Πώς διαπλέκονται και συντονίζονται τα δύο μεγάλα διεθνή μέτωπα των ημερών, το ουκρανικό και αυτό του Περσικού Κόλπου; Ο εγκατεστημένος στη Μόσχα Αμερικανός γεωπολιτικός αναλυτής Άντριου Κορύμπκο, καταπιάνεται σε σημείωμά του στο Substack με το ερώτημα αυτό, δίνοντας ιδιαίτερη προσοχή στις συμφωνίες ασφαλείας που προέκυψαν κατά την πρόσφατη επίσκεψη του Ουκρανού προέδρου στις αραβικές μοναρχίες – μόνου ξένου ηγέτη που αποτόλμησε μια τέτοια κίνηση διαρκούντος του πολέμου.
Το συνδυασμένο αποτέλεσμα της άσκησης πίεσης από τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και τη Σαουδική Αραβία στη Ρωσία θα μπορούσε πραγματικά να βλάψει τα συμφέροντά της, υποστηρίζει ο Κορύμπκο.
Ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι απέστειλε στα Βασίλεια του Κόλπου τον περασμένο μήνα ειδικούς σε μη επανδρωμένα αεροσκάφη αναχαίτισης, για να τα βοηθήσει στην αποτροπή ιρανικών επιθέσεων, όπως αυτές στις οποίες η Ουκρανία έχει συνηθίσει τα τελευταία τέσσερα χρόνια, λόγω της χρήσης από τη Ρωσία ιρανικών μη επανδρωμένων αεροσκαφών (ή εγχώρια παραγόμενων παραλλαγών) στις δικές της επιθέσεις. Εκτιμήθηκε ότι θέλει να αποδείξει την αξία της Ουκρανίας από αυτή την άποψη, ώστε να αυξήσει τις πιθανότητες τα στρατεύματα της χώρας του να αντικαταστήσουν τα αμερικανικά για τον σκοπό αυτό, ως αντάλλαγμα για την αποστολή στρατευμάτων του ΝΑΤΟ στην Ουκρανία.
Ενώ μένει να δούμε αν ο εν λόγω στρατηγικός στόχος θα επιτευχθεί, αυτό στο οποίο αξίζει να δοθεί προσοχή αυτή τη στιγμή είναι οι συμφωνίες ασφαλείας, τις οποίες μόλις σύναψε η Ουκρανία με τα Βασίλεια του Κόλπου κατά τη διάρκεια του ταξιδιού του Ζελένσκι στην περιοχή. Εκτός από το ότι ο ίδιος και η κυβερνώσα φατρία της Ουκρανίας επωφελούνται από αυτές, φέρεται να περιλαμβάνουν κοινή παραγωγή, ενεργειακή συνεργασία και αμυντικές επενδύσεις. Είναι επίσης πιθανό η Ουκρανία να ανταλλάξει τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη αναχαίτισής της με τους πυραύλους Patriot του Κόλπου, ώστε να αναχαιτίζει καλύτερα τους ρωσικούς πυραύλους.
Η αμυντική σχέση που διαμορφώνεται μεταξύ της Ουκρανίας και των τριών σημαντικότερων μελών του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου, ήτοι Σαουδικής Αραβίας, ΗΑΕ και Κατάρ, αναμένεται να διαρκέσει τουλάχιστον μια δεκαετία, όπως υποστήριξε ο Ζελένσκι σχετικά με τη διάρκεια αυτών των συμφωνιών. Ενώ οι κυνικοί μπορεί να υποψιάζονται ότι πρόκειται απλώς για μια τεράστια επιχείρηση ξεπλύματος χρήματος, ώστε να παρακαμφθεί η καθυστέρηση της Ε.Ε. στη χρηματοδότηση της Ουκρανίας, οι παρατηρητές θα έκαναν καλά να λάβουν αυτή τη συμφωνία πιο σοβαρά λόγω των σκοτεινών της επιπτώσεων για τα συμφέροντα της Ρωσίας.
Καταρχάς, αν και ο Πούτιν μίλησε με αρκετούς ηγέτες του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου στις αρχές Μαρτίου, στο πλαίσιο των προσπαθειών του να μεσολαβήσει σε μια πολιτική λύση στον Τρίτο Πόλεμο του Κόλπου, φαίνεται ότι δεν τον θεωρούν πλέον ουδέτερο, μετά από αναφορές για ανταλλαγή πληροφοριών στόχευσης μεταξύ Ρωσίας και Ιράν και εκπαίδευση των Ιρανών σε πόλεμο με μη επανδρωμένα αεροσκάφη. Το Κρεμλίνο διέψευσε αυτές τις αναφορές, ενώ ο Λευκός Οίκος τις υποβάθμισε, αλλά το Συμβούλιο Συνεργασίας του Κόλπου τις θεωρεί αξιόπιστες, όπως υποδηλώνουν τα κορυφαία μέλη του που σύναψαν δεκαετείς συμφωνίες ασφαλείας με τον Ουκρανό αντίπαλο της Ρωσίας.
Σε αυτό το θέμα, είναι σημαντικός ο ρόλος των ΗΑΕ, καθώς ο ηγέτης τους, Μοχάμεντ Μπιν Ζαγέντ, είναι τόσο κοντά στον Πούτιν που παρευρέθηκε στο Διεθνές Οικονομικό Φόρουμ της Αγίας Πετρούπολης το καλοκαίρι του 2023 ως τιμώμενος προσκεκλημένος του, ενώ παράλληλα τα ΗΑΕ είναι ο μεγαλύτερος Άραβας επενδυτής στη Ρωσία, με ποσοστό 80% του συνόλου. Αυτές οι επενδύσεις θα μπορούσαν ενδεχομένως να αξιοποιηθούν υπό την απειλή της απόσυρσής τους, ώστε να εξαναγκαστεί η Ρωσία σε παραχωρήσεις προς την Ουκρανία. Τα ΗΑΕ θα μπορούσαν να αξιοποιήσουν τον ρόλο τους ως παγκόσμιου οικονομικού κόμβου για την Ρωσία και προς τον σκοπό αυτό.
Η συμπερίληψη της Σαουδικής Αραβίας δεν είναι λιγότερο σημαντική, καθώς η Ρωσία συντονίζεται μαζί της μέσω του ΟΠΕΚ+ για τη διαχείριση της αγοράς πετρελαίου, ωστόσο αυτό μπορεί σύντομα να αποτελέσει παρελθόν τώρα που η Σαουδική Αραβία θεωρεί αναμφισβήτητα τη Ρωσία ως συν-εμπόλεμο του Ιράν και μόλις υπέγραψε τη δική της δεκαετή συμφωνία με την Ουκρανία. Μόλις ανακάμψει η βιομηχανία, όσο καιρό και αν χρειαστεί, η Σαουδική Αραβία μπορεί να κατακλύσει την αγορά με πετρέλαιο για να υπονομεύσει τη Ρωσία. Το συνδυασμένο αποτέλεσμα της άσκησης πίεσης από τα ΗΑΕ και τη Σαουδική Αραβία στη Ρωσία θα μπορούσε επομένως να βλάψει πραγματικά τα συμφέροντά της.
Για να είμαστε σαφείς, ακόμη και στο χειρότερο σενάριο, όπου η Ρωσία θα χάσει τις συνεργασίες της με αυτούς τους δύο και τους δει να αντικαθιστούν τα χαμένα κονδύλια της Ε.Ε. για την Ουκρανία (συμπεριλαμβανομένης της πιθανής χρηματοδότησης της εξοπλιστικής βιομηχανίας της), η Ρωσία θα πρέπει να είναι σε θέση να διατηρήσει τις σταδιακές της προόδους στην Ουκρανία. Παρ’ όλα αυτά, αυτές οι πιθανές αποτυχίες, σε συνδυασμό με τις προηγούμενες στη Συρία, την Αρμενία-Αζερμπαϊτζάν, τη Βενεζουέλα και πιο πρόσφατα στο Ιράν, θα μπορούσαν να ασκήσουν μεγαλύτερη πίεση στη Μόσχα για συμβιβασμό με την Ουκρανία, αλλά παραμένει ασαφές εάν ο Πούτιν θα υποχωρήσει τελικά, καταλήγει ο Κορύμπκο.
Κ. Ρ.
