Η Ευρώπη βρίσκεται «εντελώς στο περιθώριο» των μεγάλων γεωπολιτικών εξελίξεων, την ώρα που η διεθνής σκηνή μετατρέπεται σε πεδίο άσκησης «πολιτική μπουλντόζας» από τους Ντόναλντ Τραμπ και Βλαντίμιρ Πούτιν.
Η διαπίστωση αυτή δεν γίνεται από ένα τυχαίο πρόσωπο. Έρχεται από επικεφαλής του μεγαλύτερου φόρουμ ασφάλειας της ηπείρου.
Ο πρόεδρος της Διάσκεψης Ασφαλείας του Μονάχου, Βόλφγκανγκ Ίσινγκερ, μιλώντας στο CNBC στο περιθώριο της φετινής διοργάνωσης, απέδωσε την αποδυνάμωση της ευρωπαϊκής επιρροής πρωτίστως στην ίδια την Ευρώπη.
Όπως είπε, η ήπειρος «απέτυχε να μιλήσει με μία φωνή» στα κρίσιμα ζητήματα της διεθνούς σκηνής.
«Δικός μας ο λογαριασμός»
Σύμφωνα με τον Ίσινγκερ, η Ευρώπη δεν κατάφερε να διαμορφώσει ενιαία στρατηγική ούτε απέναντι στην Κίνα, ούτε για το μέλλον της Μέσης Ανατολής, συμπεριλαμβανομένου του ζητήματος του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος.
«Γιατί στο καλό δεν έχουμε θέση στο τραπέζι; Αυτή είναι η ήπειρός μας. Είναι το μέλλον μας», διερωτήθηκε, τονίζοντας ότι η απάντηση δεν βρίσκεται σε λάθη της Ουάσιγκτον, αλλά στο γεγονός ότι οι ευρωπαϊκές χώρες δεν κατόρθωσαν να παρουσιάσουν ενιαίο μέτωπο.
Ο ίδιος υποστήριξε ότι οι Ευρωπαίοι είναι «εντελώς στο περιθώριο» των διαπραγματεύσεων τόσο για τη Γάζα όσο και για τον πόλεμο στην Ουκρανία. Στην περίπτωση της Ουκρανίας, επισήμανε ότι οι συνομιλίες καθοδηγούνται από τις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Ρωσία, με την Ευρώπη να μην έχει ουσιαστικό ρόλο.
Η «πολιτική μπουλντόζας»
Στην έκθεση του 2026 της Διάσκεψης, ο κόσμος περιγράφεται ως εισερχόμενος σε περίοδο «πολιτικής μπουλντόζας», όπου η «σαρωτική καταστροφή» των υφιστάμενων δομών γίνεται ο κανόνας.
Ο Ίσινγκερ διευκρίνισε ότι η «μπουλντόζα» δεν αφορά μόνο τον Τραμπ. Ανέφερε επίσης τα ακροδεξιά κόμματα στην Ευρώπη, αλλά και τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν ως παραδείγματα πολιτικών δυνάμεων που αμφισβητούν τις υπάρχουσες ρυθμίσεις και επιδιώκουν την αντικατάστασή τους.
Ωστόσο, χαρακτήρισε τον Τραμπ «το πλέον προβεβλημένο παράδειγμα» αυτής της λογικής, επισημαίνοντας ότι για χώρες όπως η Γερμανία — που βασίστηκαν βαθιά στο μεταπολεμικό σύστημα διεθνών κανόνων — πρόκειται για «ανησυχητική εξέλιξη».
Ρήγματα στη διατλαντική σχέση
Η διατλαντική εμπιστοσύνη, σύμφωνα με τον Ίσινγκερ, έχει επίσης πληγεί από την επιμονή του Τραμπ στο ζήτημα της Γροιλανδίας. Ο Αμερικανός πρόεδρος άσκησε πίεση για την προσάρτηση της αυτόνομης περιοχής της Δανίας, φθάνοντας στο σημείο να απειλήσει με δασμούς Ευρωπαίους συμμάχους που θα αντιδρούσαν.
Αργότερα ανακοίνωσε ότι επιτεύχθηκε ένα «πλαίσιο συμφωνίας» για τη Γροιλανδία, ωστόσο η υπόθεση άφησε έντονα ίχνη στις ευρωαμερικανικές σχέσεις.
Την ίδια ώρα, μετά την επιστροφή Τραμπ στον Λευκό Οίκο, οι Ευρωπαίοι ηγέτες έχουν δεσμευθεί για δραστική αύξηση των αμυντικών δαπανών. Τα ευρωπαϊκά μέλη του ΝΑΤΟ συμφώνησαν το περασμένο καλοκαίρι να ανεβάσουν τις δαπάνες στο 5% του ΑΕΠ τους — στόχος που ο Τραμπ προωθούσε επίμονα.
Οι εξαγγελίες αυτές ενίσχυσαν σημαντικά τις μεγάλες ευρωπαϊκές αμυντικές βιομηχανίες, με ορισμένες να βλέπουν τις μετοχές τους να υπερδιπλασιάζονται και τα βιβλία παραγγελιών τους να φθάνουν σε ιστορικά υψηλά επίπεδα.
Η ανάγκη στρατηγικής ενοποίησης
Παρά την αύξηση των δαπανών, ο Ίσινγκερ υποστήριξε ότι η Ευρώπη χρειάζεται κάτι βαθύτερο: «μια πιο ενοποιημένη, πιο ανταγωνιστική και πιο συνεκτική αμυντική βιομηχανία».
Το βασικό πρόβλημα, όπως το περιγράφει, δεν είναι μόνο οικονομικό ή στρατιωτικό. Είναι πολιτικό. Χωρίς κοινή στρατηγική και ενιαία φωνή, η Ευρώπη κινδυνεύει να παρακολουθεί τις εξελίξεις να διαμορφώνονται από άλλους — ακόμη και όταν διακυβεύεται το δικό της μέλλον.
Η Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου, που ολοκληρώνεται την Κυριακή, φιλοδοξεί να αποτελέσει χώρο προβληματισμού και επαναπροσδιορισμού. Το ερώτημα, ωστόσο, παραμένει αν η Ευρώπη είναι έτοιμη να μετατρέψει τη διαπίστωση της «αποτυχίας» σε αφετηρία στρατηγικής ανασυγκρότησης.
