Ψυχολόγοι, παιδοψυχολόγοι και εκπαιδευτικοί αναλύουν στο Documentonews τους λόγους που νέα παιδιά καταβάλλονται πλήρως από το άγχος των πανελληνίων εξετάσεων.
Μούδιασμα. Ένα αίσθημα ενόχλησης κάτω χαμηλά στην κοιλιά. Αυτά τα συμπτώματα συνόδευσαν την σπαρακτική είδηση των δύο έφηβων κοριτσιών που πήδηξαν από ταράτσα πολυκατοικίας στην Ηλιούπολη. Χέρι- χέρι, μαζί, σε μια βουτιά θανάτου που σοκάρει. Η μία δεν τα κατάφερε. Παρά τις προσπάθειες των γιατρών κατέληξε. Η άλλη μαθήτρια δίνει μάχη για τη ζωή της. Θλίψη και αγωνία.
Αλλά και κάτι ακόμη…
Κόμπος στον λαιμό
Δεν είναι μόνο το νεαρό της ηλικίας, μόλις 17 χρονών! Δεν είναι μόνο η πράξη. Είναι και οι σκέψεις, είναι και το «αύριο»: Φέτος είναι η χρονιά που θα δώσω πανελλήνιες εξετάσεις, αλλά φοβάμαι ότι δεν θα πάω καλά», φέρεται να ανέφερε η μία από τις δύο φίλες σε σημείωμα που εξηγούσε τους λόγους που την οδήγησαν στην τραγική απόφαση. Και παρακάτω συνέχιζε: «Το ξέρω ότι δεν θα πάω καλά και έτσι θα καταλήξω με μία δουλειά που δεν θα μου δίνει λεφτά».
Κόμπος στον λαιμό. Την ίδια ώρα που δεκάδες χιλιάδες συμμαθητές/τριες τους ετοιμάζονται να διανύσουν τα τελευταία χιλιόμετρα σε μια εξουθενωτική διαγωνιστική διαδρομή. Χωρίς σαφή ορίζοντα. Χωρίς εγγυημένη την κοινωνική τους ανέλιξη. Ένας μύλος που συνθλίβει τους νέους ανθρώπους. Τις ευαισθησίες τους. Τους στόχους και τα όνειρά τους.
«Δεν φτάνουμε τυχαία μέχρι εδώ»
Οι ειδικοί αποσαφηνίζουν ότι πίσω από τη σοκαριστική πτώση κρύβεται ο ψυχισμός δυο εφήβων που το στάδιο των πανελλήνιων το βίωσαν (τουλάχιστον το κορίτσι που έγραψε το σημείωμα) ως το… πλήρες αδιέξοδο.
Η Χριστίνα Μπογιατζή, ψυχολόγος – παιδοψυχολόγος, μιλώντας στο documentonews.gr επισημαίνει ότι: «Όταν το παιδί βιώνει αυτό το άγχος, οδηγείται σε μια πολωτική σκέψη, άσπρου-μαύρου: Δηλαδή ότι αν δεν πετύχω είμαι ένα τίποτα. Ή θα πετύχω ή θα πεθάνω. Ή θα πετύχω ή θα αφανιστώ. Έχει έναν προσωπικό αφανισμό αυτή η πράξη. Και μιλάμε πως η πράξη αυτή (σ.σ. η πτώση των δυο κοριτσιών) συνέβη στον ιδεασμό της αποτυχίας, έτσι. Δεν έδωσαν πανελλήνιες τα παιδιά. Υπάρχει έναν υπόβαθρο ψυχοσυναισθηματικής απορρύθμισης. Δηλαδή αυτά τα παιδιά δεν είχαν καλή ρύθμιση κι από πριν. Δεν ήξεραν πώς να συγκρατούν το δυσφορικό τους συναίσθημα, δηλαδή το αρνητικό συναίσθημα”.
Σύμφωνα βέβαια με την ειδικό “Δεν φτάνουμε τυχαία μέχρι εδώ Δεν μπόρεσαν να επεξεργαστούν το στρεσογόνο ερέθισμα των πανελληνίων με τέτοιο τρόπο που να προστατευτεί ο ψυχισμός. Να πουν δηλαδή, πως ό,τι και να γίνει υπάρχω. Είναι σαν να έχασαν την ύπαρξή τους μέσα από αυτό. Υπάρχω μόνο μέσα από τις πανελλήνιες. Αν οι πανελλήνιες δεν πάνε καλά, δεν υπάρχω. Το βιώσαν ως αδιέξοδο και όχι ως ένα ενδιάμεσο στάδιο ανάπτυξής τους».
Αδυσώπητος ανταγωνισμός
Από την πλευρά τους, οι εκπαιδευτικοί επισημαίνουν ότι τα παιδιά «σκάνε» μέσα σε ένα καθεστώς τρομερής πίεσης. Αυτό αναφέρει στο documentonews.gr ο δάσκαλος, διδάκτορας Ιστορίας και πρόεδρος του Α’ Συλλόγου Αθηνών ΠΕ, Δημήτρης Μαριόλης. Εξηγεί μάλιστα ότι αυτό συμβαίνει με δεδομένο ότι «υπάρχει ένα ποσοστό παιδιών με ευαισθησία».
Απόρροια αυτής της διαδικασίας είναι η εμφάνιση χαρακτηριστικών όπως ο θυμός, ακόμη και η αύξηση του βάρους, αναφέρει ο έμπειρος εκπαιδευτικός. Και συμπληρώνει όσα βιώνει ένας έφηβος- μια έφηβη σήμερα: «Νιώθει πίεση. Ξέρει ότι οι γονείς του πληρώνουν. Έχουν προσδοκίες από εκείνον. Αυτός όμως δεν καταλαβαίνει πια γιατί πρέπει να μπει στο πανεπιστήμιο, αφού πλέον είναι αμφίβολη η κοινωνική ανέλιξη. Άρα; Νιώθει ότι εισέρχεται σε μια διαδικασία ενός αδυσώπητου ανταγωνισμού. Με φροντιστήρια. Με προσημειώσεις διαγωνισμάτων τύπου πανελληνίων κάθε ή κάθε δεύτερο σαββατοκύριακο».
«Έτσι συνθλίβονται τα παιδιά από τις μυλόπετρες του εκπαιδευτικού μας συστήματος», καταλήγει.
Ουσιαστική στήριξη
Η εκπαιδευτική κοινότητα έχει επισημαίνει χρόνια το αδιέξοδο του ασφυκτικού πλαισίου που χαρακτηρίζει το σημερινό σχολείο, επισημαίνοντας την μετατροπή του σε έναν «ανάλγητο» ιεροεξεταστή που στερείται κάθε φαντασίας, δημιουργικότητας και ευαισθησίας . Λένε συγκεκριμένα «ότι το σχολείο δεν μπορεί και δεν πρέπει να περιορίζεται μόνο στη μετάδοση γνώσεων. Οφείλει να είναι ένας χώρος ασφάλειας- εμπιστοσύνης και αποδοχής των μαθητών».
«Ένας χώρος ουσιαστικής στήριξης των μαθητών», αναφέρει στο documentonews.gr ο Θοδωρής Κατσωνόπουλος, πρόεδρος της Β’ ΕΛΜΕ και αιρετός ΚΥΣΔΕ.
Ο ίδιος πρώτιστα θέλησε να εκφράσει τα ειλικρινή του συλλυπητήρια στην οικογένεια της μαθήτριας που έχασε τη ζωή της, αλλά και την αγωνία του για τη μαθήτρια που τώρα δίνει τη δική της μάχη. Έπειτα μίλησε για τους εφήβους που, όπως λέει, «παλεύουν σιωπηλά με τους φόβους, τα αδιέξοδά τους, το ψυχικό βάρος, την πίεση και τη μοναξιά, χωρίς εμείς οι ενήλικες να το αντιλαμβανόμαστε έγκαιρα».
Επιχειρώντας να απαντήσει πώς μπορούμε να υποστηρίξουμε τα παιδιά σε αυτήν την κρίσιμη ηλικία, τόνισε τη σημασία του παιδευτικού και προστατευτικού ρόλου του σχολείου. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο ανέφερε ότι «κρίνεται επιτακτική η ανάγκη για ενίσχυση της ψυχολογικής υποστήριξης στα σχολεία και η παρουσία περισσότερων ψυχολόγων και κοινωνικών λειτουργών». Υποστήριξε επίσης πως εξίσου κρίσιμη είναι η ουσιαστική επικοινωνία ανάμεσα σε σχολείο, οικογένεια και παιδιά.
Με τα λόγια του: «Σήμερα, δεν είναι η ώρα για εύκολα συμπεράσματα. Είναι η ώρα της ευθύνης. Να ακούσουμε περισσότερο τα παιδιά μας. Να δούμε πίσω από τη σιωπή τους. Να σταθούμε δίπλα τους πριν να είναι αργά».
«Υπάρχουν εναλλακτικές»
Στην ύπαρξη εναλλακτικών στάθηκε και η Χρ. Μπογιατζή, απαντώντας στο ερώτημα του documentonews.gr σχετικά με το πώς μπορούμε να τα προστατεύσουμε από το άγχος των πανελληνίων. Συγκεκριμένα εξήγησε: «Πρέπει πάντοτε τα παιδιά να γνωρίζουν ότι υπάρχουν εναλλακτικές. Μπορεί να επέλεξαν οι πανελλήνιες, αλλά αν οι πανελλήνιες δεν ευοδωθούν αυτό δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχει άλλη επιλογή. Γιατί το θέμα δεν είναι να πετύχεις εξετάσεις είναι να πετύχεις στο αντικείμενο αυτό που θέλεις να κάνεις την υπόλοιπη ζωή σου, είτε έχεις πανελλήνιες είτε όχι. Θέλεις να πας σε μια κατεύθυνση.
Οπότε δεν είναι αυτοσκοπός οι πανελλήνιες. Πρέπει να υπάρχει αυτή η διδαχή μέσα στο σπίτι και πρέπει το διάβασμα εκεί οι πανελλήνιες να βιώνονται ως ένα ενδιάμεσο στάδιο, όχι αυτοσκοπός. Αυτό είναι το ένα». Και συμπλήρωσε για να ολοκληρώσει: «Το άλλο είναι η σχέση μας με τα ίδια με τα παιδιά. Δεν μπορεί να χάνεται ένα παιδί στον κόσμο του με τις πανελλήνιες τόσο πολύ που να αποκόπτεται από την πραγματικότητα και να θέλει να πέσει απ’ το μπαλκόνι».
Δημήτρης Κούλαλης-Βαγγέλης Βαλαβάνης
