Οικολογία δύο ταχυτήτων από την κυβέρνηση που σταματά τον λιγνίτη, ενώ μετατρέπει τη χώρα σε κόμβο αμερικανικού υγροποιημένου φυσικού αερίου.
Ο κακός χαμός ακολούθησε την δημοσίευση του βίντεο με την ανατίναξη των δύο καδοφόρων εκσκαφέων στο ορυχείο λιγνίτη Μαυροπηγής στην Κοζάνη. Για «έγκλημα κατά της δημόσιας περιουσίας» έκαναν λόγο κάποιοι στην αντιπολίτευση, ενώ άλλοι σημείωναν ότι η «έκρηξη δεν έγινε μόνο στους εκσκαφείς, αλλά και στους λογαριασμούς του ρεύματος». Από την άλλη, ο υφυπουργός Νίκος Τσάφος σχολίασε σχετικά με την απολιγνιτοποίηση την αποσυναρμολόγηση και καταδάφιση των λιγντικών σταθμών: «Θα αφήσουμε τις παλιές μονάδες να τις κοιτάμε; Δεν πρέπει να αποκατασταθεί ο χώρος»(19/6); Ενώ σε τοποθέτησή του τον Μάιο του 2026 υποστήριζε: «(…) Για κάθε μεγαβατώρα που παράγει η Πτολεμαΐδα 5 πληρώνει- σ.σ. βάσερι του Συστήματος Εμπορίας Ρύπων της ΕΕ- περίπου 85 ευρώ σήμερα μόνο για τους ρύπους. Αν προσθέσει κανείς το κόστος εξόρυξης και λειτουργίας της μονάδας, τα νούμερα γίνονται απαγορευτικά».
Το φυσικό αέριο
Αντίθετα με τον λιγνίτη, τον σημαντικό αντίκτυπο του οποίου στο περιβάλλον δεν παραβλέπουμε, η κυβέρνηση παραμένει σταθερά προσηλωμένη στη μετατροπή της χώρας σε πύλη εισόδου φυσικού αερίου για τη Νοτιοανατολική Ευρώπη, μέσω του «Κάθετου Διαδρόμου». Σκοπός του κυβερνητικού πλάνου, λένε στο documentonews.gr άνθρωποι με άριστη γνώση της αγοράς ενέργειας, είναι να αξιοποιήσει πλήρως το διασυνδεδεμένο μοντέλο, βλέποντας την αγορά της Ελλάδας ως κόμβο τροφοδοσίας για μια περιφέρεια ευρύτερης κλίμακας που περιλαμβάνει τόσο τα Βαλκάνια, όσο και αγορών νοτιότερα και βορειότερα του ελληνικού συστήματος.
Μάλιστα, ο ενεργειακός Τύπος σημείωνε τον Ιούνιο του 2026 ότι η αξία του «Κάθετου Διαδρόμου» φαίνεται από την απόφαση της βουλγαρικής Bulgartransgaz να αυξήσει σημαντικά τη δυναμικότητα μεταφοράς φυσικού αερίου προς χώρες όπως η Βουλγαρία, η Β. Μακεδονία και η Ρουμανία. Κατά αυτόν τον τρόπο, ανέφεραν τα συγκεκριμένα ρεπορτάζ, ενισχύεται η στρατηγική σημασία των ελληνικών υποδομών LNG αφού έτσι καθιερώνονται ως βασικός διαμετακομιστικός κόμβος για την διοχέτευση αμερικανικού αερίου ως το Κίεβο.
Η κυβέρνηση «ντύνει» αυτή τη στρατηγική με τα «εθνικά χρώματα» λέγοντας ευθαρσώς ότι υπηρετεί τα συμφέροντα της χώρας».
Παρόλα αυτά, τον Φεβρουάριο του 2026, ρεπορτάζ της εφημερίδας « Η Καθημερινή» παρουσίαζε αξιωματούχο του Αμερικανικού Οργανισμού Χρηματοδότησης Διεθνούς Ανάπτυξης να αναφέρει ότι στο πλαίσιο ανάδειξης του Κάθετου Διαδρόμου από τη Ουάσινγκτον ως έργο στρατηγικής προτεραιότητας, «η ενδυνάμωση των χωρών- εταίρων για τη βελτίωση της πρόσβασης στην ενέργεια και την ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας ενισχύει την οικονομική ανάπτυξη και προωθεί τα εθνικά συμφέροντα των ΗΠΑ».
«Βαρύτερο αποτύπωμα»
Ποιων τελικά τα συμφέρονται υπηρετούνται από αυτό το «project»; Αυτό το αφήνουμε στην κρίση του αναγνώστη. Πάντως το LNG, το οποίο πλέον κυριαρχεί στην ευρωπαϊκή αγορά, δεν φαίνεται να είναι τόσο… αθώο. Όπως εξηγεί στο documentonews.gr ο Σπύρος Μιχαλακάκης, πρώην πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος της ελληνικής BP: «Έχει σημαντικά βαρύτερο περιβαλλοντικό αποτύπωμα από το φυσικό αέριο αγωγών, καθώς απαιτεί πρόσθετη ενέργεια για υγροποίηση, μεταφορά και επαναεριοποίηση, ενώ κατά τη μεταφορά του εμφανίζονται διαρροές μεθανίου (boil off). Το μεθάνιο είναι αέριο του θερμοκηπίου πολλαπλάσια ισχυρότερο από το CO₂».
Επιπλέον μελέτη του περιβαλλοντικού επιστήμονα Robert Howarth που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Energy Science & Engineering (2024) ανέφερε ότι το LNG εμφανίζει, σε ορίζοντα εικοσαετίας, 33% υψηλότερο αποτύπωμα εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου από τον άνθρακα, όταν εξετάζεται ολόκληρος ο κύκλος ζωής του. Επιπλέον σημειωνόταν: Η τελική καύση του φυσικού αερίου σε σπίτια και επιχειρήσεις αντιστοιχεί μόλις περίπου στο ένα τρίτο των συνολικών εκπομπών της αλυσίδας παραγωγής και μεταφοράς του.
Η μελέτη απέδιδε το αυξημένο κλιματικό αποτύπωμα του LNG κυρίως στις διαδικασίες που προηγούνται της καύσης του. Με βάση τα ευρήματά της, περίπου το ήμισυ των συνολικών εκπομπών παράγεται κατά τη μεταφορά του φυσικού αερίου μέσω αγωγών προς τους παράκτιους τερματικούς σταθμούς LNG, εξαιτίας της μεγάλης ενεργειακής κατανάλωσης και των διαρροών μεθανίου. Ωστόσο, τα συμπεράσματα της μελέτης αμφισβητούνται από τη βιομηχανία φυσικού αερίου και από ορισμένους ειδικούς.
«Κόστος παραγωγής»
Πέρα από το LNG, υπάρχει ένα ακόμη ερωτηματικό ως προς την στρατηγική επιλογή της κυβέρνησης να προσδεθεί σχεδόν απόλυτα στο άρμα του φυσικού αερίου. Σχετικά με το αν η υπερσύγχρονη μονάδα λιγνίτη «Πτολεμαϊδα 5» είναι ακριβή και, επομένως, σωστά οδηγείται σε κλείσιμο, ο Σπ. Μιχαλακάκης αναφέρει: «Το κόστος παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας τόσο των λιγνιτικών μονάδων, όπως η Πτολεμαΐδα 5, όσο και των σύγχρονων μονάδων φυσικού αερίου συνδυασμένου κύκλου (CCGT), εξαρτάται κυρίως από το κόστος του φυσικού αερίου και από το κόστος των δικαιωμάτων CO₂. Είναι γεγονός ότι οι μονάδες φυσικού αερίου εκπέμπουν λιγότερο CO₂ ανά παραγόμενη MWh σε σχέση με τον λιγνίτη. Ωστόσο, το τελικό κόστος παραγωγής δεν καθορίζεται μόνο από τις εκπομπές αλλά και από το κόστος του καυσίμου».
Ο ίδιος, χρησιμοποιώντας τον αλγόριθμο της ΡΑΑΕΥ ( όπως εφαρμόστηκε μετά και την επιβολή πλαφόν στην χονδρική αγορά το 2022-2023) αναφέρει ότι προκύπτουν τα ακόλουθα αποτελέσματα:
Το διάγραμμα αποτυπώνει την εξέλιξη του κόστους παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας για μονάδες φυσικού αερίου σε σύγκριση με την Πτολεμαΐδα 5, ανάλογα με την τιμή φυσικού αερίου και λιγνίτη, με σταθερή τιμή διοξειδίου άνθρακα στα 74 ευρώ/ τόνος.
Όπως λέει ο Σπ. Μιχαλακάκης η εικόνα είναι σαφής: «Η Πτολεμαϊδα 5 καθίσταται φθηνότερη όταν η τιμή του φυσικού αερίου ξεπερνά περίπου τα 38 ευρώ/MWh. Αξίζει να σημειωθεί ότι την τρέχουσα περίοδο η τιμή φυσικού αερίου (TTF) κινείται περίπου στα 43 ευρώ/MWh».
Για τον έμπειρο ενεργειακό αναλυτή η δεύτερη σύγκριση είναι «ακόμη πιο αποκαλυπτική καθώς βασίζεται σε δυσμενέστερο αλλά ρεαλιστικό σενάριο για τα δικαιώματα CO₂, περίπου 80 ευρώ ανά τόνο και σε πιο ρεαλιστική προσέγγιση του κόστους λειτουργίας και συντήρησης της Πτολεμαΐδας 5, περίπου 8 ευρώ/MWh. Ακόμη και σε αυτό το σενάριο, η Πτολεμαΐδα 5 παραμένει φθηνότερη όταν η τιμή φυσικού αερίου ξεπερνά περίπου τα 35 ευρώ/MWh».
Επιπλέον, ο Σπ. Μιχαλακάκης τονίζει ότι «το φυσικό αέριο είναι εισαγόμενο καύσιμο και συνεπώς εξαρτάται άμεσα από τις διεθνείς γεωπολιτικές εξελίξεις».
Για όλους αυτούς τους λόγους, ο συνομιλητής μας θεωρεί ότι η μονάδα Πτολεμαΐδα 5 πρέπει να παραμείνει σε λειτουργία τουλάχιστον μέχρι να διαμορφωθεί ένα αξιόπιστο σύστημα δικτύων αποθήκευσης και διαχείρισης της ενέργειας από ΑΠΕ, διασφαλίζοντας έτσι «ενεργειακή ασφάλεια, επάρκεια ισχύος και ένα πιο ελεγχόμενο ενεργειακό κόστος».
