Σχεδόν από την έναρξη της σύγκρουσης μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ αφενός και του Ιράν αφετέρου, κατέστη σαφές διεθνώς ότι τα συστήματα αεράμυνας των αντιπάλων του Ιράν στη Μέση Ανατολή υφίστανται μια εκτεταμένη και, για πολλούς, απροσδόκητη αποδυνάμωση.
Μάλιστα, όσο εξελίσσεται η σύγκρουση, τόσο πιο αισθητή γίνεται αυτή η επιδείνωση.
Ωστόσο, λίγοι είχαν προβλέψει ότι η κατάσταση θα έφτανε σε τόσο ανησυχητικό σημείο, όπως περιγράφεται σε αυτοκριτικό τόνο από την ισραηλινή εφημερίδα «Haaretz».
Η εικόνα που διαμορφώνεται είναι αυτή μιας ήδη εξελισσόμενης καταστροφής.
Κατά μέσο όρο, οκτώ στους δέκα ιρανικούς πυραύλους —είτε πρόκειται για πυραύλους Cruise είτε για βαλλιστικούς— πλήττουν πλέον κρίσιμους στόχους.
Η κατάσταση δεν έχει ακόμη φτάσει σε απόλυτη ακρίβεια, αλλά πλησιάζει επικίνδυνα προς αυτήν την κατεύθυνση.
Το πρόβλημα επιτείνεται από τις μαζικές πυραυλικές επιθέσεις της Hezbollah από το έδαφος του Λιβάνου, οι οποίες αποδυναμώνουν περαιτέρω την ισραηλινή και την αμερικανική αεράμυνα στην περιοχή.
Επιπλέον, το ποσοστό επιτυχίας των ιρανικών επιθέσεων αυξάνεται ραγδαία, καθώς η πίεση στην ισραηλινή αεράμυνα εντείνεται.
Σύμφωνα με τοπικούς στρατιωτικούς αναλυτές, οι αποτυχίες αυτές οφείλονται σε μεγάλο βαθμό στην αιφνιδιαστικά ταχεία καταστροφή ενός εκτεταμένου δικτύου προηγμένων αμερικανικών ραντάρ έγκαιρης προειδοποίησης για πυραυλικές επιθέσεις.
Μεταξύ αυτών συγκαταλέγονται το ισχυρό ραντάρ AN/FPS-132 στο Κατάρ, καθώς και δύο ραντάρ AN/TPY-2 στην Ιορδανία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
Ως αποτέλεσμα, όπως επισημαίνει η «Haaretz», η άμυνα των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ στη Μέση Ανατολή εξαρτάται πλέον σε μεγάλο βαθμό από τις δυνατότητες ηλεκτρονικού πολέμου των 15 αντιτορπιλικών κλάσης «Arleigh Burke» του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ, τα οποία επιχειρούν στη Μεσόγειο και την Ερυθρά Θάλασσα, καθώς και στον Περσικό Κόλπο και τον Ινδικό Ωκεανό. Πρακτικά, μόνο ένα ραντάρ AN/TPY-2 στην Τουρκία παραμένει πλήρως λειτουργικό σε αυτά τα γεωγραφικά πλάτη.
Ωστόσο, από τόσο μεγάλες αποστάσεις, η επιτήρηση δεν μπορεί να είναι πλήρης.
Κατά συνέπεια, οι ισραηλινές και αμερικανικές αντιαεροπορικές δυνάμεις διαθέτουν πλέον περιορισμένα επιχειρησιακά δεδομένα σχετικά με τους χρόνους εκτόξευσης, τις κατευθύνσεις και τα ύψη πτήσης των ιρανικών πυραύλων.
Αυτό μεταφράζεται σε μειωμένο χρόνο αντίδρασης απέναντι στις απειλές.
Ακόμη και τα τρία πλέον προηγμένα συστήματα αντιπυραυλικής άμυνας THAAD, τα οποία αναπτύχθηκαν στο Ισραήλ και την Ιορδανία λίγο πριν από την έναρξη της σύγκρουσης, αποδείχθηκαν ανεπαρκή για την αντιστροφή της κατάστασης.
Και αυτό παρά το γεγονός ότι ενισχύονται συνεχώς με αποθέματα αναχαιτιστικών πυραύλων από διάφορα σημεία του κόσμου, όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Χαβάη, το Γκουάμ και η Νότια Κορέα.
Την ίδια στιγμή, το βρετανικό Βασιλικό Ινστιτούτο Ενωμένων Υπηρεσιών (RUSI) δημοσιοποίησε παρόμοιες εκτιμήσεις, οι οποίες προκαλούν έντονη ανησυχία τόσο στο Ισραήλ όσο και στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Σύμφωνα με το RUSI, το Ισραήλ ενδέχεται να εξαντλήσει πλήρως τα αποθέματά του σε πυραύλους αναχαίτισης Arrow-3 μέσα σε λίγες ημέρες.
Παράλληλα, οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν ήδη χρησιμοποιήσει έως και το 40% των αποθεμάτων τους σε πυραύλους THAAD στη Μέση Ανατολή.
Με τη σημερινή ένταση των επιχειρήσεων, ακόμη και αυτά τα εναπομείναντα αποθέματα εκτιμάται ότι δεν θα επαρκέσουν για περισσότερο από τρεις εβδομάδες.
Επιθέσεις
Ποια είναι σήμερα τα μέσα που διαθέτει το Ιράν, ώστε να κλιμακώνει τις αεροπορικές του επιθέσεις;
Σύμφωνα με το Al Jazeera, το Ιράν είναι σε θέση να παράγει περισσότερους από 100 επιθετικούς πυραύλους διαφόρων τύπων κάθε μήνα, στα πολυάριθμα υπόγεια εργοστάσιά του.
Ο ρυθμός αυτός υπερβαίνει την παραγωγή οποιουδήποτε από τα 14 κρίσιμα οπλικά συστήματα των Ηνωμένων Πολιτειών, τα οποία εξαντλούνται εξαιτίας αυτού του πολέμου.
Παράλληλα, το Ιράν έχει συγκεντρώσει ένα εκτεταμένο και ποικιλόμορφο πυραυλικό οπλοστάσιο, συμπεριλαμβανομένων συστημάτων που μπορούν να αναπτύξουν ταχύτητες από 3,7 έως 7,5 Mach.
Επιπλέον, διαθέτει περισσότερα από 88.000 μη επανδρωμένα αεροσκάφη τύπου Shahed.
«Υπό αυτές τις τραγικές συνθήκες, το Ιράν μπορεί να κατασκευάζει πυραύλους ταχύτερα απ’ ό,τι οι Αμερικανοί και οι σύμμαχοί τους μπορούν να παράγουν αναχαιτιστικά ικανά να τους αντιμετωπίσουν», παραδέχεται με πικρία ο διεθνής Τύπος.
Και συνεχίζει: «Με άλλα λόγια, μόλις εξαντληθούν τα αμυντικά πυραυλικά συστήματα των συμμάχων (σύμφωνα με το Βασιλικό Ινστιτούτο Ενωμένων Υπηρεσιών αυτό μπορεί να συμβεί μέσα σε εβδομάδες και όχι σε μήνες ή χρόνια), οι Ιρανοί θα αρχίσουν να ελέγχουν de facto τον εναέριο χώρο πάνω από τα αραβικά κράτη και τις αμερικανικές βάσεις που βρίσκονται εκεί — καθώς και πάνω από ένα αποδυναμωμένο Ισραήλ».
Εν ολίγοις, ο πόλεμος με το Ιράν αποκάλυψε μια σκληρή αλήθεια, την οποία η Ουάσινγκτον προσπαθούσε επί δεκαετίες να αποκρύψει: ο αμερικανικός στρατός είναι σχεδιασμένος για σύντομες και συντριπτικές επιχειρήσεις, όχι για έναν παρατεταμένο βιομηχανικό πόλεμο απέναντι σε έναν αποφασισμένο και καλά προετοιμασμένο αντίπαλο.
Μέσα σε αυτές τις ολοένα και πιο πιεστικές συνθήκες, η ηγεσία των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων επιχειρεί εναγωνίως να διασώσει ό,τι μπορεί να διατηρήσει στη Μέση Ανατολή.
Σύμφωνα με επιχειρησιακές πληροφορίες από την ηλεκτρονική έκδοση «The War Zone», η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ, της οποίας οι εγκαταστάσεις στη Μέση Ανατολή δέχονται ολοένα εντονότερες επιθέσεις από ιρανικούς πυραύλους και drones, αναζητά επειγόντως αποτελεσματικότερους τρόπους προστασίας του προσωπικού και των υποδομών της.
Στο πλαίσιο αυτό, υπό την άμεση απειλή ιρανικών επιθέσεων, ελήφθη απόφαση για την επείγουσα κατασκευή ενισχυμένων καταφυγίων για αεροσκάφη και ελικόπτερα στην αεροπορική βάση Al Udeid στο Κατάρ — τη μεγαλύτερη αμερικανική στρατιωτική εγκατάσταση στη Μέση Ανατολή, η οποία βρίσκεται μόλις 175 μίλια από τα ιρανικά σύνορα.
Για τον σκοπό αυτό, την περασμένη Τετάρτη, η Κεντρική Διοίκηση της Πολεμικής Αεροπορίας των ΗΠΑ (AFCENT) προκήρυξε διαγωνισμό για προμηθευτές πρόθυμους να αναλάβουν το σχετικό έργο, ακόμη και υπό επικίνδυνες συνθήκες.
Η AFCENT ζητά επειγόντως «προκατασκευασμένα, μεταφερόμενα και ενισχυμένα συστήματα καταφυγίων, σχεδιασμένα για την προστασία του προσωπικού από εκρηκτικές απειλές και θραύσματα».
Όλες οι προτάσεις θα πρέπει να προβλέπουν παράδοση στον τερματικό σταθμό φορτίου του Διεθνούς Αεροδρομίου Βασιλιά Χουσεΐν στην Acaba της Ιορδανίας.
«Ζητούνται τρεις εναλλακτικές προθεσμίες παράδοσης: 3 ημέρες, 15 ημέρες και 30 ημέρες», αναφέρεται στους όρους του διαγωνισμού.
Καταρχήν, αν το σχέδιο υλοποιούνταν επιτυχώς, θα μπορούσε να συμβάλει σε μια στοιχειώδη σταθεροποίηση της κατάστασης στο Al Udeid.
Ωστόσο, υπάρχει μια κρίσιμη παράμετρος: κάτι τέτοιο θα ήταν εφικτό μόνο σε συνθήκες ειρήνης.
Υπό συνεχή εχθρικά πυρά, τέτοιου είδους κατασκευές δύσκολα θα είχαν ουσιαστικό αποτέλεσμα.
Την εκτίμηση αυτή συμμερίζεται και ο απόστρατος αντιστράτηγος της Πολεμικής Αεροπορίας των ΗΠΑ, David Deptula, νυν κοσμήτορας του Ινστιτούτου Michel.
Πριν από περισσότερα από 20 χρόνια, ως επικεφαλής των αεροδιαστημικών επιχειρήσεων της Πολεμικής Αεροπορίας του Ειρηνικού, είχε εισηγηθεί την κατασκευή παρόμοιων καταφυγίων στο νησί Γκουάμ — χωρίς όμως επιτυχία.
«Τότε δεν αποτελούσαμε προτεραιότητα, λόγω άλλων προτεραιοτήτων», εξήγησε.
Αναφερόμενος στις τρέχουσες προσπάθειες ενίσχυσης των υποδομών στο Al Udeid, δήλωσε ότι δεν γνωρίζει λεπτομέρειες, αλλά κατέληξε με σαφήνεια: «Για τον παρόντα πόλεμο με το Ιράν, είναι ήδη πολύ αργά».
Γιατί αξίζει να σταθούμε στα λόγια του Deptula;
Διότι αποτελούν ένα μήνυμα που θα έπρεπε να λάβουν υπόψη και άλλοι στρατιωτικοί σχεδιαστές — ιδίως όσοι είναι υπεύθυνοι για την προστασία στρατιωτικών αεροδρομίων σε περιόδους σχετικής ειρήνης.
Άλλωστε, ακόμη και σε τέτοιες συνθήκες, έχουν ήδη καταγραφεί επιθέσεις από ουκρανικό έδαφος, και μάλιστα επανειλημμένα.
Αρκεί να θυμηθούμε τις σοβαρές επιπτώσεις των επιθέσεων με μη επανδρωμένα αεροσκάφη εναντίον βάσεων στρατηγικής αεροπορίας, στο πλαίσιο της διαβόητης επιχείρησης «Ιστός Αράχνης» της Κεντρικής Διεύθυνσης Πληροφοριών της Ουκρανίας. Τέτοια περιστατικά δεν μπορούν να αποκλειστούν και στο μέλλον.
Σε μια τέτοια περίπτωση, το να ειπωθεί «είναι ήδη πολύ αργά» δεν θα αποτελεί απλώς διαπίστωση — αλλά οδυνηρή παραδοχή.