Ναυτεργάτες καταγγέλλουν ότι καλούνται εκβιαστικά να υπογράψουν εν πλω δηλώσεις αποδοχής ευθύνης σε περίπτωση τραυματισμού ή θανάτου.
Για τα λεφτά τα κάνουν όλα. Ο λόγος για τον ελληνικό εφοπλισμό, που δεν σταματά την κερδοφόρα δραστηριότητά του ακόμη και μέσα στις φλόγες του πολέμου. Την ώρα που τα ναύλα των Ελλήνων εφοπλιστών εκτοξεύονται μετά το ουσιαστικό κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ και ενώ τα εμπορικά πλοία αποτελούν στόχο –όπως απέδειξαν και τα ιρανικά χτυπήματα στα ελληνόκτητα «Star Gwyneth» και «Zephyros», αλλά και σε άλλα πλοία μέσα σε δύο ημέρες, με έναν νεκρό– οι ναυτεργάτες καταγγέλλουν ότι έχουν αφεθεί απροστάτευτοι από το υπουργείο Ναυτιλίας. Κυβέρνηση και εφοπλιστές «κυνικά […] διατυμπανίζουν ότι “η ναυτιλία πάει μαζί με το ρίσκο και το ρίσκο φέρνει τα κέρδη”. Μόνο που το ρίσκο και τα κέρδη τους κοστίζουν τη ζωή των ναυτεργατών» αναφέρουν τα σωματεία ΠΕΜΕΝ και «Ο Στέφενσων».
Σκόπιμη ασάφεια
Το Documento έθεσε συγκεκριμένα ερωτήματα επί του θέματος στο υπουργείο Ναυτιλίας. Μας παρέπεμψαν με κάθε επισημότητα στις δηλώσεις του κυβερνητικού εκπροσώπου στις 12 Μαρτίου 2026. Είμαστε καλόπιστοι και θεωρούμε ότι αυτό συνέβη πιθανά γιατί ο Παύλος Μαρινάκης έχει συνολική εικόνα του κυβερνητικού έργου. Σε κάθε περίπτωση υποστήριξε: «Ο χαρακτηρισμός μιας θαλάσσιας περιοχής ως περιοχής πολεμικών επιχειρήσεων ή υψηλού κινδύνου για ζητήματα επαναπατρισμού και μισθοδοσίας των ναυτικών καθορίζεται από τους κοινωνικούς ετέρους και συμπεριλαμβάνεται στις συλλογικές και ατομικές συμβάσεις των ναυτικών. Τούτο δεν θίγει το δικαίωμα του ναυτικού να αρνηθεί να διαπλεύσει κάποια περιοχή και να επαναπατριστεί με μέριμνα του ιδιοκτήτη. Η ελληνική κυβέρνηση […] έχει λάβει τα ακόλουθα μέτρα: α) ενημέρωση της ναυτιλιακής κοινότητας για την κατάσταση ασφαλείας στην περιοχή και αυστηρή σύσταση προς όλα τα πλοία υπό ελληνική σημαία για την αποφυγή διέλευσης των Στενών του Ορμούζ […], β) λήψη μέτρων ασφαλείας ισοδύναμων του επιπέδου 3, γ) καθημερινή επαφή με τα υπό ελληνική σημαία πλοία και συνδρομή σε κάθε περίπτωση που Ελληνας ναυτικός ανεξαρτήτως του πλοίου που εργάζεται αιτηθεί επαναπατρισμό».
Ωστόσο ο Αγγελος Γαλανόπουλος, πρόεδρος του ναυτεργατικού σωματείου «Ο Στέφενσων», λέει στο Documento: «Οι συλλογικές συμβάσεις εργασίας των ναυτικών –ισχύει η ίδια από το 2010 για τα ποντοπόρα πλοία– δεν περιλαμβάνουν τέτοιον όρο (σ.σ.: περιοχή πολεμικών επιχειρήσεων). Οσο για τις ατομικές συμβάσεις που υπογράφουν οι ναυτικοί, αυτές αποτελούν ονομαστικές συμβάσεις, στη βάση όμως της συλλογικής».
Αυτή η ασάφεια ανάμεσα στους λόγους του υπουργείου και την πραγματικότητα δεν είναι αθώα, λένε οι ναυτεργάτες. Πάνω σε αυτήν, ισχυρίζονται, πατούν οι εφοπλιστές και η κυβέρνηση ώστε οι επαναπατρισμοί ναυτεργατών από εμπόλεμες περιοχές να γίνεται για «σοβαρούς προσωπικούς λόγους». Ετσι, οι ναυτεργάτες δεν δικαιούνται αποζημίωση. Παρά το γεγονός ότι «μιλάμε για de facto εμπόλεμες περιοχές και με τον νομικό όρο» υπογραμμίζει ο Αγγ. Γαλανόπουλος.
«Ποια ασφάλεια;»
Η στρατιωτικοποίηση του διεθνούς θαλάσσιου εμπορίου μετά τον πόλεμο επιβεβαιώνει τον συνδικαλιστή. Μέσα σε λίγες μέρες ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν ανακοίνωσε τη διέλευση εμπορικών πλοίων από τα Στενά με συνοδεία πολεμικών. Παρόμοια σχέδια εξετάζει η Βρετανία, ενώ ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο συνοδείας των δεξαμενόπλοιων από το ναυτικό. Τέλος, η Βρετανίδα υπουργός Οικονομικών Ρέιτσελ Ριβς επικοινώνησε με τη Lloyd’s of London για να διασφαλίσει την «κατάλληλη ασφαλιστική κάλυψη» για πόλεμο και τρομοκρατία. Κοινώς: Business as usual…
Ομως πίσω από τους ισολογισμούς των ναυτιλιακών ομίλων βρίσκονται οι εργαζόμενοι. «Για ποια ασφάλεια μιλάμε όταν η ίδια η κυβέρνηση δίνει ευχολόγια στους εφοπλιστές να φύγουν πλοία από την Ελλάδα και να πάνε στην Κύπρο, μεταφέροντας Ισραηλινούς προς τη Χάιφα;» αναρωτιέται μιλώντας στο Documento o Απόστολος Κυπραίος, πρόεδρος της Πανελλήνιας Ενωσης Μηχανικών Εμπορικού Ναυτικού (ΠΕΜΕΝ). Ακόμη αναφέρει ότι η συνεργασία των εφοπλιστών με ανθρώπους που στελέχωναν μυστικές υπηρεσίες ή κατείχαν κυβερνητικά πόστα τούς επέτρεπε να γνωρίζουν για την όξυνση της έντασης στην περιοχή. «Παρ’ όλα αυτά, μαζί με το υπουργείο Ναυτιλίας έστειλαν τα βαπόρια. Αραγε πόσο τυχαίο είναι ότι τα ναύλα αυξήθηκαν μιάμιση εβδομάδα περίπου πριν από το χτύπημα;».
Ο ίδιος σχολίασε τα διάφορα δημοσιεύματα για τον Ελληνα εφοπλιστή που έσπασε το κλείσιμο του Ορμούζ. «Βγαίνει ο συγκεκριμένος εφοπλιστής και υποκριτικά λέει ότι οι ναυτεργάτες κινδυνεύουν, όντας εκείνος που πιέζει να περάσουν από εκεί τα βαπόρια του έχοντας ναύλα 700.000 δολάρια ανά ημέρα» σχολιάζει. Και συνεχίζει: «Σχήμα οξύμωρο: Οι ναυτεργάτες να καλούνται να τα βγάλουν πέρα με ό,τι έχουν σε φαγητό, νερό και από πάνω τους να περνούν πύραυλοι».
«Θανατόχαρτα»
Μετά την προειδοποιητική απεργία που κήρυξαν τα ναυτεργατικά σωματεία (4/3) το Διεθνές Φόρουμ Διαπραγμάτευσης (IBF) χαρακτήρισε τις περιοχές αυτές εμπόλεμες, όπως αποκαλύπτει ο πρόεδρος της ΠΕΜΕΝ. Οπως όμως λέει στο Documento, οι ναυτιλιακές εταιρείες στέλνουν email –«θανατόχαρτα» σύμφωνα με τους ναυτεργάτες– στους συναδέλφους τους μία ή δύο μέρες προτού μπουν μέσα στην εμπόλεμη περιοχή και τους ζητούν να υπογράψουν ότι «γνωρίζουν τον κίνδυνο και ότι περνούν με δική τους ευθύνη». «Εμείς ζητούμε αυτές οι περιοχές να χαρακτηριστούν ως “εμπόλεμες ζώνες”» αναφέρει ο Απ. Κυπραίος.
«Αν χαρακτηρίζονταν έτσι, ο πλοίαρχος που είναι η προέκταση της εταιρείας οφείλει πέντε μέρες πριν να ενημερώσει εγγράφως τους ναυτεργάτες και οι τελευταίοι να ενημερώσουν εξίσου εγγράφως ότι θέλουν ή δεν θέλουν να περάσουν εκεί. Ειδάλλως να επαναπατριστούν με έξοδα της εταιρείας».
Σε κάθε περίπτωση, ασφαλείς πληροφορίες του Documento αναφέρουν ότι αρκετοί ναυτεργάτες δεν δέχονται τα «μπόνους» που τους προσφέρονται ώστε να πειστούν να περάσουν τα Στενά.
Κοστολογημένες ζωές
Σύμφωνα με δημοσιεύματα (9/3), ο Π. Μαρινάκης, όταν ρωτήθηκε αν η κυβέρνηση συμφωνεί να σταματήσουν οι εφοπλιστές να στέλνουν ναυτικούς σε εμπόλεμες ζώνες, φέρεται να απάντησε: «Δεν είναι δική μας δουλειά να αξιολογήσουμε μία καταγγελία, όσο σοβαρή και να είναι». Στο «follow up» ερώτημα δημοσιογράφου αν η κυβέρνηση, ανεξάρτητα από τις καταγγελίες, διαφωνεί με το να στέλνουν οι εφοπλιστές ναυτεργάτες στα Στενά και γενικότερα σε εμπόλεμες ζώνες φαίνεται να απάντησε: «Υπάρχουν γενικοί κανόνες, οι οποίοι προβλέπονται σε έκτακτες κρίσεις και καταστάσεις».
Από την πλευρά του το ΚΚΕ μέσω του γραφείου Τύπου αναφέρει: «Η κυβέρνηση και το υπουργείο Ναυτιλίας, με τη στήριξη ουσιαστικά όλων των κομμάτων του ευρωατλαντικού τόξου, έχουν τεράστια ευθύνη –δίνοντας το δικαίωμα στους εφοπλιστές– να κοστολογούν την ανθρώπινη ζωή και να εκβιάζουν τους ναυτεργάτες να πάνε στις εμπόλεμες περιοχές. […] Αν θέλουν οι εφοπλιστές να κινούν τα καράβια τους στις εμπόλεμες περιοχές και να το παίζουν “ατρόμητοι” […] να πάνε να τα δουλέψουν μόνοι τους. Η ζωή των ναυτεργατών δεν μπορεί να κοστολογείται στο ανεβοκατέβασμα της αξίας μετοχών και των τιμών του βαρελιού πετρελαίου». Για το κρίσιμο ζήτημα κατέθεσε επείγουσα ερώτηση η ευρωκοινοβουλευτική ομάδα του ΚΚΕ προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Ιστορικά ρεκόρ
Στο πεδίο της οικονομίας, ρεπορτάζ του ναυτιλιακού τύπου αναφέρουν ότι «οι τιμές για τα πολύ μεγάλα δεξαμενόπλοια της κατηγορίας VLCC από τον Περσικό Κόλπο προς την Κίνα αυξήθηκαν κατά 300% μέσα σε λίγες ημέρες. Από τα 100.000 δολάρια, που θεωρούνταν ήδη υψηλά, φτάσαμε στα 424.000 και στα 440.000 δολάρια την ημέρα».
Με άλλα λόγια, κάθε ταξίδι πλοίου VLCC από τον Περσικό Κόλπο προς την Κίνα μπορεί να αποφέρει 15-17 εκατ. δολάρια. Σύμφωνα με την Tankers International, ελληνική ναυτιλιακή έκλεισε ναύλωση τάνκερ 317.000 dwt με ημερήσιο ναύλο 429.000 δολάρια, αποφέροντας 26,2 εκατ. δολάρια για 60 ημέρες.
«Σειρήνες πολέμου»
Στην τεράστια ευκαιρία να αυξήσουν τα ναύλα τους οι ναυτιλιακές εταιρείες, όπως και μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, αναφέρθηκε ο Αγγ. Γαλανόπουλος. Διευκρινίζει ότι «για όποιον εφοπλιστή καταφέρνει να κάνει το ταξίδι τα κέρδη θα είναι μεγάλα». Ομως αυτό σημαίνει ένταση της πίεσης προς τα πληρώματα, συμπληρώνει. Μάλιστα, εντάσσει σε αυτό το πλαίσιο τα περιβόητα «θανατόχαρτα» προς τους ναυτεργάτες. «Κι αν αρνηθούν;» αναρωτιέται. «Αν θέλουν δηλαδή και οι 25 για παράδειγμα ενός πληρώματος να φύγουν, άραγε θα δώσει άδεια κανένας να φύγουν;». Στο σημείο αυτό τονίζει ακόμη ότι τόσο το υπουργείο όσο και οι εφοπλιστές γνώριζαν για το επικείμενο –εγκληματικό, όπως το χαρακτηρίζει– χτύπημα των ΗΠΑ – Ισραήλ στο Ιράν, άρα και για τα αντίποινα όπως το κλείσιμο των Στενών.
«Είναι δική τους η ευθύνη που τα πλοία μπήκαν στον Περσικό» ξεκαθαρίζει. Παράλληλα, τονίζει ότι τα σωματεία ενημέρωσαν τις εταιρείες ότι δεν θα επιτρέψουν την εμπλοκή ναυτεργατών σε εμπόλεμες περιοχές. «Αυτό, παρά τις “διαβεβαιώσεις”, όπως το non paper που έχει βγάλει το υπουργείο Μεταφορών του Ισραήλ για τα ισραηλινά λιμάνια, ότι δήθεν είναι ασφαλή. Μάλιστα, μαρτυρίες ναυτεργατών αναφέρουν ότι όταν βαρούσαν οι σειρήνες πολέμου στο Ισραήλ όλοι εξαφανίζονταν, την ίδια ώρα που εκείνοι έμεναν στο καράβι, χωρίς να έχουν πώς να καλυφθούν».
«Ατομική ευθύνη»
Παρά τις όποιες διαδικασίες που αυτή τη στιγμή υλοποιεί το υπουργείο, το πρόβλημα δεν λύνεται, καταγγέλλουν οι ναυτεργάτες. Σύμφωνα με τον Αγγ. Γαλανόπουλο αυτό συμβαίνει επειδή το υπουργείο Ναυτιλίας θεωρεί ότι οι ναυτικοί οφείλουν να κάνουν αίτημα επαναπατρισμού. Ομως για τον πρόεδρο του σωματείου οι εργαζόμενοι δεν αποδέχονται ότι «πρόκειται για “ατομική ευθύνη”». Επιπλέον σημειώνει ότι είναι η ίδια η πολιτική ηγεσία που δεν έχει υλοποιήσει το αίτημά τους για χαρακτηρισμό των περιοχών-θεάτρων πολέμου σε εμπόλεμες, τουλάχιστον για τα «υπό ελληνική σημαία πλοία, ώστε οι ναυτικοί μας να δικαιούνται αποζημίωση».
Τέλος, τα σωματεία εκφράζουν στο Documento την ανησυχία τους για την ασφάλεια των συναδέλφων-σπουδαστών που βρίσκονται στη σχολή στα Χανιά, μια ανάσα από τη βάση της Σούδας.
«Θανάσιμος κίνδυνος»
«Είναι σοβαρές οι ευθύνες της κυβέρνησης για την ολιγωρία που επιδεικνύει και πρέπει άμεσα να ενεργήσει ώστε να επαναπατριστούν με ασφάλεια οι ναυτεργάτες μας που βρίσκονται στην περιοχή, η οποία έχει μετατραπεί σε ανοιχτό πεδίο πολεμικής αντιπαράθεσης» λέει στο Documento ο ανεξάρτητος βουλευτής Αλέξανδρος- Χρήστος Αυλωνίτης. Ο ίδιος σημειώνει ότι στην ευρύτερη περιοχή του Περσικού Κόλπου βρίσκονται δεκάδες ελληνικά και ελληνόκτητα πλοία, περιμένοντας να περάσουν τα Στενά του Ορμούζ. Οπως λέει, «ο ακριβής αριθμός δεν είναι γνωστός, αλλά μια πρώτη εκτίμηση των ναυτεργατικών σωματείων κάνει λόγο για 60 πλοία, με πλήρωμα πάνω από 1.350 ναυτεργάτες. Η ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή έχει ήδη δημιουργήσει προβλήματα στη διεθνή ναυσιπλοΐα και ακολουθούν οι αυξήσεις στις τιμές των αγαθών και της ενέργειας. Ας το λάβουν υπόψη τους όσοι έσπευσαν άκριτα να ταχθούν υπέρ των σχεδίων πολέμου Τραμπ και Νετανιάχου αντί να προκρίνουν τη διπλωματία και το διεθνές δίκαιο. […] Αυτή την ώρα όμως πρωτεύει να προστατεύσουμε τις ζωές των συνανθρώπων μας που βρίσκονται σε θανάσιμο κίνδυνο».
πηγη Documento