Η Σαουδική Αραβία, η Τουρκία, η Αίγυπτος, η Ιορδανία, η Ινδονησία, το Πακιστάν και το Κατάρ αποδέχτηκαν τις προσκλήσεις του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ για να ενταχθούν στο λεγόμενο «Συμβούλιο Ειρήνης», ανέφερε το σαουδαραβικό υπουργείο Εξωτερικών σε μια κοινή ανακοίνωση που περιλάμβανε και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
Σύμφωνα με την ανακοίνωση, κάθε χώρα θα υπογράψει τη συμφωνία ένταξής της με βάση τις δικές της νομικές διαδικασίες.
Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν θα παραστεί στην τελετή υπογραφών στο «Συμβούλιο Ειρήνης» για τη Γάζα στο Νταβος, μετά από πρόσκληση του Λευκού Οίκου. Η απόφαση της Τουρκίας να συμμετάσχει στο συμβούλιο ελήφθη μετά από τηλεφωνική συνομιλία μεταξύ του Ερντογάν και του Τραμπ αργά το βράδυ της Τρίτης, κατά τη διάρκεια της οποίας οι δύο ηγέτες συζήτησαν τη διαδικασία κατάπαυσης του πυρός στη Γάζα, καθώς και άλλα περιφερειακά ζητήματα, σύμφωνα με την τουρκική ανακοίνωση.
Στις 15 Ιανουαρίου, ο Φιντάν ορίστηκε μέλος του Εκτελεστικού Συμβουλίου της Γάζας, ενός βοηθητικού οργάνου του Συμβουλίου Ειρήνης που έχει ως αποστολή την επίβλεψη της εκεχειρίας στη Γάζα και των προσπαθειών ανασυγκρότησης, μαζί με ανώτερους αξιωματούχους των ΗΠΑ, όπως ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, ο ειδικός απεσταλμένος Στιβ Γουίτκοφ και ο Τζάρετ Κούσνερ.
Η απόφαση του Ερντογάν να στείλει τον Φιντάν στο Νταβός λόγω του μποϊκοτάζ του Τούρκου προέδρου στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ, μετά τη λεκτική αντιπαράθεση που είχε το 2009 με τον τότε Ισραηλινό πρόεδρο Σιμόν Πέρες κατά τη διάρκεια ενός πάνελ στο Νταβός για τη Γάζα. Ο Ερντογάν αποχώρησε απότομα από τη σκηνή, αφού διέκοψε τον συντονιστή και ζήτησε περισσότερο χρόνο για να μιλήσει.Ο Ερντογάν δεν έχει παρευρεθεί στο φόρουμ του Νταβός από το περιστατικό αυτό, επιλέγοντας αντ’ αυτού να αναθέτει την εκπροσώπησή του σε ανώτερους αξιωματούχους.
Η συμπερίληψη ανώτατων αξιωματούχων από το Κατάρ και την Τουρκία – δύο χώρες που έχουν ασκήσει σκληρή κριτική κριτική στον πόλεμο του Ισραήλ – είναι πιθανό να αναστατώσει την Ιερουσαλήμ, αλλά καταδεικνύει την υποτιθέμενη χρησιμότητά τους για τον Τραμπ, ο οποίος έχει μιλήσει κολακευτικά για τις ικανότητές τους να πείσουν τη Χαμάς να συμφωνήσει σε κατάπαυση του πυρός τον Οκτώβριο. Ο Τραμπ πρότεινε για πρώτη φορά τη δημιουργία του Συμβουλίου Ειρήνης τον περασμένο Σεπτέμβριο, όταν ανακοίνωσε το σχέδιό του για τον τερματισμό του πολέμου στη Γάζα. Αργότερα διευκρίνισε ότι η αρμοδιότητα του Συμβουλίου θα επεκταθεί πέρα από τη Γάζα, ώστε να αντιμετωπίσει και άλλες συγκρούσεις σε όλο τον κόσμο.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ θα είναι ο πρώτος και ισόβιος πρόεδρος του Συμβουλίου, το οποίο θα έχει ως αποστολή την προώθηση της ειρήνης σε όλο τον κόσμο και την επίλυση συγκρούσεων, σύμφωνα με αντίγραφο του σχεδίου καταστατικού που είδε το Reuters.
Τα κράτη μέλη θα έχουν τριετή θητεία, εκτός αν καταβάλουν 1 δισεκατομμύριο δολάρια το καθένα για τη χρηματοδότηση των δραστηριοτήτων του συμβουλίου και αποκτήσουν μόνιμη ιδιότητα μέλους, σύμφωνα με το καταστατικό.
Ο Λευκός Οίκος όρισε τον υπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο, τον ειδικό απεσταλμένο του Τραμπ Στιβ Γουίτκοφ, τον πρώην πρωθυπουργό της Βρετανίας Τόνι Μπλερ και τον γαμπρό του Τραμπ, Τζάρετ Κούσνερ, ως μέλη του ιδρυτικού εκτελεστικού συμβουλίου της πρωτοβουλίας.
Ο Witkoff δήλωσε την Τετάρτη ότι μέχρι στιγμής 25 χώρες έχουν αποδεχτεί την πρόσκληση να συμμετάσχουν στο Συμβούλιο Ειρήνης.
Ποιες χώρες είπαν «ναι»
Σε αυτές περιλαμβάνονται σύμμαχοι της Μέσης Ανατολής, όπως το Ισραήλ, η Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Μπαχρέιν, η Ιορδανία, το Κατάρ και η Αίγυπτος. Τα μέλη του ΝΑΤΟ, η Τουρκία και η Ουγγαρία, των οποίων οι εθνικιστές ηγέτες έχουν καλλιεργήσει καλές προσωπικές σχέσεις με τον Τραμπ, έχουν επίσης συμφωνήσει να συμμετάσχουν, όπως και το Μαρόκο, το Πακιστάν, η Ινδονησία, το Κοσσυφοπέδιο, το Ουζμπεκιστάν, το Καζακστάν, η Παραγουάη και το Βιετνάμ.
Άλλες χώρες που έχουν αποδεχτεί την πρόσκληση είναι η Αρμενία και το Αζερμπαϊτζάν, οι οποίες κατέληξαν σε ειρηνευτική συμφωνία με τη μεσολάβηση των ΗΠΑ τον περασμένο Αύγουστο, μετά από συνάντηση με τον Τραμπ στο Λευκό Οίκο.
Πιο αμφιλεγόμενη είναι η αποδοχή της πρόσκλησης του Τραμπ από τον πρόεδρο της Λευκορωσίας Αλεξάντερ Λουκασένκο, ο οποίος έχει από καιρό απομονωθεί από τη Δύση λόγω του κακού ιστορικού της χώρας του σε θέματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της υποστήριξής της στον πόλεμο της Ρωσίας στην Ουκρανία. Η αποδοχή αυτή έρχεται εν μέσω μιας ευρύτερης προσέγγισης μεταξύ Ουάσιγκτον και Μινσκ.
Η Ρωσία, η οποία έχει επίσης δει τις ψυχρές σχέσεις της με την Ουάσινγκτον να βελτιώνονται σημαντικά, καθώς ο Τραμπ φλερτάρει τον πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν, ενώ κατηγορεί το Κίεβο ότι εμποδίζει τις προσπάθειες για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία, δεν έχει ακόμη δηλώσει αν θα συμμετάσχει στο Συμβούλιο Ειρήνης.
Ούτε η Κίνα, η οποία συχνά βρίσκεται σε διαμάχη με τον Τραμπ, αλλά πρόσφατα συνήψε μια ευαίσθητη εμπορική εκεχειρία.
Η Ρωσία και η Κίνα είναι παραδοσιακά ισχυροί υποστηρικτές των Ηνωμένων Εθνών και αμφότερες είναι μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ με δικαίωμα βέτο, οπότε είναι πιθανό να είναι επιφυλακτικές απέναντι σε οποιαδήποτε πρωτοβουλία που θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι υπονομεύει τον παγκόσμιο οργανισμό.
Ο Τραμπ, ο οποίος έχει συχνά επικρίνει τον ΟΗΕ ως αναποτελεσματικό, υποβάθμισε αυτή την εβδομάδα τις ανησυχίες ότι μπορεί να θέλει το Συμβούλιό του να αντικαταστήσει τον παγκόσμιο οργανισμό, λέγοντας: «Πιστεύω ότι πρέπει να αφήσουμε τον ΟΗΕ να συνεχίσει, επειδή το δυναμικό του είναι πολύ μεγάλο».
Ποια κράτη αρνήθηκαν να προσχωρήσουν ή δεν έχουν ακόμη δεσμευτεί;
Η πρωτοβουλία του Συμβουλίου Ειρήνης, η οποία έρχεται εν μέσω ενός αυξανόμενου διατλαντικού ρήγματος σχετικά με τη Γροιλανδία, τους δασμούς και άλλα ζητήματα, έχει προκαλέσει μια επιφυλακτική αντίδραση από ορισμένους στενούς συμμάχους των ΗΠΑ, οι οποίοι συχνά αισθάνονται άβολα με την επιθετική, μονομερή και «America First» προσέγγιση του Τραμπ στη διεθνή διπλωματία.
Η Νορβηγία και η Σουηδία απέρριψαν την πρόσκλησή του, ενώ ο υπουργός Οικονομίας της Ιταλίας, Τζιανκάρλο Τζιορτζέτι, δήλωσε ότι η συμμετοχή στο συμβούλιο φαίνεται προβληματική. Η ιταλική εφημερίδα Il Corriere della Sera ανέφερε ότι η συμμετοχή σε μια ομάδα υπό την ηγεσία ενός ηγέτη χώρας θα παραβίαζε το ιταλικό σύνταγμα.
Η Γαλλία επίσης σκοπεύει να απορρίψει την πρόσκληση, σύμφωνα με πηγή κοντά στον πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν, γεγονός που οδήγησε τον Τραμπ να απειλήσει ότι θα επιβάλει δασμούς 200% στα γαλλικά κρασιά και σαμπάνιες, εκτός αν το Παρίσι συμμετάσχει στο συμβούλιο του.
Ο Καναδάς δήλωσε ότι έχει συμφωνήσει «κατ’ αρχήν» να συμμετάσχει, αλλά ότι οι λεπτομέρειες βρίσκονται ακόμη υπό διαπραγμάτευση. Άλλοι σημαντικοί σύμμαχοι των ΗΠΑ, όπως η Βρετανία, η Γερμανία και η Ιαπωνία, δεν έχουν ακόμη λάβει σαφή δημόσια θέση, αν και εκπρόσωπος της γερμανικής κυβέρνησης δήλωσε ότι ο καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς δεν θα παραστεί στην τελετή υπογραφής για το συμβούλιο στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός.
Η Ουκρανία δήλωσε ότι οι διπλωμάτες της εξετάζουν την πρόσκληση, αλλά ο Πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι δήλωσε ότι του είναι δύσκολο να φανταστεί να συμμετέχει σε οποιοδήποτε συμβούλιο με τη Ρωσία μετά από τέσσερα χρόνια πολέμου.
Ο Πάπας Λέων, ο πρώτος αμερικανός ποντίφικας και κριτικός ορισμένων πολιτικών του Τραμπ, έχει προσκληθεί να συμμετάσχει στο συμβούλιο και αξιολογεί την πρόταση, ανακοίνωσε το Βατικανό την Τετάρτη.
Ασαφές πως θα λειτουργεί
Παραμένει ασαφές ποια νομική εξουσία ή εργαλεία επιβολής θα έχει το Συμβούλιο Ειρήνης και πώς θα συνεργάζεται με τα Ηνωμένα Έθνη και άλλους διεθνείς οργανισμούς.
Το καταστατικό του Συμβουλίου ορίζει ότι ο πρόεδρος του, ο Τραμπ, θα έχει εκτεταμένες εκτελεστικές εξουσίες, συμπεριλαμβανομένης της δυνατότητας να ασκεί βέτο σε αποφάσεις και να απομακρύνει μέλη, με ορισμένους περιορισμούς.
Σύμφωνα με το καταστατικό του, το Συμβούλιο Ειρήνης θα αναλάβει «καθήκοντα οικοδόμησης της ειρήνης σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο».
Ο Λευκός Οίκος ανακοίνωσε επίσης τη σύσταση Εκτελεστικού Συμβουλίου της Γάζας για την υποστήριξη μιας μεταβατικής παλαιστινιακής διοίκησης στη Γάζα. Δεν είναι σαφές πώς θα λειτουργούν στην πράξη το ιδρυτικό Εκτελεστικό Συμβούλιο και το Εκτελεστικό Συμβούλιο της Γάζας, τα οποία έχουν ορισμένα κοινά μέλη.