Η εκεχειρία μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών, του Ισραήλ και του Ιράν, που τέθηκε σε ισχύ στις 8 Απριλίου, ισορροπεί, σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις, σε τεντωμένο σχοινί.
Το Σαββατοκύριακο, Ιράν και Ισραήλ αντάλλαξαν πυρά, σταματώντας μόνο μετά την παρέμβαση του Αμερικανού προέδρου Donald Trump τη Δευτέρα.Ωστόσο, παρότι αυτός ο κύκλος βίας φαίνεται να ανεστάλη αφού ο Trump κάλεσε τις δύο πλευρές να «σταματήσουν να πυροβολούν», οι ισραηλινές επιθέσεις στον νότιο Λίβανο – η παύση των οποίων αποτελεί μία από τις βασικές προϋποθέσεις της Τεχεράνης για οποιαδήποτε συμφωνία – συνεχίζονται.
Παράλληλα, Ιράν και ΗΠΑ έχουν επίσης ανταλλάξει επιθέσεις, ενώ ο Trump έχει απειλήσει με επανέναρξη μιας σύγκρουσης πλήρους κλίμακας.
Για τον πρωθυπουργό του Ισραήλ Benjamin Netanyahu, όλα έμοιαζαν πολύ πιο απλά όταν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ ξεκίνησαν τον πόλεμο κατά του Ιράν. Έπειτα από χρόνια προσπαθειών, είχε καταφέρει να πείσει έναν Αμερικανό πρόεδρο να συμμετάσχει στην επίθεση εναντίον του βασικού περιφερειακού αντιπάλου του Ισραήλ, ενώ παράλληλα εξαπέλυσε εκτεταμένες επιθέσεις στον γειτονικό Λίβανο.
Οι δύο αυτές επιχειρήσεις προσέφεραν μια σπάνια στιγμή ενότητας τόσο στην ισραηλινή κοινωνία όσο και στο πολιτικό σύστημα, το οποίο αγνόησε τον αυξανόμενο αριθμό των νεκρών και συσπειρώθηκε πίσω από τον Netanyahu, θεωρώντας τη σύγκρουση μια υπαρξιακή μάχη που επί δεκαετίες κορυφαίοι πολιτικοί και μέσα ενημέρωσης παρουσίαζαν ως αναπόφευκτη.
Από την υπόσχεση της γρήγορης νίκης στην πολιτική παγίδα
Τρεις μήνες αργότερα, με τις ισραηλινές εκλογές να πλησιάζουν, η εικόνα είναι εντελώς διαφορετική. Αντί για τη γρήγορη νίκη που, σύμφωνα με πληροφορίες, ο Netanyahu είχε υποσχεθεί στον Trump, ο Αμερικανός πρόεδρος βρίσκεται εγκλωβισμένος ακριβώς σε έναν ακριβό και μακροχρόνιο πόλεμο, τον οποίο είχε δεσμευθεί προεκλογικά να αποφύγει.
Το Ισραήλ και ο Netanyahu βρίσκονται παγιδευμένοι ανάμεσα σε έναν πόλεμο στον Λίβανο, τον οποίο μεγάλο μέρος της εγχώριας κοινής γνώμης επιθυμεί να συνεχιστεί, και σε έναν σύμμαχο στις ΗΠΑ που χρειάζεται την παύση των εχθροπραξιών για να επιτευχθεί η τόσο αναγκαία συμφωνία με το Ιράν.
«Βρίσκεται σε μεγάλο αδιέξοδο, τόσο πολιτικά όσο και διπλωματικά», δήλωσε στο Al Jazeera ο πρώην πρέσβης και γενικός πρόξενος του Ισραήλ στη Νέα Υόρκη, Alon Pinkas, περιγράφοντας το πολιτικό κόστος τριών «αποτυχημένων» πολέμων: στη Γάζα, όπου η Hamas εξακολουθεί να διατηρεί τον έλεγχο, στον Λίβανο, όπου – παρά τις υποσχέσεις του πρωθυπουργού – η Hezbollah δεν έχει εξαλειφθεί, και στο Ιράν.
«Σε διπλωματικό επίπεδο, το Ισραήλ είναι απομονωμένο και η εικόνα του είναι αρνητική», πρόσθεσε ο Pinkas.
Ο Λίβανος ως το μεγάλο εμπόδιο
Η τελευταία ανάφλεξη μεταξύ Ιράν και Ισραήλ προκλήθηκε από ισραηλινό πλήγμα το βράδυ της Κυριακής, όχι στο Ιράν αλλά στη λιβανική πρωτεύουσα, τη Βηρυτό.
Η Τεχεράνη επιμένει ότι οποιαδήποτε συμφωνία με τις ΗΠΑ για τον τερματισμό της περιφερειακής σύγκρουσης πρέπει να περιλαμβάνει εκεχειρία μεταξύ του Ισραήλ και της φιλοϊρανικής Hezbollah. Παράλληλα, επαναλαμβάνει τη στήριξή της προς τον λιβανικό σύμμαχό της και ζητά την αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων από τον νότιο Λίβανο, αναδεικνύοντας τα εμπόδια για μια ευρύτερη αμερικανοϊρανική συμφωνία.
«Αυτός ο πόλεμος θα τελειώσει μόνο όταν τελειώσει και στον Λίβανο», δήλωσε νωρίτερα μέσα στην εβδομάδα ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν Abbas Araghchi.
Ωστόσο, κάτι τέτοιο δεν φαίνεται απλό. Για χρόνια, οι Ισραηλινοί πολιτικοί παρουσιάζουν τόσο το Ιράν όσο και τη Hezbollah ως θεμελιώδεις απειλές για την ασφάλεια του Ισραήλ.
Η πίεση της ισραηλινής κοινής γνώμης
Δημοσκόπηση του Israeli Democracy Institute που πραγματοποιήθηκε τον Απρίλιο, λίγο μετά την πρώτη εκεχειρία μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ, έδειξε ότι η συντριπτική πλειονότητα των Ισραηλινών επιθυμεί τη συνέχιση του πολέμου στον Λίβανο, ανεξάρτητα από τη στάση της Ουάσιγκτον.
Οι προηγούμενες ενδείξεις ότι ο Netanyahu ίσως έδινε προτεραιότητα στις αμερικανικές ανησυχίες έναντι της «νίκης» που είχε υποσχεθεί στους Ισραηλινούς, έχουν προσφέρει νέα επιχειρήματα στους πολιτικούς αντιπάλους του.
Ο πρώην πρωθυπουργός Naftali Bennett εξαπέλυσε επίθεση στα τέλη Μαΐου, καθώς προετοιμάζει τη δική του επιστροφή στην εξουσία.
«Η κυβέρνηση μάς επιστρέφει στην αξιοκαταφρόνητη πολιτική της ανοχής και της κανονικοποίησης μιας αφόρητης και απαράδεκτης κατάστασης», δήλωσε, προσθέτοντας: «Η Dahiyeh πρέπει να τρέμει μέχρι να επιστρέψει η ασφάλεια στον βορρά», απειλώντας ευθέως τα νότια προάστια της Βηρυτού, τα οποία το Ισραήλ θεωρεί προπύργιο της Hezbollah.
«Το Ισραήλ δεν είναι προτεκτοράτο», δήλωσε ο σύμμαχος του Bennett, Yair Lapid, αναφερόμενος στην αμερικανική επιρροή στην ισραηλινή πολιτική και τονίζοντας ότι «η ευθύνη για την ασφάλεια των Ισραηλινών πολιτών ανήκει αποκλειστικά στην ισραηλινή κυβέρνηση».
Το σύνθημα της «ολοκληρωτικής νίκης» ξεθωριάζει
Ελάχιστα έχουν απομείνει από την αρχική υπόσχεση του Netanyahu για «ολοκληρωτική νίκη» απέναντι στους εχθρούς του Ισραήλ, οι οποίοι εξακολουθούν όλοι να υπάρχουν, σύμφωνα με τον Ahron Bregman, ανώτερο διδάσκοντα στο Τμήμα Πολεμικών Σπουδών του King’s College London.
«Ο Λίβανος αποδεικνύεται, για άλλη μία φορά, παγίδα για τους Ισραηλινούς», ανέφερε, υπενθυμίζοντας ότι όλες οι προηγούμενες εισβολές του Ισραήλ στον Λίβανο κατέληξαν σε αποχώρηση και ήττα.
«Θα ήταν δύσκολο για τον Netanyahu να αποσύρει τώρα τα στρατεύματα από τον Λίβανο», είπε, προσθέτοντας ότι «θα ήταν ακόμη δυσκολότερο να βομβαρδίσει τη Βηρυτό, καθώς το Ιράν πιθανότατα θα απαντήσει με πλήγματα κατά του Ισραήλ», οδηγώντας τη χώρα σε ένα νέο στρατηγικό αδιέξοδο.
Οι εκλογές πλησιάζουν
Έρευνες στη βόρεια περιοχή του Ισραήλ, που βρίσκεται περισσότερο εκτεθειμένη σε επιθέσεις από τον Λίβανο, καταγράφουν σημαντική πτώση της στήριξης προς τον Netanyahu.
Σε πανεθνικό επίπεδο, ορισμένες δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι το ευρύ πολιτικό μπλοκ που αυτοπροσδιορίζεται απλώς ως «αντι-Netanyahu» προηγείται ενόψει των εκλογών που έχουν προγραμματιστεί για αργότερα μέσα στο έτος.
«Εκλογικά, δεν έχει τίποτα να παρουσιάσει», εκτιμά ο Pinkas για τις πιθανότητες του Netanyahu στις κάλπες, οι οποίες πρέπει να διεξαχθούν πριν από τα τέλη Οκτωβρίου.
«Απέτυχε στις 7 Οκτωβρίου 2023, παρά το γεγονός ότι είχε αυτοανακηρυχθεί ο κορυφαίος ηγέτης κατά της τρομοκρατίας, και απέτυχε επίσης στο Ιράν, παρά τη μοναδική ευκαιρία να έχει τις ΗΠΑ στο πλευρό του», είπε, επισημαίνοντας ότι και η δίκη για διαφθορά στην οποία εμπλέκεται αποτελεί επιπλέον απειλή για τον Ισραηλινό πρωθυπουργό.
«Οι περισσότεροι πόλεμοι ξεκινούν με ένα κύμα δημοτικότητας και υποσχέσεις ότι θα εξασφαλίσουν ασφάλεια για γενιές, πριν βυθιστούν σε τέλματα και σύγχυση», σχολίασε ο Yossi Mekelberg του Chatham House για τη σημερινή κατάσταση του Ισραήλ.
«Ιστορικά, το Ισραήλ διατηρούσε τη δημοτικότητα των πολέμων του μόνο όταν αυτοί ήταν σύντομοι. Τώρα βρίσκεται να πολεμά σε πολλαπλά μέτωπα», πρόσθεσε ο Mekelberg, επισημαίνοντας τις εσωτερικές πιέσεις που έχουν δημιουργηθεί από περισσότερα από δυόμισι χρόνια συγκρούσεων σε μια κοινωνία ήδη κατακερματισμένη από διαδοχικούς πολέμους και καταλήγοντας ότι δεν διακρίνει καμία θετική προοπτική να προκύπτει από καμία από αυτές τις αναμετρήσεις.