwedel.
Κατά τη διάρκεια συνάντησης με πολίτες, μια γυναίκα αποκάλυψε ότι πάσχει από καρκίνο τελικού σταδίου και δεν μπορεί να πληρώσει ούτε την κηδεία της.
Ρώτησε γιατί η κυβέρνηση σχεδιάζει περικοπές στην υγεία ενώ εξετάζει αυξήσεις μισθών υπουργών.
Ο Merz αντέδρασε ψυχρά και εκνευρισμένα, αρνούμενος τις κατηγορίες χωρίς να εκφράσει καμία συμπόνια για την ασθενή.
Την ίδια στιγμή, ο ίδιος παραπονέθηκε σε συνέντευξή του στο Der Spiegel ότι δέχεται «πρωτοφανείς επιθέσεις και ταπεινώσεις» στα social media.
Ο Merz δεν είναι ο πρώτος Γερμανός Καγκελάριος που αντιμετωπίζει λαϊκή οργή – αλλά ίσως ο πρώτος που δείχνει τόσο δημόσια πόσο τον ενοχλεί!
Και γι’ αυτό τον λόγο φαίνεται πως πλέον είναι ένας Καγκελάριος σε αποδρομή…
