Ο πολυβραβευμένος Παλαιστίνιος ηθοποιός Σαλέχ Μπάκρι μου συστήθηκε ως «…ένας Παλαιστίνιος που παρέμεινε στον τόπο του. Δεν προέρχομαι από τη Δυτική Όχθη ούτε από τη Γάζα. Παρέμεινα στα εδάφη τα οποία μετά το 1948 αποτέλεσαν το Ισραήλ». Συναντηθήκαμε με αφορμή τη συμμετοχή του στο Athens Palestine Film Festival τις μέρες που στο Ισραήλ ανέβαινε το έργο του που αφορά τη μειονότητα που παρέμεινε μετά το ’48 στα κατειλημμένα πλέον Παλαιστινιακά εδάφη.
«… περιγράφω τι συνέβη σε αυτούς τους ανθρώπους, τι συνέβη σε εμάς κατά τη διάρκεια της γενοκτονίας» λέει υπογραμμίζοντας πως η Νάκμπα δεν τελείωσε ποτέ.
Ο γιος του σημαντικού και διωκόμενου σκηνοθέτη Μοχάμαντ Μπάκρι (δημιουργού του ιστορικού Jenin Jenin) βρέθηκε με το ντεπούτο του στην αραβική ταινία «Το Άλας Αυτής της Θάλασσας» να συμμετέχει στην επίσημη υποψηφιότητα της Παλαιστίνης για τα Βραβεία Όσκαρ.
Έχει σταματήσει να συμμετέχει σε ισραηλινές παραγωγές (μετά την ταινία The Band’s Visit) για να μην αποτελεί μέρος του artwashing της κατοχής.
Το αθηναϊκό κοινό είχε την ευκαιρία να τον δει και να τον ακούσει, την Κυριακή, στο Τριανόν όπου προβλήθηκε η ταινία του πατέρα του Haifa, το δράμα που συγκίνησε βαθιά το κοινό.
Γνωρίζουμε την κατάσταση στην Παλαιστίνη μέσα από τα ΜΜΕ αλλά και οργανώσεις. Τι συμβαίνει στον τόπο σας σήμερα;
Είναι μια δύσκολη πραγματικότητα. Και είναι μια πραγματικότητα εξαιρετικά επείγουσα. Άνθρωποι σκοτώνονται κάθε μέρα. Τα φυτά σκοτώνονται κάθε μέρα, τα ζώα σκοτώνονται κάθε μέρα. Ο παλαιστινιακός λαός και η γη του δολοφονούνται καθημερινά.
Η κατάσταση είναι επείγουσα εδώ και πολύ καιρό. Η Νάκμπα, στην ουσία δεν σταμάτησε ποτέ από το 1948. Η Νάκμπα συνεχίζεται μέχρι σήμερα. Βρισκόμαστε μπροστά σε ένα νέο στάδιό της, στη Δυτική Όχθη. Και αυτή η γενοκτονία θυμίζει σε μεγάλο βαθμό τη Νάκμπα.
Η Νάκμπα βρίσκεται σήμερα στην πιο φρικτή της εκδοχή, στα χειρότερα στάδιά της. Δεν έχει υπάρξει ποτέ κάτι αντίστοιχο. Δεν έχω κάτι καινούργιο να σας πω πέρα από όσα βλέπετε στις ειδήσεις. Τα πράγματα πηγαίνουν από το κακό στο χειρότερο, ξανά και ξανά. Η ζωή μας εκεί βρίσκεται σε κίνδυνο. Η ίδια μας η ύπαρξη ως λαού βρίσκεται σε κίνδυνο.
Μπορεί να εκδιωχθούμε οποιαδήποτε στιγμή. Φοβόμαστε ότι ανά πάσα στιγμή θα μας εκτοπίσουν, θα μας ξεριζώσουν. Αυτή είναι η κατάσταση στην Παλαιστίνη.
Είστε άνθρωπος της τέχνης. Με ποιον τρόπο αναλαμβάνετε δράση;
Συνεχίζω να κάνω αυτό που αγαπώ. Συνεχίζω να δημιουργώ τέχνη και να στηρίζω την τέχνη γενικότερα. Συμμετέχω σε διάφορες πρωτοβουλίες και συνεχίζουμε. Δεν έχουμε άλλη επιλογή. Είμαστε εκεί, θέλουμε να παραμείνουμε εκεί και θα παραμείνουμε.
Κάνουμε αυτό που αγαπάμε. Αν θέλουν να μας σκοτώσουν επειδή βρισκόμαστε εκεί και επειδή αγαπάμε αυτό που κάνουμε, αυτό είναι δικό τους πρόβλημα. Μπορούν να μας σκοτώσουν, βέβαια. Είναι κάτι που μπορούν να κάνουν. Προφανώς, τους είναι πολύ εύκολο.
Αλλά εμείς δεν θα φύγουμε. Είμαστε εκεί.
Στη συνέντευξή που έκανα με τον ποιητή και δημοσιογράφο Μοχάμεντ Ελ-Κουρντ, μου μίλησε για την απουσία των Παλαιστίνιων μαχητών από τη δυτική αφήγηση. Είπε ότι η παλαιστινιακή κοινωνία παρουσιάζεται ως διχασμένη, ενώ στην πραγματικότητα ένα μεγάλο μέρος της στηρίζει τους μαχητές. Ποια είναι η δική σας άποψη σε σχέση με το αφήγημα των δυτικών ΜΜΕ;
Τα δυτικά μέσα ενημέρωσης, είναι ουσιαστικά τα ισραηλινά μέσα ενημέρωσης. Τα ισραηλινά μέσα είναι τα δυτικά μέσα. Δεν διαφέρουν και πολύ μεταξύ τους. Σχεδόν αποτελούν ένα ενιαίο σώμα. Η φωνή του Ισραήλ ακούγεται στη δύση. Για εμάς, αυτό είναι απολύτως ξεκάθαρο.
Η αντίσταση είναι αντίσταση. Υπήρχε πάντοτε, σε κάθε αγώνα των ανθρώπων για την ελευθερία τους. Όλοι οι λαοί που υποβλήθηκαν σε αποικιοκρατία αντιστάθηκαν στους αποικιοκράτες. Εμείς είμαστε μέρος αυτών των λαών που πολέμησαν την αποικιοκρατία. Δεν είναι κάτι μοναδικό ή πρωτοφανές οι Παλαιστίνιοι να αντιστέκονται στην αποικιοκρατία και στους αποικιοκράτες.
Είναι απολύτως φυσικό για τους ανθρώπους που έχουν αξιοπρέπεια, που δίνουν νόημα στη ζωή τους και υπερασπίζονται τις οικογένειές τους και την ίδια τους την ύπαρξη. Είναι κάτι φυσιολογικό.
Το πρόβλημα είναι τα διεθνή μέσα ενημέρωσης: τα μέσα που διαδίδουν ψεύδη και συνεργούν, με τη στάση τους, στην εξυπηρέτηση των ισχυρών, επειδή ελέγχονται από τους ισχυρούς.
Και το Ισραήλ είναι μια ισχυρή χώρα. Αν δεν πληρώσει το τίμημα για όσα κάνει στη Γάζα, θα καταλήξει να ελέγχει ολόκληρο τον κόσμο. Θα γίνει η νέα Αμερική. Θα ελέγχει την υφήλιο και θα την κρατά υποδουλωμένη στο Ισραήλ. Θα γίνει η κυρίαρχη χώρα του κόσμου, αν δεν είναι ήδη.
Πως θα κυβερνήσει τον κόσμο κατά τη γνώμη σας; Με τον ίδιο εγκληματικό τρόπο που στρέφεται προς την Παλαιστίνη;
Φυσικά. Σαν ένα τέρας.
Πιστεύετε ότι αυτό είναι δυνατό; Να επιτραπεί στο Ισραήλ απόλυτη παντοδυναμία. Η γενοκτονία έχει αλλάξει τη στάση ενός σημαντικού μέρους της κοινής γνώμης, που πλέον στέκεται στο πλευρό της Παλαιστίνης. Αυτό είναι ελπιδοφόρο;
Όμως η γενοκτονία συνεχίζεται. Δεν ξέρω αν ο κόσμος θα καταφέρει να την σταματήσει. Δεν ξέρω. Εσείς το ξέρετε;
Είστε βέβαιοι ότι οι άνθρωποι θα καταφέρουν να σταματήσουν τη γενοκτονία;
Δυστυχώς δεν φαίνεται να τα καταφέρνουμε.
Μπορείτε εσείς κι όλοι οι αλληλέγγυοι του κόσμου να υποχρεώσετε το Ισραήλ να λογοδοτήσει για όσα έχει κάνει; Μπορείτε να εγγυηθείτε ότι οι Ισραηλινοί θα πληρώσουν το τίμημα για τα εγκλήματα που διέπραξαν στη Γάζα; Ποιος μπορεί να το εγγυηθεί; Κανείς. Κανείς, απολύτως κανείς.
Βλέπετε κάποιον που να μπορεί να το εγγυηθεί σε διεθνές επίπεδο;
Το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο βρίσκεται υπό απαγορεύσεις και κυρώσεις. Ο ΟΗΕ είναι ένας οργανισμός που έχει παραλύσει.
Η κ. Αλμπανέζε είναι ο άνθρωπος που έδωσε μάχη εκεί.
Η Αλμπανέζε είναι καταπληκτική. Είναι ηρωίδα. Είναι η ηρωίδα μου. Αλλά είναι ένα άτομο. Είναι μόνη της μέσα στο σύστημα των Ηνωμένων Εθνών. Ποιος μπορεί να εγγυηθεί ότι οι Ισραηλινοί εγκληματίες θα λογοδοτήσουν; Δυστυχώς, κανείς. Κανείς δεν μπορεί να το εγγυηθεί.
Ελπίζω να συμβεί. Ελπίζω το Ισραήλ να λογοδοτήσει για όσα έχει κάνει. Και ελπίζω να υπάρξει μια πολιτική λύση. Όλοι το ελπίζουμε. Όλοι μας.
Αλλά ποιος ξέρει τι θα συμβεί; Κανένας.
Στις Ηνωμένες Πολιτείες, λέγεται ότι η κατάσταση έχει αλλάξει και ότι το ισραηλινό λόμπι περιθωριοποιείται. Πολλοί υποστηρίζουν ότι δεν είναι εύκολο για έναν Αμερικανό πολιτικό να δηλώσει σήμερα ανοιχτά ότι στηρίζει το Ισραήλ. Από την άλλη, το Ισραήλ εξακολουθεί να βρίσκει τρόπους επηρεάζει. Την ίδια στιγμή όλο και περισσότεροι γνωστοί καλλιτέχνες διεθνώς τολμούν για πρώτη φορά να μιλήσουν δημόσια υπέρ της Παλαιστίνης.
Πόσοι είναι; Ένας, δύο, τρεις, τέσσερις, πέντε, δέκα… δεκαπέντε καλλιτέχνες; Είκοσι;
Δεκαπέντε καλλιτέχνες. Και έχουν περάσει τρία χρόνια γενοκτονίας!
Πόσα χρόνια γενοκτονίας χρειάζονται για να ξυπνήσουν οι καλλιτέχνες; Έλα τώρα! Πόσα χρόνια γενοκτονίας; Πόσα παιδιά, πόσα κορίτσια, πόσες γυναίκες και πόσους άνδρες πρέπει να σκοτώσουν μέχρι να ξυπνήσουν οι καλλιτέχνες στο Χόλιγουντ;
Και, στην πραγματικότητα, ποιος ενδιαφέρεται για τους καλλιτέχνες του Χόλιγουντ; Εμένα δεν με ενδιαφέρει.
Οι διαδηλωτές στη Γαλλία που βγαίνουν με τις Παλαιστινιακές σημαίες σας ενδιαφέρουν;
Αυτό είναι υπέροχο. Είναι υπέροχο. Είναι κάτι όμορφο. Αυτή είναι η δύναμη του λαού. Η ευαισθητοποίηση σε όλο τον κόσμο είναι σημαντική. Το γνωρίζουμε. Σήμερα όλοι γνωρίζουν τι συμβαίνει, ακόμη κι αν δεν είναι κάτι που γίνεται πάντα φανερό.
Αλλά όλα αυτά έχουν συμβεί και στο παρελθόν. Οι φοιτητές οργάνωσαν μεγάλες πορείες και διαδηλώσεις στην Αμερική πριν από δύο χρόνια. Το είδαμε. Το γνωρίζουμε και το εκτιμούμε.
Φυσικά και είναι όμορφο. Οι φοιτητές έχουν συνειδητοποιήσει τι συμβαίνει, οι νέοι έχουν συνειδητοποιήσει τι συμβαίνει, ο κόσμος έχει συνειδητοποιήσει τι συμβαίνει. Όλοι γνωρίζουν.
Αλλά επί του πεδίου, στο Ισραήλ, τα πράγματα παραμένουν ίδια. Στην Παλαιστίνη, τα πράγματα παραμένουν ίδια.
Τι μπορούμε να κάνουμε ως πολίτες;
Να συνεχίσετε να κάνετε αυτό που κάνετε. Να συνεχίσετε να διαδηλώνετε. Να συνεχίσετε να μιλάτε δυνατά και ξεκάθαρα. Να συνεχίσετε τη δράση σας. Να κάνετε μποϊκοτάζ… ό,τι μπορείτε. Να μποϊκοτάρετε τα όπλα που αποστέλλονται. Να προσπαθείτε να μην αγοράζετε προϊόντα από τα σούπερ μάρκετ που συνδέονται με το Ισραήλ. Υπάρχουν πράγματα που μπορείτε να κάνετε.
Να διαδηλώνετε, να φωνάζετε, να μιλάτε στους φίλους σας.
Από όσα λέτε, καταλαβαίνω ότι δεν είναι αρκετό το διεθνές κίνημα αλληλεγγύης ώστε να αντλήσετε ελπίδα.
Όχι! Δεν λέω αυτό. Εμείς οι Παλαιστίνιοι εκτιμούμε βαθιά το παγκόσμιο κίνημα αλληλεγγύης και τους Αμερικανούς ηθοποιούς που στέκονται στο πλευρό μας.
Δεν τους εκτιμούμε απλώς. Μας δίνουν δύναμη, μας στηρίζουν. Μας ενθαρρύνουν να συνεχίσουμε και μας δυναμώνουν.
Φυσικά και δεν είναι κάτι που αγνοούμε ή που δεν σεβόμαστε. Δεν λέω σε καμία περίπτωση κάτι τέτοιο. Αντιθέτως, σεβόμαστε τη συνειδητοποίηση του κόσμου και τις πράξεις του.
Αυτό που λέμε είναι ότι ελπίζουμε οι πορείες που είδαμε στο Λονδίνο, στο Παρίσι, στη Γερμανία και σε ολόκληρο τον κόσμο να πραγματοποιηθούν και στην Αίγυπτο και στην Τυνησία.
Οι Τυνήσιοι ακτιβιστές της αποστολής του Global Sumud Flotilla βρίσκονται στη φυλακή εδώ και περισσότερες από 160 ημέρες, στην Τυνησία, μόνο και μόνο επειδή υποστηρίζουν τον στόλο. Ναι, λοιπόν, αυτή είναι η δύναμη του λαού. Όμως, στο τέλος της ημέρας, αυτές οι κυβερνήσεις λογοκρίνουν την αλήθεια και καταστέλλουν το λαϊκό κίνημα. Ενεργούν προς όφελος του Ισραήλ.
Τι θα κάνατε, λοιπόν, για να αλλάξετε αυτό το σύστημα; Όχι μόνο όσα συμβαίνουν μεταξύ Ισραήλ και Παλαιστίνης, αλλά και το διεφθαρμένο σύστημα συνολικά. Πρόκειται για ένα παγκόσμιο πρόβλημα, όχι μόνο για το Ισραήλ. Είναι σάπια η πολιτική πραγματικότητα. Πώς θα την αλλάζατε; Γιατί, αν δεν αλλάξει, δεν θα απελευθερωθούμε ούτε εμείς οι Παλαιστίνιοι ούτε οι άνθρωποι οπουδήποτε στον κόσμο.
Το Ισραήλ είναι ένα παγκόσμιο πρόβλημα. Δεν είναι μόνο ένα παλαιστινιακό ζήτημα.
Δεν αντιμετωπίζουμε μόνο τους σιωνιστές μέσα στο Ισραήλ. Οι σιωνιστές βρίσκονται παντού.
Είπατε ότι συνεχίζετε να κάνετε αυτό που αγαπάτε και ότι οι άνθρωποι γύρω σας συνεχίζουν επίσης τη δράση τους. Με τι ασχολείστε αυτή την περίοδο στην Παλαιστίνη; Κάνετε κινηματογράφο;
Όχι, δεν κάνω κινηματογράφο. Άρχισα να γράφω και ασχολούμαι με το θέατρο. Αυτή την περίοδο ανεβαίνει ένα δικό μου έργο.
Ανήκω στην παλαιστινιακή μειονότητα που παρέμεινε εντός των συνόρων της Παλαιστίνης του 1948, στα εδάφη που καταλήφθηκαν εκείνη τη χρονιά και αποτέλεσαν αυτό που σήμερα αποκαλείται Ισραήλ. Εμείς παραμείναμε εκεί και αναγκαστήκαμε να αποκτήσουμε ισραηλινή υπηκοότητα προκειμένου να μείνουμε στην πατρίδα μας.
Είμαι, λοιπόν, ένας Παλαιστίνιος που παρέμεινε στον τόπο του. Δεν προέρχομαι από τη Δυτική Όχθη ούτε από τη Γάζα. Παρέμεινα στα εδάφη του 1948, τα οποία μετά το 1948 αποτέλεσαν το Ισραήλ.
Το έργο μου ανεβαίνει εκεί και αφορά αυτή τη μειονότητα: τι συνέβη σε αυτούς τους ανθρώπους, τι συνέβη σε εμάς κατά τη διάρκεια της γενοκτονίας.
Είναι μια πολιτική και τραγωδία με ηθικές προεκτάσεις, την οποία έγραψα εν μέσω της γενοκτονίας. Και τώρα παίζεται. Χθες έγινε η τρίτη παράσταση. Ελπίζω να μην το λογοκρίνουν.
Ήταν επώδυνο για εσάς να γράφετε αυτό το έργο ενώ βρισκόταν σε εξέλιξη η γενοκτονία;
Αυτό που ήταν επώδυνο για μένα ήταν η ίδια η γενοκτονία.Το να κοιμάμαι τον χειμώνα δίπλα στον γιο μου, μέσα στη ζεστασιά, ενώ τα παιδιά στη Γάζα δεν μπορούσαν να κοιμηθούν από το κρύο ήταν πολύ επώδυνο.
Το ότι ο γιος μου έχει φαγητό, ενώ υπάρχουν παιδιά στη Γάζα που δεν έχουν να φάνε, ήταν επώδυνο.
Το ότι ο γιος μου έχει έναν πατέρα να τον αγκαλιάζει, ενώ στη Γάζα υπάρχουν χιλιάδες ορφανά, ήταν επώδυνο. Κάθε μέρα στην Παλαιστίνη ήταν επώδυνη για μένα. Το να ζεις σήμερα στην Παλαιστίνη είναι επώδυνο.
Το γράψιμο, φυσικά, αποτελεί μέρος όλης αυτής της εμπειρίας.
Είχα διαβάσει για κάποιες κινήσεις δικτύωσης που γίνονται ανάμεσα σε Ισραηλινούς αντισιωνιστές καλλιτέχνες και σε Παλαιστίνιους. Υπάρχουν καλλιτέχνες Ισραηλινοί όπως ο Ούντι Άλονι, που έχουν στοχοποιηθεί επειδή στέκονται στη σωστή πλευρά της ιστορίας.
Επειδή είναι αντισιωνιστής. Πρέπει να είμαστε απολύτως σαφείς ως προς το ποιος είναι αντισιωνιστής. Τον αγαπώ τον Ούντι επειδή είναι αντισιωνιστής. Είναι ανεξάρτητος άνθρωπος. Τον εκτιμώ, τον αγαπώ και είναι φίλος μου, ακριβώς επειδή είναι αντισιωνιστής.
Ο αντισιωνισμός δεν είναι απλώς ένα πολιτικό σύνθημα. Είναι ζήτημα ηθικής. Δεν μπορείς να είσαι ηθικός και ταυτόχρονα σιωνιστής. Αυτά τα δύο είναι ασύμβατα πράγματα. Ο σιωνισμός ισοδυναμεί με τον ρατσισμό.
Και αυτός ο ρατσισμός οδήγησε, όπως βλέπουμε, σε μια γενοκτονία.
Ας σταματήσουμε, λοιπόν, να εφαρμόζουμε τον σιωνισμό. Εντάξει, είναι μια ιδεολογία· μπορείς να την κρατήσεις στο μυαλό σου. Αλλά μην την εφαρμόζεις πάνω στους ανθρώπους. Είναι επικίνδυνο. Δεν είναι ηθικό.
Υπάρχουν άνθρωποι στο Ισραήλ που αντιτίθενται στον σιωνισμό. Πως αντιμετωπίζονται;
Είναι ελάχιστοι. Πολύ λίγοι. Δυστυχώς, μπορείς να τους μετρήσεις έναν προς έναν. Είναι πολύ λίγοι και δεν έχουν δύναμη. Περιθωριοποιούνται, τους απαγορεύεται να μιλήσουν και αντιμετωπίζονται από την ισραηλινή κοινωνία ως προδότες.
Πιστεύετε ότι η ενίσχυση της Ακροδεξιάς στη Δύση βοηθά τον Νετανιάχου;
Δεν ξέρω. Για να είμαι ειλικρινής, δεν με ενδιαφέρει ιδιαίτερα.
Δεν με ενδιαφέρουν ο Νετανιάχου, ο Τραμπ και όλοι αυτοί οι άνθρωποι. Δεν τους παρακολουθώ, δεν τους ακούω. Δεν θέλω να βλέπω τα πρόσωπά τους, εκτός κι αν είναι αναπόφευκτο.
Δεν θέλω να ακούω αυτούς τους ανθρώπους. Είναι σαν δηλητήριο. Γιατί να πρέπει να τους ακούω; Γιατί να πρέπει να παρακολουθώ τις δηλώσεις τους και να βλέπω τα πρόσωπά τους παντού;
Δεν μου αρέσουν αυτοί οι άνθρωποι. Θέλω απλώς να τους κρατήσω μακριά μου. Φυσικά, όλα αυτά συνδέονται. Είμαι βέβαιος ότι ενισχύονται στο Ισραήλ όταν η Δεξιά ανεβαίνει σε πολλές χώρες.
Αλλά για μένα το ζήτημα δεν είναι απλώς η Δεξιά και η Αριστερά. Οι αριστεροί φιλελεύθεροι δεν αποτελούν σπουδαία εναλλακτική λύση. Και, παρεμπιπτόντως, οι δύο πλευρές αλληλοσυμπληρώνονται. Η μία διαδέχεται πάντα την άλλη.
Χρειαζόμαστε πραγματικούς ανθρώπους. Ανθρώπους διαφανείς, που λένε την αλήθεια, που σκέφτονται, που είναι δημιουργικοί, που νοιάζονται. Ανθρώπους που αισθάνονται αλληλεγγύη για τους άλλους, οπουδήποτε στον πλανήτη.
Αυτούς τους ανθρώπους χρειαζόμαστε για να αποκτήσουμε έναν καλύτερο πλανήτη. Τέτοιους ανθρώπους χρειαζόμαστε στην πολιτική.
Δεν χρειαζόμαστε απαραίτητα φιλοσόφους, αλλά ανθρώπους που αγαπούν τη φιλοσοφία. Δεν χρειαζόμαστε απαραίτητα ποιητές, αλλά ανθρώπους που αγαπούν την ποίηση. Δεν ξέρω πώς αλλιώς να το πω. Χρειαζόμαστε ανθρώπους που νοιάζονται και αναλαμβάνουν την ευθύνη. Ανθρώπους με αίσθημα ευθύνης.
Και μαχητές;
Ναι, χρειαζόμαστε μαχητές για να φέρουμε αυτούς τους ανθρώπους στην εξουσία. Αλλά πρέπει να είναι άνθρωποι με αυτές τις αξίες.
Γιατί αποφασίσατε να γίνετε καλλιτέχνης; Ποια ήταν η βαθύτερη ανάγκη που σας οδήγησε σε αυτή την επιλογή;
Η δημιουργικότητα. Η δημιουργικότητα είναι κάτι πρωταρχικό. Είναι μέσα σε κάθε ανθρώπινο ον. Από τη στιγμή που γεννιέσαι και αρχίζεις να αναπτύσσεσαι, αρχίζεις να δημιουργείς. Γιατί έτσι είσαι φτιαγμένος. Έτσι είναι φτιαγμένο το ανθρώπινο πλάσμα.
Η δημιουργικότητα είναι ένας από τους λόγους που βρισκόμαστε εδώ, ύστερα από χιλιάδες και χιλιάδες χρόνια παρουσίας στον πλανήτη. Εμείς, τα αδύναμα πλάσματα που είμαστε, καταφέραμε να επιβιώσουμε μέχρι σήμερα. Για να συμβεί αυτό, σημαίνει ότι διαθέτουμε δημιουργικότητα. Μια μεγάλη δημιουργική δύναμη, ως πρωταρχική ουσία μέσα μας.
Αυτό ανακάλυψα όταν άρχισα να θυμάμαι τον εαυτό μου, τις πρώτες στιγμές που μπορώ να ανακαλέσω στη μνήμη μου. Το θυμάμαι.
Ανακάλυψα ότι από τότε με έλκυαν τα χρώματα και διάφορα άλλα πράγματα. Η δημιουργικότητα ήταν ήδη εκεί. Μου άρεσε να δημιουργώ, να φτιάχνω χρώματα, να παίζω με αντικείμενα, να αλλάζω τη μορφή των πραγμάτων.
Πώς έγινα ηθοποιός; Δεν ήθελα να γίνω ηθοποιός. Ήθελα να γίνω ζωγράφος και γλύπτης. Αλλά κάποια στιγμή ανακάλυψα ότι φοβόμουν το κοινό και δεν μπορούσα να αποδεχτώ την ιδέα ότι φοβάμαι κάτι. Έτσι αποφάσισα να σπουδάσω θέατρο.
Αλλά αυτό που έχει σημασία είναι η δημιουργικότητα, όχι το αν είσαι ηθοποιός ή όχι. Είναι η δημιουργικότητα που κουβαλούσα μέσα μου. Γιατί, ξέρετε, είμαστε δημιουργήματα. Είμαστε δημιουργήματα και έχουμε επίγνωση της δημιουργικής δύναμης που υπάρχει μέσα σε καθετί.
Είναι ένας τρόπος να ζεις η δημιουργικότητα ή να μιλάει κανείς αλλιώς για την κοινωνία, για την ανθρώπινη μοίρα, για τα πάντα;
Να είσαι δημιουργικός σε ό,τι κάνεις. Στην πολιτική, στην ιατρική, στην ιστορία, στη φιλοσοφία, σε οτιδήποτε. Μπορείς να είσαι δημιουργικός σε κάθε πεδίο. Ο καλλιτέχνης δεν ασχολείται αποκλειστικά με την τέχνη. Μπορεί να είναι ψαράς, να κάνει ντοκιμαντέρ, να είναι οικοδόμος, να κάνει οτιδήποτε και να είναι καλλιτέχνης.
