Καθώς οι φοιτητικές και νεανικές διαμαρτυρίες για το αυξημένο κόστος ζωής και τις περικοπές στις δημόσιες υπηρεσίες που ξεκίνησαν τον Σεπτέμβριο στη Γαλλία, εξαπλώθηκαν και στην Ευρώπη, εντάθηκε η δυσαρέσκεια για τα υψηλά ενοίκια, τις τιμές των καυσίμων και τις περικοπές στις δημόσιες υπηρεσίες. Όπως καταδεικνύουν έρευνες και οικονομικά στοιχεία, οι πολίτες κάτω των 35 ετών κατέχουν μόλις το 2,8% του συνολικού πλούτου.
Πολλοί νέοι διαδηλωτές δηλώνουν ότι δεν περιμένουν πλέον να έχουν καλύτερο βιοτικό επίπεδο από τους γονείς τους, ενώ τα στοιχεία για τον πλούτο των νοικοκυριών αποκαλύπτουν ένα μεγάλο χάσμα μεταξύ των γενεών.
Σε ποιες χώρες είναι μεγαλύτερο το χάσμα πλούτου;
Σύμφωνα με την Έρευνα για τα Οικονομικά και την Κατανάλωση των Νοικοκυριών του 2023, που πραγματοποίησε η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ), τα νοικοκυριά στην ευρωζώνη και σε δύο ακόμη ευρωπαϊκές χώρες, με επικεφαλής άτομο ηλικίας κάτω των 35 ετών, διαθέτουν διάμεσο καθαρό πλούτο περίπου 25.000 ευρώ. Αντίθετα, στα νοικοκυριά όπου ο επικεφαλής είναι ηλικίας 55 έως 64 ετών, ο αντίστοιχος πλούτος ανέρχεται σε περίπου 208.000 ευρώ, δηλαδή είναι πάνω από οκτώ φορές μεγαλύτερος.
Το Al Jazeera συγκρίνει τον πλούτο διαφορετικών ηλικιακών ομάδων σε 22 ευρωπαϊκές χώρες και εξετάζει πόσο έχει αυξηθεί το κόστος ζωής από το 2000.
Πού είναι μεγαλύτερο το χάσμα πλούτου;
Η Έρευνα για τα Οικονομικά και την Κατανάλωση των Νοικοκυριών, η οποία πραγματοποιείται από την ΕΚΤ και τις εθνικές κεντρικές τράπεζες από το 2010, καταγράφει τον πλούτο και τα χρέη των νοικοκυριών στην ευρωζώνη.
Ο καθαρός πλούτος περιλαμβάνει ακίνητα, αυτοκίνητα και αποταμιεύσεις, αφού αφαιρεθούν τα χρέη. Στις 22 χώρες που εξετάστηκαν, τα άτομα κάτω των 35 ετών κατέχουν μόλις το 2,8% του συνολικού πλούτου των νοικοκυριών. Αντίθετα, το μεγαλύτερο μερίδιο, ύψους 24%, ανήκει στην ηλικιακή ομάδα 55 έως 64 ετών.
Στη Φινλανδία, οι κάτω των 35 ετών κατέχουν μόλις το 0,8% του συνολικού πλούτου των νοικοκυριών, το χαμηλότερο ποσοστό μεταξύ των χωρών της έρευνας. Την ίδια στιγμή, τα άτομα άνω των 55 ετών συγκεντρώνουν περισσότερο από το 71% του πλούτου.
Αντίστοιχα χαμηλά είναι τα ποσοστά των νέων στην Ιρλανδία (1,4%), την Αυστρία (1,6%), την Ελλάδα (1,8%) και τη Γερμανία (2%).
Η αύξηση του κόστους στέγασης έχει ως αποτέλεσμα πολλοί νέοι να μην μπορούν να αποκτήσουν κατοικία ή να εξασφαλίσουν τις συνθήκες διαβίωσης που είχαν οι γονείς και οι παππούδες τους.
Αντίθετα, ο πλούτος κατανέμεται πιο ισόρροπα στις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης. Στη Λιθουανία, οι κάτω των 35 ετών κατέχουν το 13,2% του συνολικού πλούτου, έναντι 15,9% για την ηλικιακή ομάδα 55 έως 64 ετών. Το αντίστοιχο ποσοστό για τους νέους ανέρχεται σε 12,3% στην Κροατία, 10,1% στη Σλοβακία και 9,8% στην Εσθονία. Η Μάλτα αποτελεί εξαίρεση εκτός των δύο αυτών γεωγραφικών περιοχών, με το ποσοστό των νέων να φτάνει το 11,1%.
Η Έβελιν Άστορ, από το Ευρωπαϊκό Παρατηρητήριο Κοινωνικών Θεμάτων, δήλωσε στην εκπομπή Counting the Cost του Al Jazeera ότι τα τελευταία χρόνια καταγράφεται πολύ μεγάλη αύξηση των τιμών των κατοικιών, τόσο στην αγορά ενοικίασης όσο και στην αγορά ακινήτων προς πώληση.
Όπως εξήγησε, η εξέλιξη αυτή ενισχύει το αίσθημα κοινωνικής ανισότητας, καθώς τα συνηθισμένα νοικοκυριά δυσκολεύονται να πληρώσουν το ενοίκιό τους ή να αγοράσουν σπίτι, την ώρα που οι εύποροι, διαθέτοντας σημαντικά κεφάλαια, μπορούν να πραγματοποιούν μεγάλες επενδύσεις στην ευρωπαϊκή αγορά ακινήτων.
Πόσο ακριβότερη είναι η ζωή σε σχέση με το 2000;
Οι τιμές βασικών αγαθών και υπηρεσιών, όπως τα τρόφιμα, η ενέργεια, οι μεταφορές και οι λογαριασμοί των νοικοκυριών, έχουν αυξηθεί κατά 67,2% στην ευρωζώνη, την Ουγγαρία και την Τσεχία από το 2000.
Από τις χώρες που περιλαμβάνονται στο γράφημα, η Ουγγαρία καταγράφει τη μεγαλύτερη αύξηση, με τις τιμές να έχουν υπερτριπλασιαστεί, σύμφωνα με τη Eurostat, τη στατιστική υπηρεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ο Εναρμονισμένος Δείκτης Τιμών Καταναλωτή αποτελεί το επίσημο μέτρο της ΕΕ για την παρακολούθηση των μεταβολών στις τιμές των αγαθών και των υπηρεσιών που καταναλώνουν τα νοικοκυριά.
Οι χώρες της Ανατολικής Ευρώπης έχουν καταγράψει τις εντονότερες αυξήσεις, ιδιαίτερα από το 2022 και μετά, όταν η Ρωσία ξεκίνησε την εισβολή στην Ουκρανία. Ένας από τους βασικούς λόγους ήταν η μεγάλη εξάρτηση πολλών από αυτές τις χώρες από τις ρωσικές ενεργειακές προμήθειες.
Μέχρι το 2022, οι τιμές αυξάνονταν κατά μέσο όρο περίπου 2% ετησίως. Εκείνη τη χρονιά, ωστόσο, ο ετήσιος πληθωρισμός στην Ευρωπαϊκή Ένωση έφτασε το 9,2%.
Η εκτόξευση των τιμών οφειλόταν κυρίως στο αυξημένο ενεργειακό κόστος. Παρότι στη συνέχεια ο πληθωρισμός υποχώρησε, οι αυξήσεις που προκλήθηκαν κατά την πανδημία της COVID-19 και τον πόλεμο στην Ουκρανία δεν έχουν αντιστραφεί. Με άλλα λόγια, ο ρυθμός αύξησης των τιμών έχει επιβραδυνθεί, αλλά το γενικό επίπεδο των τιμών παραμένει υψηλό.
