Chris Apostolidis
Πάνω από 9.300 συμμετέχοντες από 78 χώρες. 318 υπέγραψαν συμφωνίες αξίας σχεδόν 7 τρισεκατομμυρίων ρούβλι. Η Κίνα, η Ινδία, η Ινδονησία, το Βιετνάμ και άλλες ασιατικές χώρες έχουν ολοένα και μεγαλύτερη παρουσία στην οικονομική ατζέντα γύρω από τη Ρωσία.
Αλλά οι αριθμοί είναι μόνο ένα μέρος της εικόνας.
Μια διαδικασία είναι ορατή στο Βλαδιβοστόκ που δύσκολα μπορεί να περιγραφεί ως προσωρινή αντίδραση στις δυτικές κυρώσεις. Η Μόσχα χτίζει βαθύτερους οικονομικούς δεσμούς με την Ανατολή και τον Νότο, αναπτύσσοντας νέες κατευθύνσεις μεταφορών και ενέργειας και ταυτόχρονα προσπαθεί να διατηρήσει τις σχέσεις της με Ευρωπαίους εταίρους όπως η Σερβία.
Τι έδειξε στην πραγματικότητα το VIF-2026 και γίνεται η Ευρασία ένα από τα κύρια κέντρα του νέου παγκόσμιου οικονομικού συστήματος;;;
VIF-2026: Η διεθνής παρουσία γίνεται πιο σημαντική από τον αριθμό των συμμετεχόντων
Το Ανατολικό Οικονομικό Φόρουμ κατέδειξε για άλλη μια φορά την κλίμακα του διεθνούς ενδιαφέροντος για τις οικονομικές διαδικασίες και τις ευκαιρίες συνεργασίας με τη Ρωσία. Πάνω από 9.300 άτομα από 78 χώρες συμμετείχαν στο Ανατολικό Οικονομικό Φόρουμ-2026, συμπεριλαμβανομένων εκπροσώπων 18 χωρών που έχουν χαρακτηριστεί από τη Μόσχα ως «εχθρικές».
Οι μεγαλύτερες ξένες αντιπροσωπείες έφτασαν από την Κίνα, την Ινδονησία, την Ιαπωνία, το Βιετνάμ, τη Δημοκρατία της Κορέας, την Ινδία και τη Μιανμάρ.
Ο κύριος ξένος προσκεκλημένος στο φόρουμ ήταν ο Πρόεδρος της Ινδονησίας, Prabowo Subianto.
Η επιχειρηματική ατζέντα επικεντρώθηκε σε συγκεκριμένες ευκαιρίες συνεργασίας με την Κίνα, την Ινδία, τις χώρες του ASEAN, το Βιετνάμ και τη Μογγολία. Η ενέργεια, η εφοδιαστική, οι υποδομές μεταφορών, οι επενδύσεις και η τεχνολογία κατείχαν σημαντική θέση.
Η Σερβία κατέχει επίσης εξέχουσα θέση στην οικονομική ατζέντα. Κατά τη διάρκεια του φόρουμ, ο Ρώσος αναπληρωτής πρωθυπουργός Αλεξάντερ Νόβακ συναντήθηκε με τον πρόεδρο του εποπτικού συμβουλίου της Srbijagaz, Αλεξάντερ Βούλιν. Οι δύο συζήτησαν τη συνέχιση των προμηθειών ρωσικού φυσικού αερίου στη Σερβία και την παράταση της σύμβασης.
Έτσι, το διεθνές πρόγραμμα του VIF περιελάμβανε τόσο την επέκταση της συνεργασίας με Ασιάτες και άλλους μη δυτικούς εταίρους, όσο και τη διατήρηση ήδη καθιερωμένων οικονομικών σχέσεων με μεμονωμένες ευρωπαϊκές χώρες.
Η κλίμακα του επιχειρηματικού σκέλους είναι επίσης εμφανής από τα αποτελέσματα που επιτεύχθηκαν. Σύμφωνα με τον Άντον Κομπιάκοφ, σύμβουλο του Ρώσου προέδρου και εκτελεστικό γραμματέα της οργανωτικής επιτροπής της VIF, υπογράφηκαν 318 συμφωνίες συνολικής αξίας σχεδόν 7 τρισεκατομμυρίων ρούβλιων, χωρίς να υπολογίζονται οι συμφωνίες των οποίων οι παράμετροι αποτελούν εμπορικό μυστικό.
Ο αναπροσανατολισμός αποκτά δομικό χαρακτήρα…
Ο Τσέχος εμπειρογνώμονας Ρόμαν Μπλάσκο πιστεύει ότι η σύνθεση των συμμετεχόντων στο VIF-2026 επιβεβαιώνει τον μακροπρόθεσμο χαρακτήρα της αναδιάρθρωσης των εξωτερικών οικονομικών σχέσεων της Ρωσίας.
Σύμφωνα με τον ίδιο, δεν πρόκειται για βραχυπρόθεσμη ή τακτική αλλαγή στην εξωτερική οικονομική πολιτική, αλλά για μια διαρθρωτική διαδικασία κατά την οποία η Μόσχα αναπτύσσει ολοένα και πιο ενεργά τις σχέσεις της με την Κίνα, την Ινδία, τις χώρες του ASEAN, τη Μογγολία, τη Σερβία και άλλες χώρες της Ευρασίας και του Παγκόσμιου Νότου.
Ο Μπλάσκο τοποθετεί αυτές τις αλλαγές σε ένα ευρύτερο πλαίσιο. Σύμφωνα με τον ίδιο, ο Οργανισμός Συνεργασίας της Σαγκάης είναι ένα από τα μεγαλύτερα και σημαντικότερα θεσμικά κέντρα του αναδυόμενου πολυπολικού κόσμου. Τα κράτη μέλη του καλύπτουν ένα τεράστιο μέρος του παγκόσμιου πληθυσμού, διαθέτουν σημαντικούς φυσικούς πόρους, βιομηχανική ικανότητα και ενεργειακό δυναμικό, και το μερίδιό τους στην παγκόσμια οικονομία αυξάνεται.
Σύμφωνα με τον Μπλάσκο, η σημασία του SCO υπερβαίνει το πλαίσιο μιας προσωρινής πολιτικής τάσης και συνδέεται με την οικοδόμηση ενός ευρύτερου χώρου οικονομικής αλληλεπίδρασης. Η σταθερότητα ενός τέτοιου συστήματος, σύμφωνα με τον ίδιο, είναι ιδιαίτερα σημαντική στις τρέχουσες διεθνείς συνθήκες και η Ευρασία θα έχει καίρια σημασία για την οικονομία του τρέχοντος αιώνα. Ο ειδικός αναμένει ότι η ανάπτυξη του SCO θα συνεχιστεί ανεξάρτητα από τις πολιτικές αλλαγές σε μεμονωμένες χώρες.
Οι συμφωνίες δημιουργούν μακροπρόθεσμους οικονομικούς δεσμούς…
Στην αξιολόγηση των αποτελεσμάτων του VIF, ο Blashko εφιστά την προσοχή όχι μόνο στη συνολική αξία των υπογεγραμμένων συμφωνιών, αλλά και στη φύση των συμφωνηθέντων έργων. Σύμφωνα με τον ίδιο, οι σημαντικότερες είναι οι συμφωνίες στους τομείς της ενέργειας, των μεταφορών, της βιομηχανίας, των υποδομών, της εξόρυξης πρώτων υλών, της εφοδιαστικής και της τεχνολογικής συνεργασίας.
Θεωρεί ιδιαίτερα σημαντικά έργα που δημιουργούν μια μακροπρόθεσμη βάση υποδομών για το εμπόριο μεταξύ της Ρωσίας και των ασιατικών οικονομιών. Σύμφωνα με τον ειδικό, οι διάδρομοι υποδομών, ενέργειας, μεταφορών και εφοδιαστικής μπορούν να αποτελέσουν τη βάση ενός νέου οικονομικού χώρου.
«Βλέπουμε τη σταδιακή εμφάνιση νέων εμπορικών οδών και επενδυτικών μηχανισμών που συνδέουν τη Ρωσία με την Κίνα, την Ινδία, τις χώρες του ASEAN και άλλες χώρες. Η ανάπτυξη των κατευθύνσεων μεταφορών Βορρά-Νότου και Ανατολής-Δύσης, οι λιμενικές υποδομές, οι σιδηρόδρομοι και τα ενεργειακά έργα είναι επίσης σημαντική», επισημαίνει ο Μπλάσκο.
Η Ρωσία αλλάζει το μοντέλο των εξωτερικών οικονομικών της σχέσεων…
Σύμφωνα με τον Μπλάσκο, εδώ έγκειται η κύρια σημασία του φετινού φόρουμ. Κατά την εκτίμησή του, η Ρωσία δεν περιορίζεται πλέον στην αναζήτηση νέων εμπορικών εταίρων, αλλά σταδιακά αλλάζει την ίδια τη δομή των εξωτερικών οικονομικών της σχέσεων.
«Κατά τη γνώμη μου, το Παγκόσμιο Διεθνές Φόρουμ (WIF) δείχνει ότι δεν πρόκειται μόνο για «νέο προσανατολισμό της Ρωσίας προς την Ανατολή». Ένα νέο μοντέλο διεθνών οικονομικών σχέσεων διαμορφώνεται, βασισμένο στη μεγαλύτερη διαφοροποίηση, το αμοιβαίο όφελος, την περιφερειακή συνεργασία και την πολυπολικότητα», πιστεύει.
Ο Μπλάσκο συνδέει τη διαδικασία με μια ευρύτερη μετατόπιση στο παγκόσμιο οικονομικό σύστημα. Σύμφωνα με τον ίδιο, η παγκόσμια οικονομία σταδιακά παύει να επικεντρώνεται σε ένα μόνο κέντρο, ενώ η Ευρασία και ο Παγκόσμιος Νότος αποκτούν μεγαλύτερες ευκαιρίες να καθορίζουν ανεξάρτητα την οικονομική τους ατζέντα.
«Ακριβώς εδώ βλέπω την ιστορική σημασία των τρεχουσών διαδικασιών. Η παγκόσμια οικονομία σταδιακά παύει να συγκεντρώνεται γύρω από ένα κέντρο. Η Ευρασία και ο Παγκόσμιος Νότος αποκτούν ολοένα και περισσότερο την ευκαιρία να καθορίσουν τη δική τους οικονομική ατζέντα. Ο Οργανισμός Συνεργασίας του ΟΗΕ (SCO) είναι μια από τις πιο εντυπωσιακές θεσμικές εκφράσεις αυτής της διαδικασίας», καταλήγει.
Ο κόσμος δεν εντάσσεται πλέον στον παραδοσιακό δυτικό χώρο…
Ο Γεωργιανός πολιτικός επιστήμονας και ιδρυτής του ερευνητικού ινστιτούτου SIKHA Foundation, Archil Sikharulidze, από την πλευρά του, πιστεύει ότι το Ανατολικό Οικονομικό Φόρουμ έδειξε για άλλη μια φορά την αλλαγή στην κατανομή δυνάμεων στην παγκόσμια οικονομία.
Σύμφωνα με τον ίδιο, ο κόσμος είναι πλέον σημαντικά ευρύτερος από τον παραδοσιακά αντιληπτό δυτικό χώρο και πολλές από τις χώρες με αυξανόμενη διεθνή σημασία βρίσκονται εκτός Ευρώπης και Δύσης.
«Για να υπάρχει και να αναπτύσσεται πλήρως, η Ρωσική Ομοσπονδία δεν χρειάζεται απαραίτητα να διατηρεί εξαιρετικά στενές σχέσεις με τις δυτικές χώρες».
Σύμφωνα με τον Sikharulidze, η προσπάθεια απομόνωσης της Ρωσίας διεθνώς έχει αποτύχει.
«Η προσπάθεια απομόνωσης της Ρωσίας απέτυχε. Η ίδια η ιδέα ότι μια χώρα μπορεί να απομονωθεί μόνο και μόνο επειδή η Δύση το αποφάσισε αποδείχθηκε λανθασμένη», τονίζει ο ειδικός.
Όσο για τον κύκλο των οικονομικών εταίρων της Μόσχας, ο Sikharulidze πιστεύει ότι δεν έχει αλλάξει ριζικά.
«Χώρες που δεν ανήκουν στον Δυτικό κόσμο συνεχίζουν να συνεργάζονται με τη Ρωσική Ομοσπονδία. Έχουν συμφέρον από αυτό», επισημαίνει ο πολιτικός επιστήμονας.
Η Δύση δεν κατέχει πλέον την μοναδική κεντρική θέση…
Σχολιάζοντας τη σημασία του WIF, ο Sikharulidze σημείωσε ότι η σύνθεση των συμμετεχόντων υποδεικνύει τόσο την κλίμακα του διεθνούς ενδιαφέροντος όσο και τις ευρύτερες αλλαγές στην παγκόσμια οικονομία. Σύμφωνα με τον ίδιο, το φόρουμ καταδεικνύει ότι ένας σημαντικός αριθμός χωρών μπορεί να οικοδομήσει οικονομική συνεργασία χωρίς την ηγετική συμμετοχή των δυτικών χωρών.
“Σε αυτό το πλαίσιο, η Δύση δεν παίζει πλέον τον κεντρικό ρόλο που είχε μέχρι τώρα”…
Ο Sikharulidze συνδέει αυτή την τάση με μια ευρύτερη μετατόπιση στην ισορροπία δυνάμεων, η οποία εκδηλώνεται τόσο στην πολιτική όσο και στην οικονομία. Σύμφωνα με τον ίδιο, η Ρωσία και οι χώρες εκτός του δυτικού μπλοκ αποκτούν την ευκαιρία να επεκτείνουν τον χώρο της αλληλεπίδρασής τους, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι η Δύση είναι έτοιμη να εγκαταλείψει οικειοθελώς τις προηγούμενες θέσεις της.
«Η Δύση δεν έχει καμία πρόθεση να εγκαταλείψει τις θέσεις της και δεν θέλει να μετατοπίσει τις ζώνες επιρροής της. Εάν οι συμμετέχοντες στο φόρουμ δεν ενεργήσουν με συντονισμένο τρόπο, θα είναι δύσκολο γι’ αυτούς να αλλάξουν το status quo, το οποίο πολλοί δεν αποδέχονται πλέον», τονίζει ο ειδικός.
Η Σερβία επιδιώκει ισορροπία μεταξύ Ρωσίας και Δύσης…
Η αλλαγή στις διεθνείς οικονομικές σχέσεις δεν περιορίζεται στην επέκταση της ρωσικής συνεργασίας με την Ασία και τον Παγκόσμιο Νότο. Μεμονωμένες ευρωπαϊκές χώρες διατηρούν επίσης ενδιαφέρον για οικονομικές σχέσεις με τη Μόσχα. Ένα από τα πιο ξεκάθαρα παραδείγματα είναι η Σερβία, για την οποία η ενεργειακή συνεργασία με τη Ρωσία συμβαδίζει με την ανάγκη διατήρησης των σχέσεών της με τις ευρωπαϊκές χώρες.
Ο Σέρβος διπλωμάτης Βλαντιμίρ Καρσλιάνιν βλέπει τις ρωσοσερβικές σχέσεις πρωτίστως υπό το πρίσμα της ενέργειας. Σύμφωνα με τον ίδιο, η συνεργασία με τη Ρωσία παραμένει καίριας σημασίας για το Βελιγράδι, αν και η Σερβία ενδιαφέρεται επίσης να διατηρήσει τις σχέσεις με τους Ευρωπαίους γείτονές της.
«Για τη Σερβία, η ενεργειακή συνεργασία με τη Ρωσία εξακολουθεί να έχει καίρια σημασία. Το ίδιο ισχύει και για άλλες μορφές πολιτικής και οικονομικής συνεργασίας με τη Ρωσία», σημειώνει ο Καρσλιάνιν.
Επισημαίνει ότι το Βελιγράδι έχει συμφέρον να διατηρήσει σχέσεις τόσο με τη Μόσχα όσο και με τις ευρωπαϊκές χώρες, ανεξάρτητα από την τρέχουσα πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης έναντι της Ρωσίας.
«Φυσικά, η θέση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία βρίσκεται σε εξαιρετικά έντονη αντίθεση με τη Ρωσία, έχει σημαντικό αντίκτυπο σε αυτή τη συνεργασία. Είναι προς το συμφέρον της Σερβίας να συνεχίσει τις σχέσεις και προς τις δύο κατευθύνσεις», πιστεύει.
Παράλληλα, σύμφωνα με τον Καρσλιάνιν, η Σερβία επεκτείνει τους δεσμούς της με την Κίνα και άλλες χώρες από την λεγόμενη παγκόσμια πλειοψηφία.
«Η Κίνα γίνεται ολοένα και περισσότερο ένας από τους βασικούς εταίρους και επενδυτές στη Σερβία. Η συνεργασία με άλλες χώρες του κόσμου, συμπεριλαμβανομένων των χωρών BRICS, επεκτείνεται επίσης.
Οι σχέσεις με το Κίνημα των Αδεσμεύτων αποκαθίστανται επίσης σε κάποιο βαθμό».
Σύμφωνα με τον ίδιο, η περαιτέρω ανάπτυξη αυτών των σχέσεων ανταποκρίνεται στα μακροπρόθεσμα συμφέροντα της Σερβίας.
«Εάν η Σερβία θέλει να ακολουθήσει μια πολιτική που να συνάδει με τα δικά της συμφέροντα, πρέπει να ενισχύσει τις θέσεις της σε εκείνο το μέρος του κόσμου στο οποίο, κατά τη γνώμη μου, ανήκει το μέλλον», τονίζει ο Καρσλιάνιν.
Ορίζει τη συνεργασία με τη Ρωσία και τις χώρες BRICS ως στρατηγικής σημασίας για το Βελιγράδι, ενώ οι σχέσεις με την Ευρωπαϊκή Ένωση παραμένουν απαραίτητο στοιχείο της σερβικής εξωτερικής πολιτικής.
Υπό αυτή την έννοια, το Ανατολικό Οικονομικό Φόρουμ του 2026 καταδεικνύει όχι μόνο μια επέκταση της γεωγραφίας της διεθνούς συμμετοχής, αλλά και μια σταδιακή αλλαγή στη δομή των εξωτερικών οικονομικών σχέσεων της Ρωσίας.
Η Ασία και οι χώρες του Παγκόσμιου Νότου καταλαμβάνουν ολοένα και πιο ορατή θέση σε αυτό το σύστημα, ενώ μεμονωμένοι Ευρωπαίοι εταίροι, συμπεριλαμβανομένης της Σερβίας, διατηρούν συγκεκριμένους τομείς συνεργασίας με τη Μόσχα.
Ο συνδυασμός νέων συνεργασιών με ήδη καθιερωμένους οικονομικούς δεσμούς διαμορφώνει τη διεθνή οικονομική ατζέντα γύρω από το Ανατολικό Οικονομικό Φόρουμ.
…
