Γιατί το Ιράν είναι αποφασισμένο με ενωμένο λαό και ακλόνητη θέληση
Παν. Λαφαζάνης
Το ερώτημα μοιάζει απλό αλλά η απάντηση είναι σκληρή: γιατί ούτε οι Ηνωμένες Πολιτείες, ούτε η Ευρωπαϊκή Ένωση, ούτε καν ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών μπορούν να «ξεμπλοκάρουν» το Στενό του Hormuz; Η πραγματικότητα είναι ότι το πρόβλημα δεν είναι μόνο στρατιωτικό – είναι γεωπολιτικό, επιχειρησιακό και βαθιά πολιτικό.
Το Στενό του Ορμούζ είναι ένα από τα πιο στενά και εκτεθειμένα θαλάσσια περάσματα στον κόσμο.
Όποιος το ελέγχει από την ακτή – στην προκειμένη περίπτωση το Ιράν – έχει τεράστιο πλεονέκτημα.
Αντιπλοϊκοί πύραυλοι, ναυτικά drones και νάρκες μπορούν να μετατρέψουν το πέρασμα σε «παγίδα» για οποιονδήποτε στόλο, ακόμη και για το ισχυρότερο ναυτικό του κόσμου.
Θεωρητικά, το Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ θα μπορούσε να επιχειρήσει εκκαθάριση ναρκών και συνοδεία δεξαμενόπλοιων.
Στην πράξη όμως, μια τέτοια επιχείρηση θα απαιτούσε τεράστιες δυνάμεις: πολλαπλά αντιτορπιλικά, συνεχή αεροπορική κάλυψη και διαρκή παρουσία σε μια ζώνη όπου κάθε πλοίο βρίσκεται υπό άμεση απειλή από την ακτή. Το κόστος και – κυρίως – ο κίνδυνος απωλειών είναι τέτοιος που καμία πολιτική ηγεσία δεν μπορεί εύκολα να τον αναλάβει.
Εδώ ακριβώς βρίσκεται το κρίσιμο σημείο: η στρατιωτική ισχύς δεν αρκεί όταν το ρίσκο είναι πολιτικά μη αποδεκτό.
Ακόμη και μια επιτυχής αποστολή συνοδείας θα μπορούσε να μετατραπεί σε καταστροφή εάν χαθεί ένα πολεμικό πλοίο ή καταρριφθεί αεροσκάφος. Σε μια τέτοια περίπτωση, η κλιμάκωση θα ήταν σχεδόν αναπόφευκτη.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση από την πλευρά της επιλέγει μια πιο «ήπια» προσέγγιση. Χωρίς ενιαία στρατιωτική βούληση και χωρίς διάθεση για άμεση σύγκρουση με το Ιράν, στρέφεται σε διπλωματία, κυρώσεις και αποστολές χαμηλού ρίσκου.
Οι ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες μιλούν για «προστασία της ναυσιπλοΐας», αλλά στην πράξη αποφεύγουν την άμεση αντιπαράθεση. Είναι περισσότερο διαχείριση κρίσης παρά λύση.
Όσο για τον Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών, το πρόβλημα είναι δομικό. Δεν διαθέτει δικές του στρατιωτικές δυνάμεις και εξαρτάται από τα κράτη-μέλη. Και όταν μεγάλες δυνάμεις όπως η Ρωσία και η Κίνα μπλοκάρουν αποφάσεις στο Συμβούλιο Ασφαλείας, οποιαδήποτε πρωτοβουλία μένει χωρίς πρακτικό αποτέλεσμα.
Έτσι δημιουργείται ένα παράδοξο: όλοι αναγνωρίζουν τη σημασία του Hormuz για την παγκόσμια οικονομία, αλλά κανείς δεν είναι διατεθειμένος να αναλάβει το κόστος για να το ανοίξει με τη βία
. Το αποτέλεσμα είναι ένα εύθραυστο αδιέξοδο, όπου η ναυσιπλοΐα εξαρτάται όχι από την ισχύ, αλλά από την ισορροπία φόβου.
Στο παρασκήνιο, η Κίνα παραμένει ο μόνος παίκτης που θα μπορούσε θεωρητικά να επηρεάσει την κατάσταση μέσω της σχέσης της με την Τεχεράνη. Ωστόσο, το Πεκίνο δεν δείχνει βιασύνη να εμπλακεί άμεσα, επιλέγοντας να παρακολουθεί και να αξιοποιεί τη συγκυρία.
Το συμπέρασμα είναι ξεκάθαρο: το Hormuz δεν είναι απλώς ένα στενό. Είναι ένα σημείο όπου η στρατιωτική ισχύς, η πολιτική βούληση και τα παγκόσμια συμφέροντα συγκρούονται – και προς το παρόν, κανείς δεν έχει τη δύναμη ή τη διάθεση να επιβληθεί ολοκληρωτικά.
