Η Turkish Airlines αναδεικνύεται σε έναν από τους μεγάλους κερδισμένους από τις αναταράξεις που έχουν προκαλέσει στις αερομεταφορές οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, καθώς η Κωνσταντινούπολη εξελίσσεται σε εναλλακτικό κόμβο για επιβάτες που μέχρι πρόσφατα χρησιμοποιούσαν τα μεγάλα αεροδρόμια του Κόλπου.
Μετά από έξι μήνες πολέμου που ξεκίνησε με τα αμερικανικά και ισραηλινά πλήγματα στο Ιράν, οι αεροπορικές αγορές της περιοχής εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν σοβαρές πιέσεις. Ένα σημαντικό μέρος της κίνησης transit που περνούσε από τον Κόλπο έχει στραφεί σε άλλους κόμβους, με την Κωνσταντινούπολη να βρίσκεται στην πρώτη γραμμή.
Σύμφωνα με δημοσίευμα του dailysabah.com, επικαλούμενο στοιχεία της Διεθνούς Ένωσης Αερομεταφορών (IATA) και της OAG, η επιβατική κίνηση των αεροπορικών εταιρειών της Μέσης Ανατολής μειώθηκε κατά περίπου 30% μεταξύ Απριλίου και Ιουνίου, ενώ στις συνδέσεις με την Ευρώπη η πτώση πλησίασε το 50%.
Ισχυρό πλήγμα στα αεροπορικά hubs του Κόλπου
Το Ντουμπάι, ένας από τους σημαντικότερους αεροπορικούς κόμβους παγκοσμίως, κατέγραψε τον Αύγουστο μείωση περίπου 15% στις προγραμματισμένες θέσεις σε σύγκριση με έναν χρόνο νωρίτερα. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη πτώση μεταξύ των δέκα κορυφαίων αεροδρομίων του κόσμου, αν και το Ντουμπάι εξακολουθεί να διατηρεί την πρώτη θέση διεθνώς ως προς τις διαθέσιμες θέσεις.
Η εξέλιξη έχει ιδιαίτερη σημασία για τα κράτη του Κόλπου, καθώς η αεροπορική διασύνδεση αποτελεί εδώ και χρόνια βασικό πυλώνα της οικονομικής τους στρατηγικής.
Μέχρι πρόσφατα, περίπου ένας στους έξι επιβάτες που πραγματοποιούσαν πτήσεις ανταπόκρισης παγκοσμίως περνούσε από τη Μέση Ανατολή. Οι transit επιβάτες αντιπροσώπευαν σχεδόν το ήμισυ της συνολικής κίνησης στο Ντουμπάι και στο Άμπου Ντάμπι, ενώ στη Ντόχα το ποσοστό έφτανε σχεδόν τα τρία τέταρτα.
Η επιβολή περιορισμών στον εναέριο χώρο του Ιράν και του Ιράκ μετά την έναρξη του πολέμου στις 28 Φεβρουαρίου άλλαξε σημαντικά τα δεδομένα.
«Μεγάλος κερδισμένος» η Turkish Airlines
Οι ευρωπαϊκές αεροπορικές εταιρείες, λόγω των αυξημένων κινδύνων, περιόρισαν τις πτήσεις τους προς την περιοχή. Αυτό δημιούργησε ένα παράθυρο ευκαιρίας για την Turkish Airlines.
Ο ειδικός στις αερομεταφορές Πολ Σιαμπαρέτο, από το Montpellier Business School, χαρακτηρίζει την Turkish Airlines «μεγάλο κερδισμένο» από την κατάσταση, υπογραμμίζοντας ότι η γεωγραφική θέση της Κωνσταντινούπολης την καθιστά ιδιαίτερα ελκυστικό κόμβο.
Η Κωνσταντινούπολη μπορεί να συνδέσει την Ευρώπη με την Ασία με σχετικά μικρή παράκαμψη, γεγονός που ενισχύει τον ρόλο της σε μια περίοδο κατά την οποία ο εναέριος χώρος της Ρωσίας δεν είναι διαθέσιμος σε πολλές δυτικές αεροπορικές εταιρείες.
Ο ίδιος ειδικός εκτιμά ότι η Κωνσταντινούπολη βρίσκεται πλέον σε ένα είδος «παγκόσμιου κέντρου βάρους» για τις αερομεταφορές.
Άνοδος της επιβατικής κίνησης
Τα στοιχεία της Turkish Airlines επιβεβαιώνουν την ενίσχυση της ζήτησης.
Η πελατειακή βάση της τουρκικής αεροπορικής εταιρείας έχει αυξηθεί κατά περίπου 5% από την έναρξη της σύγκρουσης, ενώ η μείωση της χωρητικότητας στις πτήσεις προς τη Μέση Ανατολή αντισταθμίστηκε από σημαντική αύξηση σε άλλες αγορές.
Η χωρητικότητα στις πτήσεις προς την Ευρώπη αυξήθηκε κατά 6%, ενώ προς την Ανατολική Ασία κατά 16%.
Η Turkish Airlines διαθέτει, σύμφωνα με τον Σιαμπαρέτο, ισχυρή ανάπτυξη τα τελευταία χρόνια, σύγχρονο αεροπορικό προϊόν και ένα μεγάλο και σύγχρονο αεροδρόμιο στην Κωνσταντινούπολη.
Μάλιστα, τον Ιούλιο το αεροδρόμιο της Κωνσταντινούπολης ξεπέρασε ακόμη και το Χίθροου του Λονδίνου, καταγράφοντας περισσότερους από 8 εκατομμύρια επιβάτες.
Προσωρινή ανατροπή ή μόνιμη αλλαγή;
Το μεγάλο ερώτημα για την αεροπορική αγορά είναι αν οι επιβάτες θα επιστρέψουν στα αεροδρόμια του Κόλπου όταν σταθεροποιηθεί η κατάσταση στη Μέση Ανατολή.
Αρχικά, η IATA εκτιμούσε ότι η μετατόπιση της κίνησης προς άλλους κόμβους θα ήταν προσωρινή. Ωστόσο, όσο περισσότερο παρατείνεται η σύγκρουση, τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος να παγιωθούν οι νέες ταξιδιωτικές συνήθειες.
«Η κρίση, που αρχικά έμοιαζε καθαρά κυκλική, αρχίζει να γίνεται ολοένα και περισσότερο δομική», προειδοποιεί ο Σιαμπαρέτο.
Οι μεγάλες αεροπορικές εταιρείες του Κόλπου επιχειρούν ήδη να ανακτήσουν το χαμένο έδαφος. Η Emirates ανακοίνωσε ότι έχει επαναφέρει το 92% της χωρητικότητας που είχε προγραμματιστεί πριν από τον πόλεμο, ενώ η Qatar Airways έχει επαναφέρει περίπου το 85% του δικτύου της.
Η Etihad εμφανίζεται ακόμη πιο ανθεκτική, καθώς ήταν τον Αύγουστο η μόνη από τις τρεις μεγάλες αεροπορικές εταιρείες του Κόλπου που κατέγραψε ετήσια αύξηση χωρητικότητας, κατά 9%.
Η νέα απειλή για τα hubs του Κόλπου
Πέρα από τις γεωπολιτικές εξελίξεις, όμως, τα αεροπορικά hubs του Κόλπου αντιμετωπίζουν και μια πιο μακροπρόθεσμη πρόκληση: τη νέα γενιά αεροσκαφών που μπορούν να πραγματοποιούν απευθείας πτήσεις πολύ μεγαλύτερων αποστάσεων.
Αεροσκάφη μονού διαδρόμου, όπως το Airbus A321XLR, μπορούν πλέον να πραγματοποιούν πτήσεις διάρκειας έως και 11 ωρών με περίπου 200 επιβάτες. Αυτό επιτρέπει τη δημιουργία απευθείας συνδέσεων μεταξύ πόλεων που μέχρι σήμερα χρειάζονταν ενδιάμεσο κόμβο.
Παράλληλα, οι πτήσεις ultra-long-haul περιορίζουν ακόμη περισσότερο την ανάγκη για στάσεις σε μεγάλα αεροπορικά hubs.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Qantas, η οποία σχεδιάζει να ξεκινήσει στα τέλη του 2027 απευθείας πτήση διάρκειας περίπου 22 ωρών μεταξύ Σίδνεϊ και Λονδίνου, χρησιμοποιώντας ειδικά διαμορφωμένα Airbus A350.
Η συγκυρία, επομένως, φαίνεται να δημιουργεί μια νέα ισορροπία στον παγκόσμιο χάρτη των αερομεταφορών, με την Κωνσταντινούπολη και την Turkish Airlines να ενισχύουν τη θέση τους, την ώρα που τα παραδοσιακά hubs του Κόλπου καλούνται να προσαρμοστούν σε ένα ολοένα πιο αβέβαιο γεωπολιτικό και τεχνολογικό περιβάλλον.
