Όταν μόνο η Καταστροφή Μπορεί να Μας Σώσει

Ας σταματήσουμε να προσποιούμαστε.
Ζούμε μέσα σε μια συλλογική αυτοκτονία που την αποκαλούμε ευγενικά «οικονομική ανάπτυξη».
Ο δυτικός καπιταλισμός δεν είναι απλώς ένα οικονομικό σύστημα, είναι μια μηχανή θανάτου που καταβροχθίζει τον πλανήτη και μας πείθει, ότι αυτή η καταστροφή είναι πρόοδος.
Κάθε μέρα ξυπνάμε και συμμετέχουμε στη δική μας εξαφάνιση, χειροκροτώντας τους δείκτες του χρηματιστηρίου, ενώ ο κόσμος καίγεται κυριολεκτικά γύρω μας.

Η αλήθεια που δεν θέλουν να ακούσεις είναι απλή και τρομακτική, δεν πρόκειται να αλλάξουμε με τη θέληση μας.
Γιατί;
Γιατί το σύστημα έχει σχεδιαστεί να είναι αδύνατο να αλλάξει.
Οι πολιτικοί είναι μαριονέτες των εταιρειών, οι εταιρείες είναι σκλάβοι των μετόχων, και οι μέτοχοι είναι εθισμένοι στο άπληστο κυνήγι του κέρδους.
Ολόκληρη η δομή βασίζεται στην αδυναμία να σκεφτούμε πέρα από το επόμενο τρίμηνο, το επόμενο κέρδος, την επόμενη ευκαιρία εκμετάλλευσης.

Μιλάμε για κλιματική αλλαγή σαν να είναι ένα πρόβλημα που θα λύσουμε με ηλεκτρικά αυτοκίνητα και χάρτινα καλαμάκια.
Τι γελοία υποκρισία!
Η Shell ξέρει από το 1980 ότι καταστρέφουμε τον πλανήτη.
Η ExxonMobil το ήξερε.
Όλοι το ξέραν.
Και τι έκαναν;
Χρηματοδότησαν εκστρατείες παραπληροφόρησης για να μας πείσουν ότι η επιστήμη είναι αμφιλεγόμενη.
Χρηματοδότησαν πολιτικούς για να μπλοκάρουν κάθε σοβαρή νομοθεσία.
Και εμείς, οι ηλίθιοι καταναλωτές, συνεχίζουμε να γεμίζουμε τα ντεπόζιτά μας και να αγοράζουμε τα προϊόντα τους επειδή είναι πέντε σεντ φθηνότερα.

Η κλιματική καταστροφή δεν έρχεται, είναι ήδη εδώ.
Οι πυρκαγιές στην Καλιφόρνια, οι πλημμύρες στο Πακιστάν, τα κύματα καύσωνα που σκοτώνουν χιλιάδες, η ξηρασία που μετατρέπει γόνιμη γη σε έρημο.
Αλλά εμείς κοιτάμε, κουνάμε το κεφάλι με λύπη, και μετά γυρνάμε να δούμε τι προσφορά έχει το Amazon.
Γιατί αυτό μας έχουν μάθει, ότι είμαστε καταναλωτές πρώτα και πολίτες δεύτεροι, ατομικότητες χωρίς συλλογική συνείδηση, ανταγωνιστές στη μεγάλη λοταρία του ποιος θα πεθάνει τελευταίος.

Και ξέρεις ποιο είναι το πιο ειρωνικό?
Ότι έχουμε τις λύσεις.
Έχουμε την τεχνολογία για ανανεώσιμη ενέργεια.
Έχουμε τη γνώση για βιώσιμη γεωργία.
Έχουμε τους πόρους για να θρέψουμε, να στεγάσουμε, να εκπαιδεύσουμε όλους στον πλανήτη.
Αλλά δεν το κάνουμε.
Γιατί; Γιατί δεν είναι κερδοφόρο.
Γιατί κάποιος δισεκατομμυριούχος που δεν θα ζήσει για να δει το 2050 θα έχανε ένα μέρος της περιουσίας του.
Γιατί κάποια εταιρεία θα έχανε το μερίδιο αγοράς της.
Γιατί η λογική της ατέρμονης ανάπτυξης σε έναν πεπερασμένο πλανήτη είναι η ίδια η ουσία της τρέλας, αλλά είναι το θεμελιώδες δόγμα του καπιταλισμού.

Μιλάμε για δημοκρατία αλλά ζούμε σε εταιρική ολιγαρχία.
Τρεις άνθρωποι στις ΗΠΑ κατέχουν περισσότερο πλούτο από το κάτω 50% του πληθυσμού.
Είκοσι έξι άτομα κατέχουν όσα κατέχει το μισό της ανθρωπότητας.
Αυτό δεν είναι τυχαίο. Αυτό δεν είναι αποτέλεσμα «σκληρής δουλειάς».
Είναι συστημική λεηλασία.
Είναι η συγκέντρωση εξουσίας σε χέρια τόσο λίγων που μπορούν να αγοράσουν κυβερνήσεις, να ελέγχουν μέσα ενημέρωσης, να διαμορφώνουν τη δημόσια γνώμη και να μας πείθουν ότι η φτώχεια είναι αποτυχία του ατόμου και όχι σχεδιασμός του συστήματος.

Και τώρα έχουμε και την απειλή του πυρηνικού πολέμου που ξαναρχίζει να αιωρείται πάνω μας σαν σύννεφο θανάτου.
Η Ρωσία και οι ΗΠΑ παίζουν πόκερ με την ύπαρξη του πολιτισμού, ενώ η Κίνα παρακολουθεί και χτίζει το δικό της οπλοστάσιο.
Εννιά χιλιάδες πυρηνικές κεφαλές έτοιμες να μετατρέψουν τον κόσμο σε ραδιενεργό νεκροταφείο.
Και γιατί;
Για γεωπολιτικά παιχνίδια, για σφαίρες επιρροής, για την υπεροχή αυτοκρατοριών που είναι ήδη σε παρακμή.
Η λογική του αν δεν μπορώ να τον έχω εγώ, δεν θα τον έχει κανείς σε πλανητική κλίμακα. Και εμείς απλά παρακολουθούμε.

Το σύστημα δεν μπορεί να μεταρρυθμιστεί από μέσα.
Κάθε φορά που προσπαθήσαμε, απορροφήθηκε και εξουδετερώθηκε.
Ο περιβαλλοντισμός έγινε greenwashing.
Η κοινωνική δικαιοσύνη έγινε εταιρική ποικιλομορφία.
Η επανάσταση έγινε μάρκετινγκ.
Όλα μετατρέπονται σε εμπόρευμα.
Μέχρι και η αντίστασή μας την πουλάνε πίσω σε εμάς σε μορφή t-shirts με συνθήματα και ντοκιμαντέρ του Netflix.

Ίσως πραγματικά χρειαζόμαστε μια καταστροφή.
Όχι επειδή το επιθυμούμε, αλλά επειδή φαίνεται να είναι ο μόνος τρόπος να σπάσει η απληστία, η αδιαφορία, η συλλογική άρνηση.
Όταν οι πόλεις βυθιστούν, όταν οι συγκομιδές αποτύχουν μαζικά, όταν οι πρόσφυγες μετρηθούν σε δισεκατομμύρια, όταν ένα πυρηνικό όπλο χρησιμοποιηθεί ξανά, τότε ίσως—μόνο τότε—καταλάβουμε ότι δεν μπορείς να φας χρήμα.
Ότι το ΑΕΠ είναι ένας άχρηστος αριθμός όταν δεν έχεις πόσιμο νερό.
Ότι το χρηματιστήριο δεν σημαίνει τίποτα όταν οι θερμοκρασίες κάνουν τις πόλεις ακατοίκητες.

Η μεγάλη ειρωνεία είναι ότι έχουμε ήδη όλες τις προειδοποιήσεις.
Η επιστήμη ουρλιάζει εδώ και δεκαετίες.
Οι ιθαγενείς λαοί, που τους σφαγιάσαμε και τους εκτοπίσαμε, μας είχαν πει για αιώνες πώς να ζούμε σε αρμονία με τη φύση.
Αλλά εμείς ξέρουμε καλύτερα, έτσι δεν είναι;
Ο δυτικός πολιτισμός με την τεχνολογία του, την επιστήμη του, την υπεροχή του.
Και που μας έφερε αυτή η υπεροχή?
Στο χείλος της εξαφάνισης, ενώ ακόμα θρηνούμε για «απώλεια θέσεων εργασίας» αν κλείσουμε ορυχεία άνθρακα.

Το ξέρεις ποιο είναι το πιο τρομακτικό;
Ότι ακόμα και αν έρθει η καταστροφή, ακόμα και αν βιώσουμε μαζική κατάρρευση, δεν υπάρχει εγγύηση ότι θα μάθουμε.
Μπορεί να ξαναχτίσουμε το ίδιο σύστημα πάνω στα ερείπια.
Μπορεί να βρούμε νέους τρόπους να εκμεταλλευτούμε, να κυριαρχήσουμε, να συσσωρεύσουμε.
Γιατί το πρόβλημα δεν είναι απλώς το σύστημα, είναι η νοοτροπία που το δημιούργησε.
Η πεποίθηση ότι ο άνθρωπος είναι ξεχωριστός από τη φύση και όχι μέρος της.
Η πεποίθηση ότι η αξία μετριέται σε χρήμα.
Η πεποίθηση ότι «περισσότερο» σημαίνει αυτόματα «καλύτερο».

Δεν υπάρχει ευγενικός τρόπος να το πούμε, είμαστε εθισμένοι στην καταστροφή μας.
Και όπως κάθε εθισμένος, δεν θα σταματήσουμε μέχρι να φτάσουμε στον πάτο.
Μόνο που σε αυτή την περίπτωση, ο πάτος μπορεί να σημαίνει το τέλος της ανθρώπινης ύπαρξης όπως την ξέρουμε.
Και ξέρεις κάτι;
Ίσως να το αξίζουμε.
Ίσως ένα είδος που επιλέγει συλλογικά να αυτοκτονήσει για χάρη του κέρδους λίγων δεν αξίζει να επιβιώσει.

Η ερώτηση δεν είναι πια αν θα έρθει η καταστροφή.
Είναι αν όταν έρθει, θα είναι αρκετή για να μας αφυπνίσει ή αν απλά θα είναι η τελευταία πράξη της μεγαλύτερης τραγωδίας στην ιστορία, η αυτοεξαφάνιση ενός είδους που είχε τη νοημοσύνη να καταλάβει τι κάνει, αλλά όχι τη σοφία να σταματήσει.