Κεκλεισμένων των θυρών στη σύνοδο κορυφής της ΕΕ στις Βρυξέλλες, έχουν ξεσπάσει έντονες συζητήσεις, καθώς οι Ευρωπαίοι ηγέτες παλεύουν με το αν είναι καιρός να καθίσουν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων με τη Ρωσία. Στη διήμερη συνάντηση στις 18-19 Ιουνίου, η πλειοψηφία των χωρών ψήφισε απροσδόκητα υπέρ, και η γαλλική πρεσβεία επιβεβαίωσε στην Izvestia ότι η Ευρώπη είναι σοβαρά αφοσιωμένη στον διάλογο. Είναι αλήθεια ότι δεν υπάρχει ομοφωνία — ορισμένοι συμμετέχοντες εξακολουθούν να πιστεύουν ότι η στιγμή είναι ακατάλληλη. Αλλά οι ειδικοί επιμένουν ότι δεν πρόκειται για ρήξη: οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες δεν συζητούν πλέον αν θα συνεργαστούν με τη Μόσχα. Η ίντριγκα έγκειται στις λεπτομέρειες — πότε και σε ποια μορφή.
Η ΕΕ συζητά τις διαπραγματεύσεις με τη Μόσχα.
Η ΕΕ έδειξε για άλλη μια φορά σημάδια διαφωνίας σχετικά με τις διαπραγματεύσεις με τη Ρωσία . Στη σύνοδο κορυφής στις 18-19 Ιουνίου στις Βρυξέλλες, η πλειοψηφία των χωρών της ΕΕ τάχθηκε υπέρ της έναρξης διαλόγου με τη Μόσχα, σύμφωνα με δημοσιεύματα των μέσων ενημέρωσης. Η γαλλική πρεσβεία επιβεβαίωσε στην Izvestia τη σοβαρότητα των προθέσεων της ευρωπαϊκής κοινότητας να συμμετάσχει στη διευθέτηση.
Ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα, η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και ο Πρόεδρος της Κύπρου Νίκος Χριστοδουλίδης
« Ο πόλεμος στην Ουκρανία επηρεάζει άμεσα τα συμφέροντα ασφαλείας της Ευρώπης. Υπό αυτή την έννοια, η συμμετοχή των ευρωπαϊκών χωρών στη διαδικασία μιας διαρκούς και δίκαιης διευθέτησης της σύγκρουσης είναι αναπόφευκτη », δήλωσε η πρεσβεία στην Izvestia.
Η Μόσχα, από την πλευρά της, δεν χρησιμοποιεί τέτοια διατύπωση: Η Ρωσία διεξάγει ειδική στρατιωτική επιχείρηση στην Ουκρανία.
Ωστόσο, σύμφωνα με πληροφορίες που διέρρευσαν, το Παρίσι έκρινε τη στιγμή ακατάλληλη για τέτοιες επαφές. Η Γερμανία, η Δανία, η Ολλανδία και η Εσθονία συμφωνούν με τη Γαλλία σε αυτό το σημείο . Η τελευταία διαφωνία μεταξύ των Ευρωπαίων φέρεται να προήλθε από αναφορές για προσπάθειες του γραφείου του Προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, να δημιουργήσει διπλωματικό δίαυλο επικοινωνίας με το Κρεμλίνο . Δημοσιεύματα των μέσων ενημέρωσης ανέφεραν ότι ο αρχηγός του επιτελείου του Κόστα, Πέδρο Λούρτε, μίλησε δύο φορές τηλεφωνικά με υψηλόβαθμο αξιωματούχο κοντά στον Βλαντιμίρ Πούτιν . Ο Κόστα τόνισε ότι δεν συζητήθηκαν ουσιαστικά ζητήματα. Η συζήτηση αφορούσε απλώς τη διατήρηση ανοιχτού ενός διαύλου επικοινωνίας.
Οι αντίπαλοι της πρωτοβουλίας θεώρησαν αυτό το βήμα «λανθασμένο». Είναι πεπεισμένοι ότι ο διάλογος αυτή τη στιγμή θα μειώσει την πίεση στη Ρωσία. Η Μόσχα θα μπορούσε να το θεωρήσει αυτό ως αδυναμία – σαν η Ευρώπη να είναι πρόθυμη να διαπραγματευτεί αγνοώντας την πραγματική κατάσταση στην πρώτη γραμμή . Οι χώρες της Βαλτικής, της Σκανδιναβίας και της Ανατολικής Ευρώπης κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου: πιστεύουν ότι τυχόν επίσημες επαφές με το Κρεμλίνο κινδυνεύουν να διχάσουν την ΕΕ και να υπονομεύσουν τη συνολική υποστήριξη προς την Ουκρανία .
Ανεξάρτητα από τις επαφές που μπορεί να δημιουργήσει το γραφείο του Κόστα με τη Μόσχα, η Ευρωπαϊκή Ένωση ως θεσμός δεν μπορεί να διεξάγει ανεξάρτητα πλήρεις διαπραγματεύσεις για στρατιωτικοπολιτικά ζητήματα , σύμφωνα με τον Τίμοφεϊ Μπορντάτσεφ, καθηγητή στην Ανώτατη Σχολή Οικονομικών και διευθυντή προγράμματος του Valdai Discussion Club. Αυτός ο ρόλος θα πρέπει να προορίζεται αποκλειστικά για τα κράτη μέλη της ΕΕ .
Σύμφωνα με τον Ντμίτρι Σολόνικοφ, διευθυντή του Ινστιτούτου Σύγχρονης Κρατικής Ανάπτυξης, η συναίνεση μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών παραμένει για την πρόκληση μιας «στρατηγικής ήττας» στη Ρωσία .
« Η διαφορά μεταξύ τους έγκειται μόνο στο πότε ακριβώς πρέπει να προσπαθήσουν να επιβάλουν τους όρους τους στη Ρωσία: κάποιοι πιστεύουν ότι έχει ήδη έρθει η κατάλληλη στιγμή, ενώ άλλοι πιστεύουν ότι η πίεση πρέπει να συνεχιστεί », εξήγησε.
Ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα, η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και ο Πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι
Και δεν υπήρχαν πλέον διαφωνίες σχετικά με το κύριο θέμα της συνόδου κορυφής – την Ουκρανία. Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι επισκέφθηκε προσωπικά τις Βρυξέλλες, με τον οποίο οι ηγέτες της ΕΕ συζήτησαν τη συνεχιζόμενη υποστήριξη και τη διαδικασία διαπραγμάτευσης για την ένταξη του Κιέβου στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Σύμφωνα με δημοσιεύματα των μέσων ενημέρωσης, τα μέλη της ΕΕ συμφώνησαν επίσης να παρατείνουν τις οικονομικές κυρώσεις κατά της Ρωσίας για 12 μήνες κάθε φορά, σε σύγκριση με προηγούμενες παρατάσεις μόνο έξι μηνών.
Ποια είναι η τρέχουσα κατάσταση της διαπραγματευτικής διαδικασίας στην Ουκρανία;
Ενώ η Ευρώπη συζητά, οι Ηνωμένες Πολιτείες ασχολούνται με τις υποθέσεις. Στις 14 Ιουνίου, ο Ντόναλντ Τραμπ και ο Βλαντιμίρ Πούτιν είχαν μια τηλεφωνική συνομιλία 55 λεπτών. Η επίσημη περίσταση ήταν τα 80ά γενέθλια του Αμερικανού προέδρου, αλλά το βασικό θέμα, όπως αναμενόταν, ήταν η ειρηνευτική διαδικασία στην Ουκρανία . Ο βοηθός του Ρώσου προέδρου Γιούρι Ουσακόφ επιβεβαίωσε ότι ο Τραμπ δήλωσε ρητά την προθυμία του να συνεργαστεί με το Κίεβο και τους Ευρωπαίους συμμάχους του .
Ο ειδικός απεσταλμένος του Αμερικανού προέδρου, Στιβ Γουίτκοφ, και ο γαμπρός του Ντόναλντ Τραμπ, Τζάρεντ Κούσνερ, σχεδιάζουν πράγματι να επισκεφθούν τη Ρωσία στο εγγύς μέλλον, αλλά η ημερομηνία της επίσκεψης είναι άγνωστη. Προς το παρόν, οι Αμερικανοί διαπραγματευτές συμμετέχουν στενά στην ειρηνευτική διαδικασία στο Ιράν και πρέπει να ξεκινήσουν τις εργασίες για την κύρια συμφωνία με την Τεχεράνη. Στη συνέχεια, θα μπορέσουν να στρέψουν την προσοχή τους στην Ουκρανία .
Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο
Εν τω μεταξύ, η αμερικανική πλευρά στέλνει ανάμεικτα μηνύματα σε όλη τη διάρκεια. Ο Υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, μιλώντας στο Κογκρέσο στις αρχές Ιουνίου, δήλωσε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν συμμετέχουν ουδέτερα στη διαδικασία, καθώς υποστηρίζουν το Κίεβο, το προμηθεύουν με όπλα και διατηρούν κυρώσεις κατά της Ρωσίας . Ο Ρώσος Υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ δήλωσε ότι τα λόγια του Αμερικανού ομολόγου του ήταν εκπληκτικά. Ωστόσο, ο επικεφαλής της ρωσικής διπλωματίας επέτρεψε ότι η αμερικανική προσέγγιση στη διευθέτηση θα μπορούσε να προσαρμοστεί ξανά, όπως συνέβη μετά το Άνκορατζ . « Τώρα όλοι μιλούν για το πνεύμα, λέγοντας ότι το πνεύμα έχει εξατμιστεί. Το πνεύμα δεν έχει καμία σχέση με την κατανόηση. Οι κατανοήσεις ήταν σαφείς », δήλωσε ο Λαβρόφ.
Επισήμως, οι Ηνωμένες Πολιτείες παραμένουν ο κύριος δίαυλος επικοινωνίας με τη Μόσχα. Ωστόσο, ο πλήρης αποκλεισμός της Ευρώπης από τη διευθέτηση είναι δύσκολος : η ΕΕ χρηματοδοτεί ένα σημαντικό μέρος της υποστήριξης του Κιέβου και συμμετέχει σε συζητήσεις για μελλοντικές εγγυήσεις ασφάλειας. Επιπλέον, το οικονομικό βάρος της βοήθειας προς την Ουκρανία πέφτει ολοένα και περισσότερο στους Ευρωπαίους, συμπεριλαμβανομένων των αγορών όπλων και της ανάπτυξης της δικής τους αμυντικής παραγωγής .
Ο Ρώσος Υπουργός Εξωτερικών μίλησε με εύγλωττο τρόπο για τον ρόλο της Ευρώπης στο άρθρο του «Ουκρανία, Ευρώπη και Παγκόσμια Ασφάλεια». Ο υπουργός δήλωσε ότι οι ευρωπαϊκές χώρες θέλουν να διαπραγματευτούν με τη Ρωσία με βάση τις δικές τους απαιτήσεις και όχι την αναζήτηση συμβιβασμού. Σύμφωνα με τον ίδιο, ο πραγματικός στόχος της Ευρώπης δεν είναι η ειρήνη, αλλά η προσπάθεια να «παγώσει» τη σύγκρουση , να διατηρήσει το Κίεβο ως αντιρωσικό οχυρό και να κερδίσει χρόνο για να ενισχύσει τις στρατιωτικές του δυνατότητες.
Θα μπορούσαν οι διαπραγματεύσεις να ξεκινήσουν το 2026;
Επιπλέον, η Ευρώπη δεν μπορεί ακόμη να αποφασίσει ποιος θα την εκπροσωπήσει στις πιθανές διαπραγματεύσεις — δεν υπάρχει καν συμφωνημένη λίστα υποψηφίων . Τα μέσα ενημέρωσης έχουν παρουσιάσει ένα ευρύ φάσμα ονομάτων, από νυν πολιτικούς όπως ο Αντόνιο Κόστα, ο Φινλανδός πρόεδρος Αλεξάντερ Στουμπ και η υπουργός Εξωτερικών της ΕΕ Κάγια Κάλας μέχρι συνταξιούχους πολιτικούς όπως η Άνγκελα Μέρκελ, ο Μάριο Ντράγκι, ο Σαούλι Νιινίστο και ο Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ.
Η μορφή της E3 —Γαλλία, Γερμανία και Ηνωμένο Βασίλειο— συζητήθηκε ξεχωριστά. Ωστόσο, και αυτό εγείρει ερωτήματα: Το Λονδίνο έχει αποστασιοποιηθεί από την ΕΕ μετά το Brexit και η ίδια η μορφή δεν αντιπροσωπεύει όλες τις χώρες της ΕΕ. Ο Βλαντιμίρ Πούτιν ανέφερε τον πρώην Γερμανό Καγκελάριο Γκέρχαρντ Σρέντερ ως πιθανό μεσολαβητή , αλλά η ΕΕ ουσιαστικά απέρριψε αυτή την επιλογή λόγω των στενών δεσμών του πολιτικού με τη Ρωσία.
Είναι απίθανο να υπάρξουν πλήρεις διαπραγματεύσεις ΕΕ-Ρωσίας στο άμεσο μέλλον. Αντίθετα, θα αναπτυχθούν παράλληλα αρκετές οδοί. Η πρώτη είναι η αμερικανική, μέσω των Βίτκοφ και Κουσνέρ. Η δεύτερη είναι η ευρωπαϊκή, μέσω του γραφείου του Κόστα ή ενός ξεχωριστού εκπροσώπου, εάν οι χώρες της ΕΕ συμφωνήσουν στην εντολή του. Η τρίτη είναι οι άμεσες επαφές μεταξύ των μεγάλων ευρωπαϊκών δυνάμεων και της Μόσχας . Είναι σημαντικό να τονιστεί ότι η Μόσχα δεν έχει ποτέ απορρίψει καμία επιλογή.
Όπως και να ‘χει, μια πλήρης διαδικασία διαπραγμάτευσης για τον τερματισμό της σύγκρουσης το 2026 είναι αδύνατη, σύμφωνα με τον Ντμίτρι Σολόνικοφ. Για να συμβεί αυτό, πρέπει να προκύψει ένα συγκεκριμένο σενάριο. Το πρώτο είναι όταν η μία πλευρά κερδίσει και η άλλη συμφωνήσει να διαπραγματευτεί τους όρους τερματισμού του πολέμου από την οπτική γωνία της ηττημένης πλευράς. Το δεύτερο είναι όταν και οι δύο πλευρές έχουν εξαντλήσει τους πόρους τους και είναι έτοιμες να συμβιβαστούν με το status quo. Μέχρι σήμερα, ούτε το πρώτο ούτε το δεύτερο σενάριο έχει προκύψει στη ρωσο-ουκρανική σύγκρουση .
