Σε μια αυστηρή προειδοποίηση για τη δομή και τη λειτουργία του ελληνικού χρηματοπιστωτικού συστήματος προχωρά το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ), αναδεικνύοντας τον αποκλεισμό ενός τεράστιου τμήματος της κοινωνίας από τον δανεισμό ως το κύριο εμπόδιο για την εθνική οικονομία.
Σύμφωνα με τον Τσαρλς Κόεν, ανώτερο σύμβουλο του Ταμείου και επικεφαλής της αξιολόγησης του εγχώριου χρηματοπιστωτικού τομέα, η αδυναμία χρηματοδότησης των μικρομεσαίων επιχειρήσεων δρα ανασταλτικά στην αναπτυξιακή τροχιά της χώρας. Παρά την έξοδο από τη δεκαετή κρίση χρέους, η πραγματική ανάκαμψη για τους πολίτες παραμένει ημιτελής, καθώς το βάρος των παλαιών οφειλών εμποδίζει την πρόσβαση σε νέα κεφάλαια, εγκλωβίζοντας την οικονομία σε μια κατάσταση στασιμότητας.
Το δυσβάσταχτο φορτίο των μη εξυπηρετούμενων δανείων
Οι εκτιμήσεις του ΔΝΤ προκαλούν αίσθηση, καθώς κάνουν λόγο για σχεδόν 3 εκατομμύρια «κόκκινα» δάνεια που επηρεάζουν άμεσα τη ζωή 2,4 εκατομμυρίων ανθρώπων. Αυτό το μέγεθος θεωρείται δυσανάλογα μεγάλο για τα δεδομένα της ελληνικής αγοράς, με το Ταμείο να επισημαίνει ότι το σύστημα έχει πλέον υπερφορτωθεί. Η ανάγκη για βαθιές μεταρρυθμίσεις κρίνεται επιτακτική, καθώς χωρίς τη ριζική διευθέτηση αυτών των εκκρεμοτήτων, ένα σημαντικό κομμάτι του πληθυσμού παραμένει οικονομικά ανενεργό, στερούμενο τη δυνατότητα να συμμετάσχει στον νέο κύκλο δανεισμού.
Τράπεζες δύο ταχυτήτων και κοινωνική απομόνωση
Αν και ο τραπεζικός κλάδος κατάφερε να εξυγιανθεί με κρατική στήριξη και να επιστρέψει στην κερδοφορία μετά την πολυετή κρίση, η πιστωτική επέκταση παραμένει εξαιρετικά επιλεκτική. Το χάσμα μεταξύ των κερδών των ιδρυμάτων και της πρόσβασης του μέσου πολίτη σε στεγαστικά ή επιχειρηματικά δάνεια μεγαλώνει, με το Reuters να σημειώνει ότι πολλοί Έλληνες, λαβωμένοι από τη λιτότητα, παραμένουν στο περιθώριο. Ο κ. Κόεν υπογραμμίζει πως η αποκατάσταση των ισολογισμών των νοικοκυριών αποτελεί το κλειδί, ώστε ο μέσος δανειολήπτης να μετατραπεί ξανά σε ενεργό παίκτη της αγοράς.
Η δυσλειτουργία της δευτερογενούς αγοράς και το δικαστικό τέλμα
Παρά τη δημιουργία εργαλείων για την τιτλοποίηση και μεταβίβαση δανείων ύψους 60 δισεκατομμυρίων ευρώ σε εταιρείες διαχείρισης, η διαδικασία δεν έχει αποδώσει τα αναμενόμενα. Η συσσώρευση υποθέσεων στα δικαστήρια και η έλλειψη εξειδικευμένης δικαστικής γνώσης σε χρηματοοικονομικά θέματα προκαλούν πολυετείς καθυστερήσεις. Το αποτέλεσμα είναι ένας φαύλος κύκλος δικαστικών διαμαχών μεταξύ τραπεζών, servicers και δανειοληπτών, που παγιδεύει το σύστημα και στερεί από την οικονομία την απαραίτητη ρευστότητα.
Η μονομερής χρηματοδότηση των ισχυρών
Ένα από τα πλέον ανησυχητικά ευρήματα του ΔΝΤ αφορά τη συγκέντρωση των τραπεζικών χορηγήσεων σε ελάχιστους μεγάλους επιχειρηματικούς ομίλους. Οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις, που αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της ελληνικής επιχειρηματικότητας, παραμένουν εκτεθειμένες στις διεθνείς αναταράξεις λόγω της έλλειψης χρηματοδοτικών εργαλείων. Το Ταμείο καλεί τις τράπεζες να διαφοροποιήσουν τη στρατηγική τους και να στραφούν ξανά προς τους μικρότερους τομείς της οικονομίας, αναγνωρίζοντας ωστόσο ότι με την παρούσα δομή του συστήματος, αυτή η μετάβαση κάθε άλλο παρά εύκολη προμηνύεται.