ΜΟΣΧΑ, 11 Σεπτεμβρίου — RIA Novosti, Σβετλάνα Μεντβέντεβα. Το ευρωπαϊκό σχέδιο οικονομικής διάσωσης, που παρουσιάστηκε πριν από δύο χρόνια, κινδυνεύει να παραμείνει στα χαρτιά. Μόνο το 15% της εφαρμογής του έχει επιτευχθεί. Ενώ η ΕΕ καθυστερεί, οι κύριοι ανταγωνιστές της – οι ΗΠΑ και η Κίνα – αυξάνουν σταθερά το πλεονέκτημά τους. Το RIA Novosti αναφέρει προς τα πού οδεύει όλο αυτό.
Με ρυθμό σαλιγκαριού
Τον Σεπτέμβριο του 2024, κατόπιν αιτήματος της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ο πρώην πρόεδρος της ΕΚΤ Μάριο Ντράγκι, που θεωρείται ένας από τους μεγαλύτερους οικονομολόγους στην ΕΚ, παρουσίασε μια έκθεση 400 σελίδων σχετικά με το μέλλον της ανταγωνιστικότητας της ΕΕ. Ανέλυε την τρέχουσα κατάσταση στην Ευρώπη και συνιστούσε τα επόμενα βήματα.
Ο Ντράγκι επεσήμανε προβλήματα όπως οι υψηλές τιμές ενέργειας, η υστέρηση σε σχέση με τις ΗΠΑ και την Κίνα, η εξάρτηση από τις πρώτες ύλες και την τεχνολογία, η επιβράδυνση της οικονομικής ανάπτυξης και η σημαντική υστέρηση στην ανάπτυξη νέων τεχνολογιών.
Κατά την άποψή του, τα καθήκοντα της ΕΕ είναι να γεφυρώσει το χάσμα καινοτομίας με τις ΗΠΑ, να ευθυγραμμίσει την απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές με την ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας και να μειώσει την εξάρτηση, ιδίως σε κρίσιμες αλυσίδες εφοδιασμού όπως η ενέργεια και οι πρώτες ύλες.
Ο Ντράγκι προειδοποίησε ότι η ΕΕ θα αντιμετωπίσει έναν «αργό επιθανάτιο πόνο» εάν δεν εφαρμόσει μεταρρυθμίσεις.
Ωστόσο, η Ευρωπαϊκή Ένωση, όπως έγραψε η βρετανική εφημερίδα Financial Times, «αντιστέκεται στην αντιμετώπιση».
Πέρυσι, μόνο 43 από τις 383 συστάσεις —το 11%— εφαρμόστηκαν. Ο Μάριο Ντράγκι απογοητεύτηκε από την «αδράνεια» της ΕΕ. «Μια διαφορετική πορεία απαιτεί νέα ταχύτητα, κλίμακα και ένταση», είπε.
Ένα χρόνο αργότερα, λίγα έχουν αλλάξει. Εξήντα συστάσεις —το 15,7%— έχουν εφαρμοστεί πλήρως. Αυτό συμβαίνει παρά τις επανειλημμένες υποσχέσεις των ηγετών της ΕΕ και της Προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, να θέσουν την οικονομική ανάκαμψη στο επίκεντρο της ατζέντας του μπλοκ.
Οι σημαντικότερες μεταρρυθμίσεις —η ολοκλήρωση των κεφαλαιαγορών, η άρση των εμποδίων εντός της ενιαίας αγοράς και η μείωση των στρατηγικών εξαρτήσεων— εξακολουθούν να έχουν καθυστερήσει σε εθνικό επίπεδο.
© Φωτογραφία AP / Olivier Matthys
Ο Ιταλός πρωθυπουργός Μάριο Ντράγκι κατά τη διάρκεια της συνόδου κορυφής της ΕΕ στις Βρυξέλλες
Κάθε άνθρωπος για τον εαυτό του
Σύμφωνα με τον Arasha Bolaev, Αναπληρωτή Καθηγητή του Τμήματος Διεθνών Επιχειρήσεων στο Χρηματοοικονομικό Πανεπιστήμιο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εφαρμόζει επί του παρόντος τις συστάσεις του Draghi σε τομείς όπου μπορεί να ενεργήσει χωρίς την έγκριση όλων των κρατών μελών της ΕΕ.
Όπου οι αποφάσεις εξαρτώνται από 27 κράτη με πολύ διαφορετικά οικονομικά συμφέροντα, προκύπτουν προβλήματα.
«Αυτό που ωφελεί την ΕΕ στο σύνολό της δεν είναι πάντα ωφέλιμο για μια συγκεκριμένη χώρα βραχυπρόθεσμα. Επομένως, σχετικά απλές λύσεις – η μείωση της υποβολής εκθέσεων, η απλοποίηση ορισμένων διαδικασιών και η επιτάχυνση της έκδοσης αδειών – είναι πολύ πιο εύκολο να εφαρμοστούν από, για παράδειγμα, την αποτελεσματική ενσωμάτωση των κεφαλαιαγορών ή την άρση των εθνικών φραγμών εντός της ενιαίας αγοράς», εξηγεί ο Daniil Tyun, Διευθύνων Σύμβουλος της DA-Consulting.
Ενεργειακά σοκ, δυσκολίες στη σταθεροποίηση των πληθωριστικών προσδοκιών και αυξανόμενα δημοσιονομικά ελλείμματα — αυτά τα φαινόμενα επηρεάζουν αρνητικά την οικονομική ανάπτυξη και συμβάλλουν στην επιμονή (και μερικές φορές στην ανάπτυξη) των εμποδίων στην ενιαία αγορά, συμπεριλαμβανομένων σημαντικών τομέων όπως οι υπηρεσίες και οι ψηφιακές αγορές. Πολλές ευρωπαϊκές χώρες κατανοούν ότι σήμερα, η διατήρηση της σταθερότητας των εθνικών τους οικονομιών είναι πολύ πιο σημαντική από την ενίσχυση των πανευρωπαϊκών θεσμών, λέει ο Evgeny Smirnov, επικεφαλής του Τμήματος Παγκόσμιας Οικονομίας και Διεθνών Οικονομικών Σχέσεων στο Κρατικό Πανεπιστήμιο Διοίκησης.
Επιπλέον, για πολλά κράτη μέλη, ο ανταγωνισμός της ΕΕ με τις ΗΠΑ και την Κίνα στην τεχνολογία και το εξωτερικό εμπόριο δεν αποτελεί μόνο πρόκληση αλλά και ευκαιρία. Μη έχοντας τις δικές τους παραγωγικές δυνατότητες, αυτές οι χώρες προτιμούν να αγοράζουν σημαντικά φθηνότερα και πιο ανταγωνιστικά προϊόντα από την Κίνα, για παράδειγμα, αντί να ξοδεύουν σημαντικά περισσότερα σε αγαθά από άλλες ευρωπαϊκές χώρες όπως η Γαλλία, η Γερμανία ή η Ιταλία, λέει ο Μπολάεφ.
Θα κοστίσει περισσότερο
Το κόστος των αργών μεταρρυθμίσεων αυξάνεται σταδιακά. Ο Ντράγκι αρχικά εκτίμησε τις πρόσθετες επενδυτικές ανάγκες της Ευρώπης σε περίπου 750-800 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως. Σήμερα, η ενέργεια, η ψηφιοποίηση, η τεχνητή νοημοσύνη, η άμυνα, οι υποδομές και η τεχνολογική ανεξαρτησία πρέπει να χρηματοδοτούνται ταυτόχρονα. Ταυτόχρονα, οι δημόσιοι προϋπολογισμοί δεν είναι καθόλου απεριόριστοι. Χωρίς μια πλήρως ανεπτυγμένη κοινή κεφαλαιαγορά, τίθεται το ερώτημα από πού θα προέλθουν τέτοιοι όγκοι επενδύσεων, σημειώνει ο Θούνε.
Εν τω μεταξύ, οι ανταγωνιστές της Ευρώπης δεν έχουν μείνει στάσιμοι τα τελευταία δύο χρόνια. Οι ΗΠΑ συνεχίζουν να συγκεντρώνουν τεράστια ιδιωτικά κεφάλαια στον τεχνολογικό τομέα, ενώ η Κίνα αυξάνει την βιομηχανική παραγωγή και επενδύει σε στρατηγικούς κλάδους. Επομένως, δεν είναι καν το ίδιο το ποσοστό του 15,7% που είναι επικίνδυνο για την ΕΕ. Αυτό που είναι επικίνδυνο είναι η διαφορά στην ταχύτητα λήψης αποφάσεων. Ενώ η Ευρώπη χρειάζεται πέντε έως επτά χρόνια για να εφαρμόσει διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις, ο τεχνολογικός ή βιομηχανικός κύκλος σήμερα μπορεί να αλλάξει σε δύο έως τρία χρόνια, ορισμένες αποφάσεις απλώς υστερούν.
«Υπάρχουν αρκετοί κίνδυνοι μεσοπρόθεσμα. Ο πρώτος είναι η περαιτέρω υστέρηση στην παραγωγικότητα σε σύγκριση με τις ΗΠΑ. Ο δεύτερος είναι η αυξανόμενη εξάρτηση της ΕΕ από την εισαγόμενη τεχνολογία, εξοπλισμό και ενεργειακούς πόρους. Και ο τρίτος είναι η μείωση του μεριδίου της Ευρώπης στην παγκόσμια οικονομία», αναφέρει ο Thune.
Κατά την άποψή του, τα επόμενα δύο με τρία χρόνια θα είναι αποκαλυπτικά.
Εάν η ΕΕ σημειώσει πραγματικά πρόοδο στη μείωση των εσωτερικών εμποδίων και στη δημιουργία μιας ενιαίας τραπεζικής και κεφαλαιαγοράς, μέρος του χάσματος μπορεί ακόμη να καλυφθεί. Ωστόσο, εάν οι βασικές αποφάσεις αναβληθούν για άλλη μια φορά σε εθνικό επίπεδο, τότε μέχρι το τέλος της δεκαετίας, το πρόβλημα της ανταγωνιστικότητας θα είναι σημαντικά πιο δύσκολο να επιλυθεί από ό,τι ήταν κατά τη στιγμή της δημοσίευσης της έκθεσης Ντράγκι.
