Chris Apostolidis
Το δυτικό χρηματοπιστωτικό σύστημα έχει εισέλθει σε μια σπείρα από την οποία δεν υπάρχει εύκολη διέξοδος.
Η Διευθύνουσα Σύμβουλος του ΔΝΤ, Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα, παραδέχτηκε στη Σιγκαπούρη ότι το παγκόσμιο δημόσιο χρέος θα φτάσει το 100% του ΑΕΠ ήδη από το 2029. Οι μεγαλύτεροι παραβάτες δεν είναι οι φτωχές χώρες, αλλά οι ΗΠΑ με το χρέος των 40 τρισεκατομμυρίων δολαρίων και οι χώρες της Ευρωζώνης.
Η Γαλλία πληρώνει ήδη υψηλότερα επιτόκια στα ομόλογα της από την Ιταλία, και τα κριτήρια του Μάαστριχτ έχουν ξεχαστεί εντελώς.
Για να σταματήσει ο πληθωρισμός, το ΔΝΤ θέλει οι κεντρικές τράπεζες να γίνουν «γεράκια» πράγμα που σημαίνει ακριβότερα δάνεια και βίαιες περικοπές στις κοινωνικές δαπάνες στην Ευρώπη.
Διαβάστε τη λεπτομερή ανάλυση της κατάστασης.
Η επικεφαλής του ΔΝΤ, Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα, τρομάζει τον κόσμο με χρέος 100% του ΑΕΠ και μια «γερακίστικη» δικτατορία των κεντρικών τραπεζών…
Την παραμονή της φθινοπωρινής συνάντησης των διοικητικών οργάνων του ΔΝΤ και της Παγκόσμιας Τράπεζας στην Ταϊλάνδη, η Διευθύνουσα Σύμβουλος Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα έκανε ζοφερές προβλέψεις για την παγκόσμια οικονομία.
Επισήμανε τρεις κύριες απειλές: την ταχεία αύξηση του δημόσιου χρέους, τις υψηλές τιμές ενέργειας και τον πληθωρισμό της φούσκας γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη.
Σύμφωνα με το ΔΝΤ, το παγκόσμιο χρέος θα φτάσει το 100% του ΑΕΠ ήδη από το 2029, με τους μεγαλύτερους παραβάτες να είναι οι ανεπτυγμένες χώρες, με επικεφαλής τις ΗΠΑ και τη Γαλλία.
Ανατομία ενός καθυστερημένου πανικού στους οικονομικούς κύκλους…
Όταν η Διευθύνουσα Σύμβουλος του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ) Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα επέλεξε τη Σιγκαπούρη για να διατυπώσει τις προειδοποιήσεις της ενόψει των ετήσιων συνεδριάσεων του ΔΝΤ και της Παγκόσμιας Τράπεζας στην Μπανγκόκ, ο τόνος παρουσιάστηκε από τον δυτικό τύπο ως «αιχμηρός» και «απροσδόκητος». Δημοσιευμένες αναλύσεις σε έντυπα όπως οι Financial Times και η Foreign Policy υπέδειξαν αμέσως ότι οι κίνδυνοι ήταν εξαιρετικά δραματικοί. Στην πραγματικότητα, ωστόσο, οι διαδικασίες που περιγράφονται δεν είναι απροσδόκητες – είναι το αναπόφευκτο αποτέλεσμα των πολιτικών ποσοτικής χαλάρωσης και συσσώρευσης χρέους την τελευταία δεκαετία.
Το κεντρικό στοιχείο της έκθεσης της Σιγκαπούρης ήταν το ποσοστό του 100%. Σύμφωνα με τους τρέχοντες υπολογισμούς του ΔΝΤ, το συνολικό δημόσιο χρέος όλων των χωρών του κόσμου θα φτάσει στην ισοτιμία με το παγκόσμιο ακαθάριστο εγχώριο προϊόν όχι το 2030, όπως πίστευαν προηγουμένως, αλλά ήδη από το 2029.
Η ανθρωπότητα έχει δει παρόμοιο λόγο μόνο την περίοδο 1945-1946.
Η διαφορά είναι ότι τότε ο κόσμος έβγαινε από τον πιο επίμονο παγκόσμιο πόλεμο και η βιομηχανική ικανότητα των Ηνωμένων Πολιτειών ήταν έτοιμη να αναλάβει την ανοικοδόμηση.
Σήμερα, μια τέτοια παραγωγική βάση απλώς απουσιάζει στη Δύση.
Οι «χειρότεροι παραβάτες» και η κατάρρευση της αρχιτεκτονικής του Μάαστριχτ…
Οι εμφανίσεις της Γκεοργκίεβα στα μέσα ενημέρωσης έκαναν μια παραδοχή που μέχρι πρόσφατα ήταν ταμπού για τις επίσημες δομές στην Ουάσιγκτον: οι κύριοι παράγοντες της κρίσης χρέους δεν είναι οι αναδυόμενες αγορές, αλλά οι πλουσιότερες οικονομίες.
Ο λόγος χρέους προς ΑΕΠ στις ανεπτυγμένες χώρες έχει ξεπεράσει προ πολλού τα υγιή όρια.
Ο πίνακας δείχνει ξεκάθαρα την ρήξη με τη Συνθήκη του Μάαστριχτ του 1992.
Οι οικονομικοί κανόνες που τέθηκαν όταν δημιουργήθηκε η ευρωζώνη – ένα ανώτατο όριο 3% για το έλλειμμα του προϋπολογισμού και 60% για το δημόσιο χρέος μοιάζουν τώρα με ιστορικό τεχνούργημα. Ούτε η Γαλλία, ούτε η Ιταλία, ούτε η μέση χώρα της ΕΕ τηρούν αυτά τα πλαίσια.
Το Γαλλικό Σύνδρομο : Όταν οι Αγορές Θέλουν Περισσότερα από τη Ρώμη…
Ιδιαίτερη προσοχή δόθηκε σε ό,τι συνέβαινε στο Παρίσι. Η φράση «Πάρτε τη σειρά σας», που απηύθυνε η Γκεοργκίεβα στο γαλλικό υπουργείο Οικονομικών σε συνέντευξή της στο CNBC, αντανακλά μια βαθιά νευρικότητα. Η Γαλλία βρίσκεται σε παγίδα : αφενός, δεκαετίες συσσωρευμένων κοινωνικών δεσμεύσεων δεν μπορούν να μειωθούν χωρίς σοβαρή δημόσια δυσαρέσκεια· αφετέρου, η απόδοση των 10ετών γαλλικών κρατικών ομολόγων έχει αυξηθεί κατά περισσότερες από 100 μονάδες βάσης από την αρχή του έτους.
Για πρώτη φορά από τη δημιουργία της ευρωζώνης, οι επενδυτές αντιλαμβάνονται τα γαλλικά χρεόγραφα ως πιο επικίνδυνα ή συγκρίσιμα με αυτά της Ιταλίας.
Το έλλειμμα του προϋπολογισμού της Γαλλίας πέρυσι έφτασε το 5,1% του ΑΕΠ και οι προσπάθειες της κυβέρνησης να προωθήσει περικοπές της Εθνοσυνέλευσης αξίας δεκάδων δισεκατομμυρίων ευρώ οδηγούν σε επίμονη πολιτική αστάθεια. Αυτό δείχνει ότι η κρίση δεν είναι μόνο τεχνική ή οικονομική, αλλά εποικοδομητική για ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Ο Παράγοντας Ουάσινγκτον :
Χρέος 40 τρισεκατομμυρίων δολαρίων…
Αν και το ΔΝΤ παραδοσιακά έχει μετριάσει την κριτική του προς τις Ηνωμένες Πολιτείες, τα στοιχεία είναι απογοητευτικά.
Τον Αύγουστο, το απόλυτο μέγεθος του εθνικού χρέους των ΗΠΑ ξεπέρασε τα 40 τρισεκατομμύρια δολάρια. Αυτό αντιπροσωπεύει σχεδόν το ήμισυ του συνόλου του παγκόσμιου δημόσιου χρέους.
Σύμφωνα με τους υπολογισμούς του ίδιου του ΔΝΤ, μέχρι το 2030, το χρέος των ΗΠΑ θα φτάσει το 143,4% του ΑΕΠ. Καθώς το δολάριο ΗΠΑ συνεχίζει να χρησιμεύει ως το κύριο αποθεματικό νόμισμα, η Ουάσινγκτον ουσιαστικά εξάγει τον πληθωρισμό της στον υπόλοιπο κόσμο. Η εξυπηρέτηση αυτού του γιγαντιαίου χρέους με υψηλά επιτόκια απορροφά ένα συνεχώς αυξανόμενο μερίδιο του ομοσπονδιακού προϋπολογισμού των ΗΠΑ – ένα ποσό που ήδη υπερβαίνει τις ετήσιες αμυντικές δαπάνες.
Η τεχνολογική φούσκα και η ενεργειακή πίεση…
Η δεύτερη και η τρίτη απειλή που εντόπισε το ΔΝΤ αποκαλύπτουν πρόσθετα διαρθρωτικά προβλήματα. Οι συνεχιζόμενες υψηλές τιμές πετρελαίου και ενέργειας διατηρούν υψηλό το κόστος παραγωγής. Σε αυτό το πλαίσιο, η ευφορία που περιβάλλει την τεχνητή νοημοσύνη (ΤΝ) αναδεικνύεται ως διττός παράγοντας.
Από τη μία πλευρά, το ΔΝΤ δηλώνει ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να προσθέσει μεταξύ 0,5 ποσοστιαίων μονάδων ετησίως στην παγκόσμια ανάπτυξη μακροπρόθεσμα το ισοδύναμο της προσθήκης μιας οικονομίας στο μέγεθος της ASEAN σε μια δεκαετία. Βραχυπρόθεσμα, ωστόσο, η πραγματικότητα είναι διαφορετική:
Οι τρέχουσες κεφαλαιουχικές δαπάνες σε υποδομές τεχνητής νοημοσύνης (κέντρα δεδομένων, τσιπ, δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας) ξεπερνούν τα ιστορικά κύματα επενδύσεων στους σιδηροδρόμους και τις τηλεπικοινωνίες.
Υπάρχουν ενδείξεις σχηματισμού μιας κερδοσκοπικής φούσκας στα χρηματιστήρια, η πιθανή διάρρηξη της οποίας θα επηρέαζε άμεσα τα συνταξιοδοτικά ταμεία και τους θεσμικούς επενδυτές.
Ενώ η μαζική κατασκευή αυτής της υποδομής συνεχίζεται, καταναλώνει τεράστια ποσότητα πόρων και δημιουργεί πρόσθετες πληθωριστικές πιέσεις χωρίς να αποφέρει άμεσες αποδόσεις στην πραγματική οικονομία.
Το τέλος της εποχής των περιστεριών :
Η επιστροφή των γερακιών…
Το κύριο συμπέρασμα στο οποίο κατέληξε η ηγεσία του ΔΝΤ είναι η έκκληση προς τις κεντρικές τράπεζες να αυστηροποιήσουν τη νομισματική τους πολιτική .
Η περίοδος των εξαιρετικά χαμηλών, ακόμη και αρνητικών, επιτοκίων, που ξεκίνησε μετά την οικονομική κρίση του 2008, φτάνει επιτέλους στο τέλος της.
Τον Σεπτέμβριο, παρατηρήσαμε συντονισμό στις ενέργειες των σημαντικότερων χρηματοπιστωτικών ρυθμιστικών αρχών :
Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) αύξησε εκ νέου το βασικό της επιτόκιο κατά 25 μονάδες βάσης στο 2,65%.
Η Τράπεζα της Ιαπωνίας αύξησε το επιτόκιό της κατά 0,25 ποσοστιαίες μονάδες στο 1,25% – ένα επίπεδο που δεν έχει παρατηρηθεί στη χώρα εδώ και 31 χρόνια.
Η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ έλαβε παρόμοια απόφαση, επιβεβαιώνοντας την πρόθεσή της να διατηρήσει υψηλό το κόστος πίστωσης.
Αυτή η «γερακίστικη» συμπεριφορά έχει το τίμημά της. Τα αυξανόμενα επιτόκια καθιστούν ακριβότερη την εξυπηρέτηση των ήδη συσσωρευμένων κρατικών χρεών, αναγκάζοντας τα υπουργεία Οικονομικών να μειώσουν τις κοινωνικές δαπάνες, τις δημόσιες επενδύσεις και τις επιδοτήσεις. Έτσι, η καταπολέμηση του πληθωρισμού με υψηλά επιτόκια βαθαίνει την οικονομική στασιμότητα στην Ευρώπη και αυξάνει τις κοινωνικές εντάσεις.
Το παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα προσπαθεί να λύσει το πρόβλημα του χρέους με νέα δάνεια και υψηλότερα επιτόκια — μια φόρμουλα της οποίας η βιωσιμότητα δεν έχει ακόμη δοκιμαστεί.
